Biobrandstoffen: veeleer slecht dan goed?

Men zegt het niet vaak, maar biobrandstoffen (of beter: agrobrandstoffen) hebben wel degelijk een impact op het milieu door het vrijkomen van broeikasgassen zoals ozon en distikstofmonoxide. Ze doen ook veel sociaaleconomische vragen rijzen, vooral wat betreft de verdeling van de landbouwoppervlakte. Kunnen we bijvoorbeeld met zekerheid zeggen dat de teelt voor biobrandstoffen de voedselvoorraad in bepaalde regio’s niet in gevaar brengt?

Een CO2-gulzige teelt

Een eerste bekommernis is net dat deze biobrandstoffen toch niet zo groen zijn als vaak wordt verondersteld. We spreken trouwens beter over agrobrandstoffen, want “bio” is net zo bedrieglijk als”groen”. Tijdens hun verbranding stoten ze niet meer CO2 uit dan ze tijdens hun groei hebben geabsorbeerd (via de fotosynthese), dus zouden we kunnen spreken van een neutrale CO2-balans. Alleen gaat deze theorie voorbij aan een groot stuk van de realiteit: de productie van deze agrobrandstoffen die veel broeikasgassen (BKG) impliceert. Sommige van die BKG’s zoals ozon en distikstofmonoxide zijn zelfs meer vervuilend dan CO2.

Nog erger is de groeiende vraag naar landbouwoppervlakte. Dat werkt de ontbossing in de hand, hét probleem op het vlak van de broeikasgassen.

Toch niet zo neutraal dus, die balans... Bovendien hebben agrobrandstoffen nog andere milieueffecten:

• bodemvervuiling en vervuiling van het oppervlaktewater door de talloze pesticiden en meststoffen;
• bodemerosie en daarbij een verlies aan vruchtbaarheid;
• gebruik van ggo’s,enz.

Voedselzekerheid en grootste winnaars

In 2007 heeft Europa zijn doelstellingen opgetrokken: in 2020 zal10 % van de brandstoffen voor wegverkeer van plantaardige oorsprong moeten zijn. Daarvoor moet men massaal biomassa invoeren (en dat kan ook niet zonder effect op het milieu). Op het eerste gezicht biedt dat veel kansen aan landbouwers in alle hoeken van de wereld. Maar, er zijn twee maars.

Voedselzekerheid in het gedrang
De eerste betreft de voedselzekerheid en de druk op de primaire grondstoffen. De crisis in Mexico is daar een uitstekend voorbeeld van. De prijs van maïs, het belangrijkste levensmiddel van de Mexicanen, is er gestegen met75 % in vergelijking met 2006 en dat heeft sociale problemen ontketend in heel het land. De oorzaak van deze spectaculaire toename is de grote vraag naar maïs vanuit de VS die er... brandstof van maakt.

Door de financiële winsten die de agrobrandstoffen opleveren, zijn veel landen verleid hun voedselzekerheid (of die van hun buren) op het spel te zetten. Desnoods door dan zelf voedingsproducten in te voeren tegen torenhoge prijzen. Zonder algemene regeling riskeren we dat de markten met primaire grondstoffen volledig in de war worden gebracht en dat de voedselvoorraad in bepaalde regio’s ernstige schade oploopt.

Grote landbouwindustriën
De tweede “maar”, is dat in deze geglobaliseerde markt er niet met zekerheid kan worden gezegd dat de lokale landbouwers de vruchten zullen plukken van die veranderde akkerbouw. Alles wijst er zelfs op dat het de grote landbouwindustriële groepen zijn die de grootste winsten in de wacht zullen slepen. De grote vraag naar landbouwgrondstoffen draagt dus eerder bij tot het versnellen van deze concentratiebeweging.

Prijsverhoging van primaire grondstoffen, het in de war sturen van landbouwstructuren ... zelfs wanneer op termijn iedereen er onder lijdt, zullen de productielanden, vooral de arme, de grootste bijdrage betalen.

De moed om te stoppen

Als we verder willen met agrobrandstoffen, dan moeten we onze aandacht verleggen naar de tweede generatie, producten op basis van hout of gras. Die zorgen voor een minder zware CO2-uitstoot. Men schat echter dat de productie pas vanaf 2015 een commercieel niveau zal bereiken.

Ook zou een duurzame exploitatie moeten worden verzekerd (ontbossing vermijden, het hervormen van sommige landbouwpraktijken enz.) en dat op wereldniveau. Momenteel lijkt dit heel utopisch.

Bovendien zou het sociale dilemma niet opgelost zijn: belangrijker dan de behoefte aan rijden, is die aan eten. Een sociale ramp ontketenen om het milieu te beschermen heeft geen zin. Om die reden zou het beter zijn onze redding elders te zoeken. In andere hernieuwbare bronnen, minder vervuilende wagens en – onvermijdelijk - minder energieverbuik. © 2008 - 2009 Guy1962, gepubliceerd in Diversen (Wetenschap) op 10-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guy1962 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Biobrandstof: geschiedenis en toekomst: De laatste decennia komt de kwestie van de milieuproblematiek steeds meer op de voorgrond. Overal worden de woorden ‘duurzaamheid’ of ‘milieu- vriendelijk’ naar je hoo…
• Duurzaam beleggen in klimaatverandering: De investeringen in zonnepanelen, biodiesel, duurzame afvalverwerking en windturbines neemt gestaag toe. Er wordt verwacht dat de 'eco-innovatie' de komende jaren zal…
• Onderzoek naar de beste duurzame energiebronnen: Een Amerikaanse hoogleraar aan de Stanford Universiteit heeft een lijst opgesteld met de 7 meestbelovende duurzame energiebronnen. Windenergie komt als beste…
• Alternatieve brandstoffen: De brandstofprijzen zijn erg hoog op dit moment. Kostte in het jaar 2000 een liter benzine €1,05, nu betaal je voor diezelfde liter benzine ongeveer €1,35. Hierdoor lopen de kosten…
• Biobrandstof: ethisch verantwoord?: Vele tegenstanders van biobrandstof komen met de voor de hand liggende, maar toch terechte opmerking dat voedsel niet in een brandstoftank hoort. Ze stellen dat er moet ge…

Bronnen en/of referenties

• Bron: Testaankoop