De taal op reis

De snelste manier om een taal te verspreiden deed zich in de afgelopen eeuwen voor als gevolg van veroveringen, oorlog, handel en migratie. In dit derde artikel van de special 'De taal van de mens' wordt beschreven hoe Europese en niet-Europese talen zich wereldwijd gevestigd hebben en hoe sommige talen zich een vaste plek hebben verworven in landen en regio's en als officiële taal gelden.

Verspreiding Europese talen

GRIEKS
Al eeuwen voor de geboorte van Christus zonden de Griekse steden hun schepen uit naar de kusten van de Zwarte en de Middellandse Zee en stichtten overal hun kolonies. De veroveringen van Alexander de Grote (356-323 v. Chr.) brachten de Griekse invloed tot aan de grenzen van India en tot diep in Egypte. De taal van de Griekse kolonisten , veroveraars en kooplieden werd tot een 'koinè', een gemeenschappelijke taal waardoor mensen van verschillende landen en volken met elkaar in contact konden treden. De taal uit een klein gebied verbreidde zich over vrijwel de hele toenmaals bekende wereld. Een dergelijk verschijnsel heeft zich in de geschiedenis meermalen voorgedaan.

ROMEINS
In het westelijk deel van de Middellandse Zee brachten de Romeinen hun taal mee op hun veroveringstochten naar Frankrijk en Spanje, waar het Keltisch en de Iberische dialecten langzamerhand voor het Latijn moesten wijken. Het huidige Frans en Spaans is uit de vermenging van het Latijn met deze inheemse talen ontstaan.

MODERNE EUROPESE TALEN
Na de ontdekking van de weg naar Indië en Noord- en Zuid-Amerika verspreidden ook de moderne Europese talen zich ver buiten hun oorspronkelijke gebied:

• het Nederlands naar de Indische Archipel en Zuid-Afrika en handhaafde zich in dit laatste gebied als Afrikaans.
• het Spaans en het Portugees tot in Zuid-Amerika, waar zij de inheemse talen verdrongen; hun huidige verdeling, Portugees in Brazilië, Spaans in de rest van het gebied, is te danken aan een beslissing van Paus Alexander VI, die in 1494 beide landen een apart deel van het nieuw ontdekte gebied toewees.
• In Noord-Amerika hadden verschillende Europese mogendheden ten koste van de Indianen hun macht gevestigd en de invloed op hun taal doen gelden: de Hollanders in New York, de Fransen in Louisiana, de Spanjaarden in de zuidelijke streken. Het waren echter de Engelsen die hun mededingers overvleugelden en hun taal tot die van vrijwel heel Noord-Amerika maakten. Alleen in Canada wist zich in Quebec het Frans te handhaven.

Verspreiding niet-Europese talen

Ook niet-Europese talen breidden op deze wijze hun verspreidingsgebied uit, waarbij andere talen werden verdrongen en naar andere streken uitweken of alleen in met de invaller vermengde vorm bleven bestaan.

• De veroveringen van Dzjengis Khan verbreidden het Mongools over grote delen van Azië, waar het op zijn beurt later weer door andere talen werd overvleugeld; de invloed van het Mongools is thans grotendeels verdwenen.
• Langs de zuidkust van de Middellandse Zee verspreidde zich door toedoen van de Islam vanaf de 7e eeuw het Arabisch.
• In het zuiden van Afrika drong het Bantoe onder andere de taal van de Hottentotten tot in kleine gebieden terug.

Officiële taal

Tegenwoordig hebben de meeste landen een officiële taal. Zo hebben zich in de door Rusland vroeger overheerste en nu zelfstandige republieken verschillende lokale talen weten te handhaven, maar is het Russisch de taal die in het onderwijs en in overheidsstukken gebruikt wordt.
In India was na de kolonisatie het Engels de taal van overheid, cultuur en wetenschap geworden, maar nu is het inheemse Hindi bezig deze plaats te veroveren ondanks het feit dat het voor veel Indiërs evenzeer een vreemde taal is als het Engels. Door de opkomst van India als economische macht blijft Engels toch de voertaal op handelsgebied.
Er zijn ook landen waar verschillende talen gelijkberechtigd naast elkaar staan:

• In België zijn dit het Nederlands (Vlaanderen) en het Frans (Wallonië).
• In Zwitserland zijn dit het Frans, Duits, Italiaans en het Retoromaans.

© 2007 - 2009 Staal, gepubliceerd in Diversen (Wetenschap) op 13-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Waarom Fries een taal is en Gronings een dialect: Heeft u zich dat ook wel eens afgevraagd? Waarom is het Fries nou een taal en bijvoorbeeld het Gronings een dialect? Wat zijn de eisen waaraan een dialect mo…
• De Arabische taal: Arabisch wordt wereldwijd door vele miljoenen mensen gesproken en is daarnaast de taal van de Koran, waardoor de taal ook voor niet-Arabische moslims erg belangrijk is. Daarom hier wat mee…
• Capslock uitschakelen: Tijdens het typen wil het nog wel eens gebeuren dat je Capslock indrukt en dan verder typt in hoofdletters. Dit kan best irritant zijn dus heb ik hier een oplossing voor.
• Verzekeren en de annuleringsverzekering: Verzekeren en vakantie. Als u een vakantie boekt, moet u er echt toch even bij stil staan. Het kan onverhoopt gebeuren dat de reis niet doorgaat of dat de reis zal mo…
• De beschaving der Arameeërs: Weinig volkeren hebben zo hun stempel gedrukt op een gebied zonder ooit een groot koninkrijk gekend te hebben als de Arameeërs. Hun taal en cultuur was lange tijd toonaangevend i…