InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > De bijwerkingen van morfine

De bijwerkingen van morfine

Mensen met kanker, maar ook anderen die hevige pijnen lijden krijgen vaak morfine om de pijn te verzachten. Morfine haalt ook daadwerkelijk de pijn weg of gedeeltelijk weg, maar heeft ook bijwerkingen. In dit artikel de bijwerkingen die kunnen optreden bij morfinegebruik.

Morfinepleisters of morfine-injecties

Morfine kan op verschillende manieren worden toegediend. Mensen met kanker krijgen vaak via een pleister een dosis van het middel door de huid heen. Tegenwoordig kan zo’n pleister 7 dagen blijven zitten, voordat hij is uitgewerkt en er een nieuw exemplaar moet worden geplakt. Schrijf op het doosje op welk moment de pleister is geplakt, zodat na te gaan is wanneer hij is bevestigd. Een kankerpatiënt kan namelijk vaak niet zonder het middel en onderbreking van de cyclus verlaagt de spiegel aan pijnstillende middelen in het bloed. Dat is niet direct merkbaar, maar meestal wel na een aantal dagen. Plak de gebruikte pleister n na die 7 dagen na het afhalen vervolgens op een stuk papier, er kunnen namelijk nog stoffen inzitten die voor mensen die geen morfine nodig hebben niet goed zijn. Een pleister opplakken kan het best op een plek waar geen haren zitten. Te heet douchen met de pleister op is niet goed, want daardoor openen de porien zich te veel en komt er te veel morfine in het bloed. Op de plaats waar de pleister wordt geplakt mag geen creme zijn gebruikt. Dit weerhoudt de morfine namelijk om de huid binnen te kunnen dringen.

Morfine samen met andere medicijnen gebruiken

Vaak krijgt iemand al een pijnstillend middel voordat er morfine wordt gegeven. De apotheek moet dat in de gaten houden, maar houdt er zelf ook rekening mee dat middelen soms op elkaar in kunnen werken. Worden er bij een andere apotheek morfinepleisters of morfine-ampullen verstrekt dan de eigen, geef dan aan welke andere middelen er nog worden gebruikt. Zeker het slikken van meerdere opiaten kan het lichaam helemaal in de war maken. Het lijf weet dan namelijk niet meer op welke receptoren het moet reageren en kan op hol slaan. Dat kan zich uiten in allerlei reacties, waaronder een grote sufheid of juist een grote agitatie. Bij morfinepleisters moet iemand de eerste 3 dagen nog wel een andere pijnstiller blijven slikken omdat de morfine pas na 3 dagen werkt. Stop dus niet direct met de pijnstiller die al wordt ingenomen tijdens die 3 dagen. Wel overleggen of beide middelen dus samen kunnen worden genomen. Het kan namelijk ook zo zijn dat er voor die 3 dagen een andere pijnstiller nodig is. Ook andere medicijnen kunnen interactie veroorzaken bij het gebruik van morfine.

Misselijkheid bij gebruik van morfine

Artsen vergeten te vaak dat mensen die morfine krijgen (of het nu via pleisters is of via injecties) heel vaak misselijk worden. Dat betekent dus dat sommige mensen veel moeten overgeven of daardoor geen zin meer hebben in eten. Het beste is om bij het gebruik van morfinepreparaten ook direct een anti-misselijkheidsmiddel te krijgen als primparan. Het beste is bovendien om primparan te vragen in zetpilvorm, want iemand die al misselijk is krijgt natuurlijk ook heel moeilijk een pil oraal binnen. Loop geen dag te lang met misselijkheid rond bij het gebruik van morfine. Het hoeft niet en het ligt aan de artsen dat zij niet de juiste tegenmedicatie geven. Vraag meteen om zo’n middel, eigenlijk al direct als u het middel krijgt voorgeschreven. Wordt u dan niet misselijk, dan heeft u het middel niet nodig, maar wie in het weekend voor het eerst morfine krijgt en dan alleen maar moet overgeven heeft weer 2 of 3 dagen ingeleverd op zijn gezondheid. Terwijl dit niet hoeft. Overigens wordt in veel bijsluiters gesproken over dat misselijkheid na 3 dagen verdwijnt, maar sommige mensen houden er voortdurend last van.

Niet naar de wc kunnen door morfine

Wat ook vaak niet verteld wordt is dat mensen die morfine krijgen heel slecht naar de wc kunnen. De meeste mensen hebben echt hulp nodig bij het kwijtraken van hun ontlasting. Vraag de arts naar een drankje daarvoor, want ziek zijn en dan ook nog een dikke buik vol met ontlasting hebben is heel naar. Bovendien bederft het ook de eetlust en die is voor zieke mensen toch al heel wankel. Laat u bovendien niet afschepen als het niet lukt met de ontlasting; als u zelf niet meer zo sterk in uw schoenen staat, laat dan een ander zorgen voor een middel dat zorgt voor een goede stoelgang.

Hallucinaties, prikkelbaarheid en onrust door morfine

Morfine kan er ook voor zorgen dat mensen hele vreemde dingen gaan zien. Soms is dat heel angstig, want bepaalde mensen zien de vreemdste en wreedste dingen. Omstanders moeten dan zorgen dat degene gerust gesteld wordt op het moment zelf. Vraag een arts verder om een antipsychotica als haldol zodat de wanen verdwijnen. Iemand kan van morfine ook heel onrustig worden en niet zo goed weten wat hij of zij met zichzelf aan moet.

Andere bijwerkingen van morfine

  1. misselijkheid,
  2. duizeligheid,
  3. sufheid,
  4. moeite met plassen
  5. jeuk (Meld jeuk wel direct bij de arts. Het kan namelijk een allergische reactie zijn)

Ademhalingsproblemen bij astma en COPD

Krijgen mensen veel morfine, dan kunnen zij last krijgen van ademhalingsproblemen. Vooral personen met astma of COPD kunnen daar snel last van krijgen. Ook komt wel slaapapneu voor waarbij de ademhaling veelvuldig stokt tijdens de slaap.

Lees verder

© 2011 - 2017 Singalees, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Morfine: pleister, pijnstiller, injectie, pomp, tablettenMorfine: pleister, pijnstiller, injectie, pomp, tablettenMorfine: pleister, pijnstiller, injectie, pomp en tabletten. Morfine kent verschillende toedieningsvormen. Morfine wordt…
Effect van morfine en heroïneEffect van morfine en heroïneHeroïne en morfine zijn beide opiaten en vallen onder de categorie drugs. Het effect van morfine en heroïne vertoont hee…
Opium en papaver, enige geschiedenisOpium wordt gewonnen uit het melksap van de Papaver somniferum of de slaapbol. De zaaddozen worden in onrijpe toestand o…
Verschillende pijnstillers: welke zijn het beste?Pijn is een onaangenaam gevoel dat dient als waarschuwingssignaal voor gevaren, ongezonde leefwijzen, overbelasting, etc…
Morfinepleister: kan je ze kopen en de bijwerkingenMorfinepleister: kan je ze kopen en de bijwerkingenMorfinepleisters worden voorgeschreven bij ernstige, acute of chronische pijn. Morfinepleisters zijn niet zomaar te koop…

Reageer op het artikel "De bijwerkingen van morfine"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Wil, 17-12-2016 15:38 #45
Ik heb bijna een jaar morfine pleister 75 Mg nu ben ik gestopt maar heb ik vooral snachts voeten die in brand staan en pein steken? Komt dit door de morfine? Gr wil Reactie infoteur, 16-02-2017
Ik weet natuurlijk niet waar u de morfinepleisters voor had. Had u pijn in uw voeten of was het iets anders? Als u bedoelt dat u jeuk hebt dat zou wel kunnen. De andere symptomen kan ik niet zo goed thuisbrengen. Misschien eens aan uw arts vragen of dit bijwerkingen zijn door de morfine?

Roos, 12-12-2016 11:27 #44
Beste,
Is het mogelijk dat het gebruik van morfinepillen het brein aantast waardoor irreële gebeurtenissen worden waargenomen? De gebruiker neemt langdurig morfinepillen, verschillende doseringen naar gelang de pijn. Het gedrag is veranderd, agressief en paranoia. Zo denkt de gebruiker dat haar man en kinderen van haar zullen worden afgepakt. Ze heeft zichzelf niet meer in de hand. Zij is voortdurend op oorlogspad, wie niet voor haar is is tegen haar! Haar gedrag heeft grote gevolgen voor de jonge kinderen. De kinderen zeggen dat hun moeder gek in het hoofd wordt als ze die pillen gebruikt. Ze weigert hulp, er is niets mis met haar en haar hulpverleners hebben geen idee wat er in het gezin afspeelt!
Wat is het effect van morfine en alcohol? Ze gebruikt van tijd tot tijd ook overmatig alcohol! Reactie infoteur, 14-12-2016
Combinatie alcohol en morfine is natuurlijk slecht. Dat lijkt me logisch. Mensen kunnen wanen krijgen als ze morfine gebruiken dat is een duidelijke bijwerking. Ik zou er toch eens met een arts over praten als het allemaal zo hoog oploopt.

Nadie, 05-11-2016 13:18 #43
Ik ben 22 jaar, heb een stoma op mijn dunne darm. (Short bowel dus minder darm). Ik heb enorme pijn en hiervoor vroeg ik tijdens opname om pijnbestrijding. (Ik lag afgelopen 2 jaar, 1,5jaar opgenomen). Tijdens opname slikte ik Oxynorm, 5/6x daags en paracetamol. Maar voor langdurige pijn wilde ze me ook iets geven. Want daar had ik een PCA pomp, maar die neem je natuurlijk niet mee naar huis ;)
Ik vroeg Fentanyl oid, maar dat vonden ze te heftig voor mij. Dus ik kreeg eerst Oxycontin, maar ik kon ze zelf al vertellen; dat komt regelrecht mn stoma uit. En ja, daar lag ie, die avond heelhuids in mijn stoma. Dus moesten we verder zoeken.
Het werd: Buprenorfine: Butrans pleisters van 5mg. Ik heb ernstig ondergewicht, dus hoger mocht niet. Hiernaast slikte ik voor doorbraakpijn Temgesic (Ook buprenorfine). Want oxynorm mocht niet meer naast Buprenorfine.
Maar moest ik gelijk mee stoppen; Heb lactoseintolerantie (maar daar hield mijn ziekenhuis geen rekening mee). Ontslag, geen nazorg. Alleen thuis, helse pijn, 24 uur in bed. Dus heb toen zelf de Butrans opgehoogd en plakte 2 pleisters = 10mg.
Hiermee second opinion aangegaan en eenmaal daar, direct opgenomen, vroeg ik wederom om een pijnteam. Die kwam weer niet, maar de Aios wist wel wat; oxynorm 5mg. Al mag je naast Buprenorfine geen andere opiaat, zij zeiden dat dit wel kon.
Dus had ik 10mg Butrans, 500pcm elke 4 uur en 5mg oxynorm elke 4 uur. Kreeg ook een recept voor 10mg pleisters, ze gingen hier namelijk mee akkoord. Maar de pijn bleef heftig, dus kreeg er ook nog Amitriptyline bij voor id avond.
Ontslag en wederom geen nazorg oid.
Met helse pijn naar huis en red jezelf maar. Alleen maar meer pijn, maar vooral veel bijwerkingen! Dus wilde er juist vanaf.
Pcm werd 1000mg elke 4 uur en de oxynorm werd elke 3,5 uur, want de 4 haalde ik niet. 7 stuks per dag.
Maar ik zit niet stil, dus een nieuwe aanmelding bij Pijnbehandelcentrum (1e keer pijnteam in mijn leven, ondanks 50 zh opnames. apart :')) maakte dat ik daar op gesprek mijn vraag neer legde; of ik hier vanaf kon en kon kijken naar iets 'minder' opiaten, wat wel helpt! Want al deze middelen werken elkaar tegen. En ik slaap niet, ga kapot van de pijn.
Hij vond me geschikt voor het MDO, hier word ik voor opgeroepen, maar tot die tijd; kreeg ik er nog een medicatie naast!
Slik nu ook nog Lyrica 75mg!

Ben pas 22 jaar. Heb ondergewicht & toch krijg ik zoveel medicatie!?
Nu is mijn dagelijkse medicatie: (enkel pijnbestrijding)
1000mg PCM elke 4 uur
Buprenorfine Butrans pleister 10mg
5mg Oxynorm elke 3,5 uur
Amitriptyline 25mg
Lyrica 75mg.

Heb nog steeds pijn en vooral enorme bijwerkingen. Hoe raak ik hier in godsnaam vanaf!?
Slik nu al mijn hele leven zoveel opiaten. Begon op mijn 15e met pure morfine, cold turkey ondanks op de nul komma nogwta afbouwen. Laatste paar jaar in het ziekenhuis, voortdurend die PCA pomp na al die spoed operaties, nonstop oxynorm, morfine spuiten en al die andere middelen. En nu dus dit, alweer n dik half jaar. Als ik mijn Oxynorm al half uur later neem, voel ik dat al. Dus stoppen? Ik vraag me af hoe!? Reactie infoteur, 07-11-2016
Zou medische wiet ook een optie voor je kunnen zijn? Wel eerst overleggen natuurlijk, maar het zou kunnen zijn dat je daarvan veel minder last hebt en dat je dan van al die opiaten af kunt omdat de pijn dan toch te verdragen is.

Myrthe, 03-11-2016 14:10 #42
Wat doet de gebruiker als diegene het inneemt? Reactie infoteur, 07-11-2016
Deze vraag snap ik niet.

Liset, 25-10-2016 08:47 #41
Ik ben voor drie weken terug behoorlijk door mijn rug gegaan. Op een gegeven moment ben ik zelfs op de spoedeisende hulp in het ziekenhuis terecht gekomen. Vanaf toen, nu anderhalve week geleden, morfine gekregen. Ik kreeg 2x per dag 40mg oxycodon tabletten. Ik had nog nooit morfine geslikt en was de rest van de week ook geen mens meer. Ik lag alleen maar hele dagen op de bank slapen. Af en toe een keer wakker. Toen heb ik de arts gebelde en gevraagd of ik niet minder mocht. De pijn was door de morfine wel weg. Ik mocht 1 tablet eraf halen. Dus nog 1x daags 40 mg. Maar ik voelde me er toch niet goed bij en ben sinds twee dagen ook gestopt met de andereerste tablet. Maar ik voel me sinds gisteren zo ontzettend down en behoorlijk zweten. Kan dit komen door de morfine? Had ik eerst af moeten bouwen? Ik slikte het nog niet zo lang. Dus ik dacht dat ik er zo wel mee kon stoppen.
Groeten Liset Reactie infoteur, 07-11-2016
Morfine is heel verslavend dus het kan heel goed dat het zweten net het downe gevoel daar dus van komt.

Kiek, 19-10-2016 04:34 #40
Hans Pluym, ik heb ook een hernia en heb zowel pleisters als pillen gekregen die bij mij goddank uitstekend aanslaan. Voor mij is het om de periode tot aan de operatie te overbruggen een uitkomst. Welke heb jij gekregen? Heb je toevallig net als ik fentanyl en oxycodon? Groet, Bianca

Hans Pluym, 10-10-2016 15:03 #39
Afgelopen maandag door m'n rug gegaan, ging kapot van de pijn. Eerst een dagje op bed gelegen voordat ik naar de dokter ging. De volgende dag kon mijn bed niet uit, ging door de vloer van de pijn, nog nooit meegemaakt. Dokter gekomen en een spuit morfine gegeven maar dit hielp totaal niet, toen met ambulance naar t ziekenhuis daar hebben ze met een hamer op mijn knieën geslagen en met een zak morfinepleisters naar huis gestuurd 25 Mg.
De pijn was nog steeds ondraaglijk, weer terug naar t ziekenhuis en weer de hamer gehanteerd geen verbetering, maar de dokter zei morfinepleisters zijn niet goed u krijgt morfinepillen 120 stuks, pleisters mag u weggooien, natuurlijk, wie betaalt dat? Op advies van mijn buurman naar een Chinese acupunctuur praktijk geweest na 1 behandeling liep ik de praktijk uit zonder morfine, net voor de 2e keer geweest klachten voor 90% verdwenen. Zit nu met 9 morfinepleisters en 120 morfinepillen een doos naproxen te kijken die ik mag weggooien. Gek hoor dat de gezondheidszorg zo duur is. Reactie infoteur, 11-10-2016
Ja dat is heel zuur. Want apothekers mogen de medicijnen ook niet terug nemen, ze mogen ook niet hergebruikt en u moet er wel voor betalen. Het is eigenlijk van de zotte. En waarom direct 120 pillen, waarom niet eerst 10 of 5? Dan had de rest wel door iemand anders gebruikt kunnen worden. Iemand voor de naproxen en de morfinepleisters. Te gek voor woorden.

Miranda, 06-10-2016 20:09 #38
Vraagje mijn moeder heeft vanwege een hernia en nekslijtage zwaardere pillen gekregen (daarin zit dus ook morfine bij in) maar ze werken niet echt. Ze wordt er alleen maar van in de war en herkent soms mijn vader niet meer. Kan dit door deze pillen komen want ze heeft geen alzheimer of iets. (Was niets te vinden op haar hersenscan). Reactie infoteur, 07-10-2016
Ja hoor morfine veroorzaakt heel vaak enorme verwardheid. De een heeft het niet, de ander heeft het heel erg. Mijn vader was zo in de war dat hij niets meer wist, mijn moeder zag zelfs drugsbenden die in het ziekenhuis aan het schieten waren waardoor zij onder haar bed moest kruipen. En ze zei vaak dat ze bij ons thuis was geweest, terwijl ze met alle toeters en bellen aan bed gekluisterd was. Dus ja die verwardheid is heel goed mogelijk bij morfinegebruik.

Cyriel Graven, 04-06-2016 11:47 #37
Dag Koen,

Ik zit jammergenoeg in het zelfde schuitje als waar jij in zit. Ook met motorongeval schouderblad verbrijzeld, rug 3 plaatsen gebroken, ribben op 11 plaatsen gebroken en een klaplong. Heb nu sinds december morfine pleisters maar de pijn word er niet echt minder van. Heb nu via pijnkliniek cymbalta gekregen, heeft ook weer zijn bijwerkingen maar de hoge pijnpieken zijn weg en doordat het een antidepressiva is voel je je wat beter in je vel zitten. Het is allemaal rotzooi maar een leven met pijn is helemaal niets.
Succes verder.

Koen Bracke, 20-03-2016 09:54 #36
Hallo,
Ik gebruik sinds een maand of 4 morfinepleisters.
Kan het zijn dat je daar enorme zweetbuien van krijgt?
Aan de pijn doet het jammer genoeg niet veel. Ik heb een plexusletsel ten gevolge van een motorongeval 5 jaar geleden. Toen begonnen met lichte pijnstilling, en zo opgedreven tot de huidige pleisters, allemaal zonder resultaat. Wietolie, jointjes, acupunctuur, … alles al geprobeerd. Eerlijk gezegd voel ik me niet zo super in mijn vel. Allereerst door de pijn, maar ook door het zweten, sufheid en een constant vermoeid gevoel. In de pijnkliniek willen ze een neurostimulator inplanten, maar ze zijn allesbehalve zeker of het iets gaat uitdoen… Weet iemand soms nog andere raad? Ik ben een optimistisch persoon, maar ik begin toch stilaan moedeloos te worden omdat ik niks meer kan behalve platliggen…
Alvast bedankt! Reactie infoteur, 16-06-2016
Heel vervelend. Je kunt inderdaad zweten van morfine en ja het verandert je hele gemoedstoestand (of kan het doen). En ik kan me voorstellen dat je daar moedeloos van wordt. Het is ook niet zomaar wat.

Bart, 03-03-2016 13:54 #35
Ik heb een aantal jaar flink wat morfine geslikt, omdat ik kanker had(gelukkig genezen). Vervolgens heb ik twee nieuwe heupen gekregen. Vooraf zeer pijnlijk en daarom veel morfine ( ca. 100 mg per dag). Na de operatie is de afbouw begonnen tot 25 mg. Ik was verslaafd. Ben naar een afkickcentrum geweest en heb daar 3 weken doorgebracht. Daarna dus zg. afgekickt. Het is nu 6 weken later en ik heb nog steeds veel buikpijn en spierpijn. Loop al die tijd bij de fysiotherapeute, maar de pijn blijft. Ik vraag me af hoe lang zo'n afkickprocedure kan duren. Ik voel me er heel onprettig bij.

Bart Reactie infoteur, 20-06-2016
Ja helaas is het zo dat met opiaten ook vaak verslaving optreedt. Het middel is goed, maar de uitwerking in die zin is vreselijk. Hoe lang dit kan duren is vaak heel persoonsgebonden. Wel goed trouwens dat je bent afgekickt en niet meer afhankelijk van het middel bent. Ik zou zeggen probeer zoveel mogelijk te bewegen en zo door de pijn heen te gaan. Klinkt raar maar vaak helpt dat. Niet overbelasten zo bedoel ik het niet, maar gewoon door blijven bewegen. Ik slik zelf ook een middel dat enorm veel invloed heeft op de spiergroepen en dat is het enige wat bij mij werkt. (Ik kan niet stoppen, is ook een behandeling tegen kanker, maar geen morfine).

Oxycodon, 01-03-2016 21:10 #34
Ik gebruik nu 2 jaar oxycodon. Dit is voorgeschreven door de pijnpolie. Aangezien ik al jaren kamp met rug/zenuwpijn. Ik slik 3xdaags 5 mg en incidenteel 1x5mg extra. Daarnaast 50 mg amitriptyline. Bij mij heeft deze combinatie een positief effect, ik gebruik dit naast mijn neurostimulator. Het haalt de scherpe kanten vd pijn weg. Echter als ik soms vergeet op het juiste tijdstip mijn medicatie vergeet krijg ik last van een onwel gevoel. Ik voel me dan opgejaagd en geiriteerd en niet lekker. Zal dit een teken zijn dat ik er aan verslaafd ben geraakt?

Afbouwen is voor mij nog niet aan de orde. Maar ben bang dat dit wel de bedoeling is. Ben bang voor de ontwenningsverschijnselen. En bang dat mijn pijnklachten weer extremer worden.

Groet en sterkte,

Jonge moeder Reactie infoteur, 20-06-2016
Het lijkt er helaas wel op dat dit met gewenning te maken heeft. Als u zich daar zorgen over maakt zou ik het eens voorleggen aan de medici van de pijnpoli. Mogelijk dat er andere manieren van pijnbestrijding zijn die minder verslavend zijn.

De Busschere Myriam, 18-12-2015 05:22 #33
Beste,
Ik neem al ongeveer 20j morfine pleisters van 100mg, alsook rivotril 4 mg, seroquel van 200mg, cipralexa 20mg, bloedverdunners, ibuprofen 600mg, en tussendoor soms dafalgan van 1 gr.Dit omdat ik fibromyalgie en artritis heb alsook manisch depressief. De laatste tijd heb ik veel last aan mijn lever, voel me enorm moe( dan zegt men dat ik c.v.s. heb)! Nu dit is geen leven! Niet voor mij en voor mijn gezin! Kan U mij hieromtrent enig advies geven over wat ik moet doen? Zelfs met al die medicijnen heb ik dagelijks nog heel veel pijn.
M.v.g.
De Busschere Myriam Reactie infoteur, 21-07-2016
Al die middelen maken dat uw lever als een gek moet werken dus ik begrijp best dat u moe bent. Is er geen arts die u een advies kan geven of er ergens niet iets af te bouwen is? Kunt u iets proberen als mediteren of yoga?

J. Leeflang, 14-12-2015 20:42 #32
Ik ben nogal benauwd bij het innemen van morfine - het is een beetje beanstigend
kunt u mij svp helpen? Reactie infoteur, 21-07-2016
Krijgt u wanen of is het echt benauwdheid in de vorm van ademhalen? Mensen kunnen hele rare dingen ervaren door morfine.

Wendy, 20-11-2015 22:18 #31
Ik ben lupus patiënt gebruik ms contin 30 2x per dag om de 12 uur maar als ik voel wat dit allemaal met men lichaam doet… kan dit zo verder? Reactie infoteur, 21-07-2016
Dit middel geeft veel bijwerkingen. Kun je niet eens praten met een pijnpoli om te kijken of zij iets anders voor je kunnen bedenken?

Peter P., 09-11-2015 14:51 #30
Ik ben vanwege een versleten rug van de tramadol naar de oxycodon gegaan, toen aan de fentanylpleisters. Zelfs de zwaarste dosis doet niks met me vanwege een hersenbeschadiging als gevolg van 25 jaar lang werken met chemische stoffen.
Toen gestopt, dat was een ramp. Heftige ontwenningsverschijnselen. Daardoor aan de methadon geraakt, nu bijna clean.
Mensen, denk na voordat je aan de morfine gaat, mij is het slecht bekomen. Reactie infoteur, 13-11-2015
Ja soms is het middel erger dan de kwaal met morfine en morfine achtige middelen.

S. Al, 28-10-2015 12:14 #29
Ik heb een zware galsteen aanval gehad en ben op de spoedeisende hulp terechtgekomen. Ik kreeg pijnstilling per infuus maar het werkte niet om mij pijn vrij te krijgen. 3 x is er morfine ingespoten via het infuus, bij alle keren voelde ik dat mijn hart een stoot kreeg of druk om mijn schouder. Ik meldde dit aan de verpleging maar die zeiden 'kan niet', hoe kan ik dat dan wel voelen als patiënt? En komt dit vaker voor? Ik word eerdaags geopereerd aan mijn gal en ben bang voor de morfine dan. Ik heb een allergie voor diclofinak en ibrufen. Reactie infoteur, 13-11-2015
Heeft u niet ook een allergie voor morfine dan? Is dat wel eens onderzocht? Of heeft u dan andere symptomen?

Marcia Klein Haneveldmasruesink, 26-09-2015 17:06 #28
Hoi Gijs, ik had ongeveer dezelfde operatie. zeer pijnlijk. Ook morfine tabletten gebruikt. Uiteindelijk kreeg ik ook druppels novalgin. Koortsremmend en pijnstillend. Ze hebben mij geholpen, om morfine aftebouwen. En een betere vervanger in terzetten. Binnen een kwartier werkt het, je kunt het heel goed zelf doseren. Overleg eens met wondpoli/ of arts. Sterkte en beterschap gewenst!

Ggm Pierik, 19-02-2015 23:19 #27
De pijn is soms ondraaglijk en ik gebruik 5 gr oxicodon 4 a 5 keer per dag (soms twee tegelijk ) en een tablet moloxicam 15 gr via huisarts.
de neuroloog heeft me aangeraden 2 keer per dag 10 mgr oxicodon en tussendoor af en toe 5 mgr
Wat moet ik doen. ik ben 71 jaar en denk er over om af en toe een trek van een joint te nemen voor de pijn. Reactie infoteur, 21-03-2015
Een joint kan ook zeker helpen bij pijn. Tegenwoordig is er ook mediwiet die daarbij kan helpen. Misschien kunt u uw huisarts daar eens om vragen.

Dave, 30-10-2014 11:41 #26
@ Andy
Ik ken het verhaal als geen ander. Mn moeder heeft gans haar leven tegen kanker gevochten en was zwaar verslaafd aan de pijnstillers. Ik weet dat ze dit hier niet graag gaan horen maar wiet (cbd olie) heeft haar enorm geholpen tegen de afkick en de pijn/misselijkheid. Het was een laatste toevlucht maar het heeft "wonderen" verricht.

Andy, 11-10-2014 10:58 #25
Hoi,
Ik was 8 maanden geleden betrokken bij een heftig verkeersongeval met bijna dodelijke gevolgen.Resultaat 4 dagen kunstmatige coma en een verschrikkelijk lange revalidatie.
Toen ik mijn ontslag kreeg in het ziekenhuis werd ik naar huis gestuurd met het wondermiddel oxinorm.
Drie maal daags op vaste tijdstippen moest ik deze pillen innemen.
Drie maal 20mg.
Alle pijn verdween als sneeuw voor de zon en ik voelde me op korte tijd 1000 man sterk.
De mensen uit mijn naaste omgeving konden amper hun ogen geloven.
Helaas bleef deze roes niet duren.
De pilletjes zorgden na een bepaalde tijd niet meer voor het gewenste effect.
Ik stond voor de keuze… pijn lijden of de dosis verhogen zodat ik (normaal) kon blijven functioneren.
Spijtig genoeg was de keuze vlug gemaakt.
Op een slechte dag zat ik al snel aan 90 mg oxinorm.
De dosis werd te hoog en de pijn bleef niet uit.
Ik voelde me ook snel minder goed in mijn vel en begon andere medicijnen te combineren om toch maar die roes te krijgen.
Ik besefte dat dit een straat zonder einde was begon per 5 mg wekelijks de dosis te minderen.
Ik lag dagen stijf van de pijn in de zetel wanneer de pillen uitgewerkt geraakten en voelde me ellendig.
De eetlust ging weg, de moraal zakte enorm en de pijn overheerste.
Ik hield vol tot aan 25mg.Maar op een slechte dag toen ik niet in de zetel kon blijven liggen begon ik terug meer te nemen.
Toen liep het pas echt fout.
Enkele dagen later zat ik terug aan 75mg oxinorm, 4 dafalgans forte, 4 neurotins.
De dag dat het fout liep ben ik ambulant in de ontwenningskliniek terecht gekomen.
Mijn dokter was op reis en ik had geen voorschrift meer.
De morfine was uitgewerkt en de stoppen sloegen door.
Ik ben nu 6 weken in het ziekenhuis en ga door een hel.
Ik zit nu nog aan 15mg oxinorm.
De pijn die je tijdens de ontwenning overvalt is enorm.
Stekende hoofdpijn.Misselijk.Spierpijn.Zweten.Plots ijskoud krijgen.Buikkrampen… enz.
Ik ga mentaal en vooral lichamelijk door een hel.
Ik mag zelfs geen dafalgan nemen om de pijn dragelijk te maken.
Ik hoop dat ik het ergste gehad heb.
Mensen weet dat morfine bij hevige pijn hemels is om deze dragelijk te maken.
Maar de miserie en de pijn die je nadien te verwerken krijgt is het niet waard.
Blijf van die troep af en zoek naar een geneesmiddel die minder verslavend is!
Sterkte toegewenst aan de mensen die net zoals mij door deze moeilijke tijd heen moeten. Reactie infoteur, 12-10-2014
Een heel naar verhaal. Heel veel sterkte, ik hoop dat het einde van de tunnel snel in zicht is.

A. Wackers, 20-09-2014 16:51 #24
Na een ingreep aan mijn schouder (neerplasiek) kreeg ik ook morfine voor de pijn. bij de injectie begon mijn huid al te jeuken. en werd ik inderdaad heel misselijk. niet wetend dat er iets voor te krijgen was. inmiddels is dit4 dagen geleden maar ik voel nog steeds misselijk en heb een chemische smaak in mijn mond. kan dit nog een gevolg zijn op de 3 injecties? Reactie infoteur, 05-10-2014
Zou u even aan uw dokter moeten vragen.

Eva, 15-09-2014 09:07 #23
Als je alleen maar morfine binnenkrijgt en heel weinig eten hierdoor, wat voor consequenties kan dit hebben op je lichaam? Reactie infoteur, 05-10-2014
Dan zul je in ieder geval minder energie hebben en zullen er tekorten optreden. Dus dat is niet echt gezond. Helemaal niets eten en drinken in combinatie met morfine en slaapmiddel noemen we palliatieve sedatie. Daar overlijdt iemand aan (is een soort euthanasie). Maar dat is in dit geval niet zo neem ik aan.

P. Bany, 25-08-2014 23:23 #22
Gebruik van morfine leidt tot gebrek aan eetlust. Je kunt er dus behoorlijk van afvallen. Ook lijkt het of je maag 'omhoog' komt en je eten of zelfs een pilletje halverwege de slokdarm blijft 'hangen'. Ik vraag mij of ook andere patiënten die hinder (her)kennen.

Gijs, 04-03-2014 22:19 #21
Ik ben 2 maart geopereerd aan een onsteking nabij de bilnaad en heb nu een open wond. De wond moet ik 3x per dag spoelen onder de douch en moet daarna een vetgaasje in de wond stoppen, gelukkig helpt mijn vriendin hierbij. Ik heb morfinepillen gekregen van 10mg die ik 2x per dag slik + 1 pil van 5mg tegen erge pijn. Nu is bij het verwisselen de pijn niet goed te verdragen maar omdat het zo kort is, schreeuw ik in een kussen terwijl het gaasje word geplaatst.

morgen 5 maart moet ik naar de wondpolie en zie hier erg tegen op, dit gaat vast veel pijn geven omdat ze de wond ook binnenin willen controleren ivm herstel. De wond zelf is rustig, geen zwelling of kloppingen en het bloed wat ik nu nog minimaal verlies ruikt ook niet. Zou ik morgen bij het bekijken een zware pijnstilling kunnen vragen/eisen zodat het voor mij verdraagzaam is?

Als ik mag kiezen, welke pijnstilling en in welke vorm raden jullie mij aan? Ik zie er erg tegenop en met name tegen de pijn. Alvast bedankt, mvg Gijs

Jolanda van de Ven, 03-03-2014 04:18 #20
Ik ben van35mg naar 50mg morfinepleisters gegaan om de 3 dagen. na 3 zware rug operaties de pijn is eindelijk weg, maar heb nu veel jeuk. is dit normaal en verdwijnt dit? Reactie infoteur, 03-03-2014
Soms zijn mensen allergisch voor bepaalde medicijnen, maar van morfine kun je jeuk krijgen ja. Of het verdwijnt is niet te zeggen. Overleg even met uw arts zou ik zeggen.

Tanja, 18-02-2014 14:32 #19
Helpt morfine altijd tegen pijn?
In het verhaal van Niels lees ik dat wietolie soms niet helpt.?
Ik heb met wietolie geen ervaring, maar heb me wel over de enorme pijnen verbaasd, toen ikzelf na een operatie morfine kreeg toegediend (met een morfinepomp, en later via injectie in de spier). Het was alsof er helemaal geen pijnstilling was. Wel was ik erg suf en niet tot handelen in staat (alleen maar lijdzaam ondergaan).
Recentelijk is mijn moeder geopereerd en bij haar heb ik ook kunnen waarnemen dat ze ontzettend veel pijn heeft geleden. Zij kreeg morfine pillen en ook morfine injecties. Ze zegt zelf nog nooit zo veel pijn te hebben gehad als toen. Het was volgens haar vele malen erger dan een onverdoofde bevalling…

Is het bekend of er mensen ongevoelig zijn voor morfine? Voor mij is het antwoord op deze vraag erg belangrijk. Reactie infoteur, 04-04-2014
Ik zou die vraag aan een arts vragen. Ik zelf kan bijvoorbeeld niet tegen morfine en ik word er alleen maar ziek van. Dus ik kan me voorstellen dat het bij andere mensen ook een ander effect heeft dan het beoogde.

J. Lubbers, 17-10-2013 23:50 #18
Ik wil stoppen met butrans maar vind daar bijwerkingen van, spierkrampen en nervositeit en alles kriebelt ik word er gek van. wat zijn de middelen om die bijwerkingen tegen te gaan? Reactie infoteur, 23-10-2013
Zou ik overleggen met uw huisarts. Misschien is het wat natuurlijker middel als valeriaan een oplossing. Maar ga het niet allemaal samen gebruiken, want dat kan wel eens tot hele rare resultaten leiden.

Niels, 15-10-2013 18:49 #17
Hallo,

Helaas is me vader zojuist aan de morfine pleisters gegaan en van al die ervaringen heb ik het niet zo op de morfine. Zelf probeer ik mij te verdiepen in de mediwiet / wietolie.

Van wat ik er tot nu toe over heb kunnen vinden is dat het niet voor iedereen werkt en dat het ook geen pijnstiller is maar dat het meer verdraaglijk is. Het mooie van mediwiet/ wietolie dat het geen nare bijwerkingen heeft, sterker nog, juist alleen maar voordelen mbt : wel eetlust, goed kunnen slapen en een ontspanner gevoel. (stress is altijd slecht)

nu hoop ik hier mensen te vinden die mediwiet / wietolie al hebben geprobeerd, negatief als positief.

Ben benieuwd
succes en sterkte allemaal
Gr Niels

Martine77 (infoteur), 16-09-2013 11:19 #16
Ik ken iemand die ooit heroïne gebruikt heeft en nu voor en pijnlijke, chronische aandoening morfine krijgt. Die persoon begint echt te flippen en mensen aan te trekken die medelijden met haar hebben, maar geef een beetje kritiek en ze valt je aan. Mijn ex heeft ook ooit heroïne gebruikt en die was op den duur zo paranoïa dat hij gevaarlijk werd, ook al was hij al jaren afgekickt. Ik weet dat deze dingen aan elkaar verwant zijn en vind het enkel goed dat men ze geeft aan mensen die echt ten dode zijn opgeschreven. Ik heb onlangs ook pijn gehad, dat paracetamol en dergelijke niet meer hielp, maar ik ben liever gek van de pijn dan van wat die middelen met je kunnen doen. Reactie infoteur, 30-10-2013
Morfine doet inderdaad hele rare dingen met je. Het is mooi dat het er is bij hevige pijn, maar het geeft ook hele rare reacties.

Jvb, 18-07-2013 20:23 #15
In de sterffase van mijn vader kreeg ik te horen dat hij al een tijd morfinepillen toegediend heeft gekregen zonder mijn medeweten. Dit was in de tijd dat hij geen pijn had. Wel was hij al 10 jaar langzaam dementerende. Vorig jaar is dat officieel geworden. Hij heeft 10 jaar een kamer gehad op de zorgafdeling. Aangezien hij niet meer te hanteren was in de ochtend, kon hij daar niet meer blijven en moest naar de verpleegafdeling. Hij wilde 's-ochtends vroeg zijn bed niet uit. Na het ochtendritueel maakte hij de hele dag grapjes en hoorde je hem nooit klagen.
Hij was erg moe de afgelopen periode op de zorgafdeling en vervolgens op de verpleegafdeling. Raakte ook steeds meer verward… en besefte het maar al te goed.
Zou dit een gevolg kunnen zijn geweest van de morfinepillen die hij toegediend heeft gekregen?
In de maanden mei/juni is hij 8 kilo afgevallen door uitdroging…
Ook al ga je 2x in de week op 'bezoek' en op de slechtere momenten elke dag, ben je toch nog te laat… Reactie infoteur, 30-10-2013
Het is voor mij moeilijk in te schatten of de problemen van uw vader zijn veroorzaakt door de morfine. Ik was er niet bij. Wel is duidelijk dat morfine verwardheid kan veroorzaken.

Margot Schaftenaar, 12-05-2013 21:21 #14
Mijn man heeft leverkanker en heeft morfine pleister van 2x100 per 2 dagen… ik vind als ik ze plak. na een paar uur gaat hij heel vreemd doen… emotioneel agressief reageren verward vergeetachtig verstopping van ontlasting geen eetlust praten in zich zelf… hij heeft er namelijk ook nog morfine lolly.s bij van 200 en 400 4 per dag ook is hij heel druk met praten vooral wartaal of hij begint spontaan te rillen en beven… ja ik vind het soms best wel eng allemaal. Reactie infoteur, 26-05-2013
Morfine is een prachtig middel, maar veroorzaakt ook heel veel narigheid. En dat is zeker eng om te zien en om als partner te ervaren.

Anoniem 2. April 2013, 02-04-2013 23:21 #13
Ik heb ook elke dag hevige pijn en 50mg morfine pleister, maar ik ben heel duizelig, suf, misselijk, geen eetlust, zie alles dubbel, ga soms gewoon van mijn stokje en moet blijven gebruiken van de arts, dit is toch niet normaal? Reactie infoteur, 03-04-2013
Dat is inderdaad heel vervelend. Helaas heeft morfine die uitwerking. Zijn er geen andere mogelijkheden van pijnstilling mogelijk? Ik weet natuurlijk niet waar u het middel voor gebruikt, maar er zijn ook hele pijnbestrijdingsklinieken die zich met deze materie bezighouden. Misschien een tip om daar eens te informeren of ze iets voor u kunnen doen?

Nijssen Johannes, 08-01-2013 12:52 #12
Na gebruik van 3 weken morfine ben ik er mee gestopt, nu nog na 4 weken gestopt te hebben heb ik weinig eetlust en heb ik geen smaak van het eten.

Lenie, 03-01-2013 22:49 #11
Ik heb een kind die longkanker heeft, en nu 80 mg per dag krijgt. Mijn vraag is tot hoe veel kan men gaan, tot ze sterft?

Anoniem, 25-12-2012 12:50 #10
Dank je voor duidelijke artikel, mijn ondervinding was dat de voorlichting over morfine ver ten wensen overliet, werdt mij niks verteld over de bijwerkingen, ik heb nu 6 weken pleisters en krijg ook weer chemokuren. Na 1 week contstant te hebben overgegeven en bellen van de huisartsenpost primperan gekregen dat hielp. Na de tweede kuur hetzelfde 1 week zo ziek, heb al 6 chemo series gehad en dit is de eerste keer dat ik er zo ziek van ben. Denk zelf dat het komt door de morfine en chemo samen. Naar de toillet gaan is een crime dikke opgezette buik veel last van de maag. Ondanks medicatie. Iedere tip om dat wat te kunnen verlichten is zo welkom. Reactie infoteur, 25-12-2012
Morfine is een mooi medicijn, maar heeft ook veel bijwerkingen. Als je dan tegelijkertijd ook nog chemo's moet ondergaan is dat heel zwaar en geeft dat nog veel meer bijwerkingen. Raar dat artsen daar ook niet meer voorlichting over geven, want als je zo ziek bent is het leven al moeilijk genoeg. Heel veel sterkte.

Anoniem, 16-11-2012 13:43 #9
In het artikel wordt aandacht besteed aan mogelijke bijwerkingen, zoals bijvoorbeeld: hallucinaties, prikkelbaarheid en onrust door morfine. De schrijver raadt aan om, wanneer zo'n situatie zich voordoet, een arts te vragen antipsychotica voor te schrijven. Het middel Haldol wordt hier als voorbeeld gegeven.

Ik wil hierbij iedereen die dit leest waarschuwen voor het middel Haldol, naast het krijgen van een niet te stoppen bewegingsdrang (héél irritant als je doodziek op bed ligt), kun je last krijgen van wazig zien en 'n droge mond. Daarnaast is er een toegenomen kans op beroertes, longontstekingen en vroegtijdig overlijden. Al met al zullen veel patiënten zich nóg zieker gaan voelen wanneer zij Haldol krijgen.

Ook bij lage doseringen is het, omdat het middel zo krachtig is, vaak nodig om iets tegen de bijwerkingen erbij te geven.

Beter kan een arts in geval van wanen tgv morfine, kiezen voor een veel minder zwaar antipsychoticum!

Joep, 04-11-2012 22:11 #8
Na bovenstaand artikel gelezen te hebben, vind ik de toon waarop het geschreven is een beetje te overtuigend overkomen als zijnde de enige en juiste waarheid. Mijn medische praktische achtergrond en ervaring zegt dat je bovenstaand artikel relativerend moet lezen en NIET als zijnde het enige juiste artikel over dit onderwerp. Ook na de reacties van andere schrijvers gelezen te hebben, vraag ik mij overigens ook af of dit specifiek voor huisarts of ook meer specialistisch moet worden bezien en onder de aandacht nogmaals moet worden gebracht bij alle medici welke met morfine in aanraking komen of voorschrijven. Ondergenoemde schrijvers praten nagenoeg steeds over een persoonlijke situatie/ervaring.

Ton, 15-10-2012 12:05 #7
Morfine heeft volgens mij ook zeer negatieve bijwerkingen. Mijn echtgenote is vorig jaar 10 dec overleden aan longkanker kreeg op het laatst een morfine pomp aan gebracht naald onder de huid nadien ging mijn echtgenote hard achteruit eerst vaak overgeven geen eetlust meer vochtophoping als laatste overlijden. Ik vind de begeleiding van sommige huisartsen van patiënten die deze ziekte moeten ondergaan zeer slecht om de bijwerkingen van morfine voor patiënten te verlichten. Hier moeten de landelijke huisartsen op gewezen worden.

Westerhout, 01-03-2012 11:56 #6
Ik heb enkele maanden oxicontin/oxinorm geslikt nu ben ik gestopt maar als ik op bed lig heb ik enorm veel last van een schokkend lichaam is dit de uitwerking van dit mediecijn en hoelang kan dit duren.
zie graag u reactie terug.
gr jan Reactie infoteur, 01-03-2012
Dat is voor mij natuurlijk moeilijk te zeggen. Ik ben in de eerste plaats geen arts, maar ik weet ook niet waar u verder aan lijdt. Als het geen gevolg is van een ziekte of aandoening is die u heeft of heeft gehad, kan het natuurlijk heel goed dat dit de uitwerking is van deze morfinepreparaten. U kunt uw arts natuurlijk ook altijd vragen of dit het gevolg kan zijn van het slikken van deze zaken.

Luc Kempeneers, 28-12-2011 21:05 #5
Mijn echtgenoot Luc Kempeneers heeft longkanker, is uitgezaaid naar de bijnieren en de slokdarm. Reeds 10 maanden, Luc krijgt nu morfineplakkers, maar tijdens de nacht zweet hij fel en hoest hij ook fel met bloed in de fluimen. Hij heeft regelmatig koorts. Ik ben ten einde raad, weet ook niet meer wat ik moet doen, na 10 maanden onderzoek in Gasthuisberg, en nu bijna 2 weken thuis en is palliatief. Het is heel zwaar voor mij, en ik ben ook een bechterewpatiënt. Kan u mij een beetje uitleggen wat ik nog kan doen. Reactie infoteur, 28-12-2011
Wat vreselijk naar voor u en uw man. Ik weet niet precies wat u bedoelt met wat u nog kunt doen. Bedoelt u in praktische zin of in geestelijke zin? Aan de ziekte zelf is begrijp ik niets meer te doen? Morfinepleisters helpen soms onvoldoende bij de pijn, mogelijk dat uw man dan een morfinepomp nodig heeft. Dan is het beter te doseren en kan ook een hogere dosis worden gegeven. Ik denk dat u in Belgie woont. Is daar niet iets van Thuiszorg dat u bij kan staan in die moeilijke proces? Want uw man zal denk ik ook niet meer in staat zijn om allerlei zaken nog zelfstandig te doen.
Mogelijk kan dexamethason nog iets voor hem doen. Daar krijgen kankerpatienten vaak wat meer energie van en ook weer wat eetlust. Ik zou dat opnemen met uw arts, want ik weet niet precies of dat ook bij longkanker kan worden gegeven.
Heel veel sterkte!

Els Uit de Bulten, 14-09-2011 11:46 #4
Ik gebruik al bijna tien jaar morfinepleisters, maar de laatste tijd zweet ik enorm. dit is na het douchen het ergst, maar soms ook uit het niets overdag. snachts word ik er wakker van en is mijn slaapshirt echt nat en mijn lakens ook. is dit nu een bijwerking van de pleisters of is er wat anders aan de hand.

Johan, 21-08-2011 13:04 #3
Ik slik nu 3 jaar morfine pillen en heb nu bijwerking van ademhalings depressie, s zeer slechte ademhaling overdag, s en snacht, s ik heb de dokter gevraagd of er een andere medicatie bestaat was het antwoord nee, ik ben in maart 2011 geholpen aan een zware rug operatie en moet nu weer geopereerd worden in september dit jaar in mch in denhaag morfine helpt goed, maar aan de evt bijwerkingen valt niks te doen geschreven door protax.haverkamp@gmail.com te gouda evt verdere info mogelijk

Evert van Rossum, 21-06-2011 11:08 #2
Ben 12 dagen op vakantie geweest naar Rhodos, door de warmte lieten de morfine pleisters los, geprobeerd ze extra vast te plakken maar het zweet hoopte zich op onder de pleister, door veel rust te houden zijn het 12 fijne dagen geweest, maar op de terug reis werd ik overvallen in het vliegftuig door vreemde angsten, nu thuis ben ik erg moe, ik kan wel de hele dag slapen, maar sterkt niets aan, ik plak al meer dan een jaar en heb aardig geleerd hoe er mee om te gaan, maar nu weet ik niet hoe te handelen. Kan u mij zeggen wat ik fout heb gedaan en hoe kan ik weer aan sterken. Reactie infoteur, 21-06-2011
Ik zou uw arts raadplegen in dit geval. Mogelijk hebt u te weinig pijnstilling gehad omdat de pleisters niet plakten en hebt u daar nu last van. Of is er gewenning opgetreden. In dit soort gevallen altijd een arts raadplegen.

Lucia, 19-05-2011 09:24 #1
Ik heb gisteren voor de 1ste keer een pil mofine genomen en ben dezelfde avond erg misselijk geworden en moest hele maaginhoud leeg uit kotsen. ben me/cvs patient weet niet hoe verder te gaan nu. gaarne reakties. fybromyalgie ook en tinnitus. Reactie infoteur, 19-05-2011
Vraag uw dokter om een antimisselijkheidsmiddel als primparan. Dan gaat het echt beter.

Infoteur: Singalees
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Special: Pijn
Reacties: 45
Schrijf mee!