Wetenschap of pseudowetenschap?

De wetenschap lijkt een helder en duidelijk onderdeel van onze maatschappij. Een veld waar het verstand regeert en alle stellingen eerst duizend keren worden getest volgens strikte richtlijnen, voordat nieuwe waarheden worden aangenomen. Helaas is er aan de rand van de wetenschap een moeilijk te onderscheiden pseudowetenschap, zoals new age-wetenschap of astrologie. Hoe kunnen we deze nep-wetenschap van de echte wetenschap onderscheiden?

Vormen van pseudowetenschap

Er zijn een aantal vormen van pseudowetenschap in de wereld:

Pathologische wetenschap

Hierbij houden de wetenschappers zichzelf voor de gek en geloven in hun eigen waarheden, hoewel ze nog nooit met behulp van degelijk wetenschappelijk onderzoek gestaafd zijn.

Junk science

Dit is wetenschap, waarbij de wetenschapper tegen een vergoeding in opdracht van een belangengroep, een politieke partij of een bedrijf zogenaamde wetenschappelijke gegevens verzameld, die de betreffende organisatie voor zijn eigen gewin kan aanwenden.

Frauduleuze wetenschap

Deze wetenschap komt met bewijzen op de proppen, met als doel mensen geld uit de zakken te slaan, bijvoorbeeld dat een bepaald product wetenschappelijk bewezen als gezond wordt aangeduid.

Ontmaskering van pseudowetenschap

De Amerikaanse wetenschapper Robert Park heeft een aantal punten opgesteld, die er op kunnen wijzen, dan je te maken hebt met pseudo wetenschappelijke activiteiten:

• De wetenschapper loopt direct met zijn ontdekking naar de media.In normale omstandigheden onderwerpt hij zijn bewijs eerst aan de controle van zijn collega’s
• De ontdekker beweert dat de gevestigde wetenschappers zijn werk in de doofpot willen houden,omdat zijn ontdekkingen te veel economische of politieke gevolgen zouden hebben.
• Het wetenschappelijke effect blijkt altijd op de rand van het waarneembare te zitten (wel eens een duidelijke foto van een ufo of het monster van Loch Ness gezien?)
• De bewijzen van de ontdekking zijn anekdotisch. Anekdotes hebben altijd een hoog emotioneel gehalte en dienen vooral om het bijgeloof in leven te houden.
• De wetenschapper geeft als bewijs van zijn ontdekking, dat deze waarheid ook al in oude culturen als waarheid werd geaccepteerd.
• De wetenschapper werkt in totale isolatie, is vaak niet verbonden aan een universiteit en forceert in z’n eentje een spectaculaire doorbraak in de wetenschap.
• Om zijn ontdekking wetenschappelijk te bewijzen heeft de wetenschapper vaak nieuwe natuurwetten nodig. Slechts zo kan hij de logica van zijn fenomeen handhaven.

Let op: Niet alles wat nieuw en baanbrekend is, is pseudowetenschap. Ook Einstein en Darwin werden ooit gezien als wetenschappelijke charlatans. De tijd zal vaak het verschil maken tussen waarheid en leugen.