Stijgende vraag naar grondstoffen: ruwe olie en gas

De grootste oogst uit de zee bestaat nos steeds uit vis en andere eetbare zeedieren en planten. Maar men heeft inmiddels ingezien dat oceanen de grootste opslagruimte op aarde vormen van grondstoffen, zelfs veel groter dan de landmassa's. De laatste tijd zijn de prijzen van gas en olie enorm gestegen. Dit heeft niet alleen te maken met problemen in het midden oosten, maar ook met de verhoogde vraag naar grondstoffen.

Natuurlijke rijkdommen in de zee

De zuiver technische moeilijkheid om deze grondstoffen los te maken uit de zeebodem, is de enige oorzaak waardoor de winning te land tot nu toe veel belangrijker is. In de nabije toekomst zal dat dan wel veranderen. Maar men moet hopen dat het verzamelen van de schatten van de zeebodem dermate zorgvuldig wordt toegebracht aan het milieu, noch aan het leven in de oceanen.

Op het ogenblik zijn ruwe olie en gas de uit zee gewonnen producten die economisch het belangrijkst zijn. Hoewel dee zeebodem waarschijnlijk overal olie en gas bevat, maken de bestaande opsporingstechnieken de winning ervan nog alleen maar mogelijk in ondiepe wateren van continentale platen. En dat is al heel wat; want men neemt aan dat zich daar al tenminste de helft van de olie en gasrijkdommen van de aarde bevindt.

Olie en gas zijn nauw met elkaar verbonden. Lagen ruwe olie zijn meestal bedekt door aargas, dat bijna altijd voor 80% tot 90% uit methaan bestaat. Net als op het land zoeken de mijnbouwkundigen ook onder zee de olielagen en gasbellen op door de weerkaatsingen van hevige schookgolven uit de lagen van de aardkorst in kaart te brengen. Maar het erboven staande water maakt meestal proefboeringen noodzakelijk. Soms worden er holle boren gebruikt om een kern uit de bodem te halen. Zo'n kern laat de soorten van de plaatselijke onderzeese gesteenten zien

Er zijn kernen uit de zeebodem gehaald op diepten meer dan 8000 meter. Dieper gaat men voorlopig niet, omdat de oliewinningen op grotere diepten noch niet economisch verantwoord zouden kunnen zijn. Een verdere hulp voor het onderzoek en voor de latere werkzaamheden op de zeebodem wordt gevormd door de zijwaarts gerichte sonar. Door het weerkaatsen van geluistrillingen ontstaat een beeld van de bodem in verticale richting, ongeveer zoals dat met radar op het land wordt bereikt.

Boorplatformen

Het boren voor het mijnbouwkundig onderzoek of voor het winnen van gas of olie, kan op allerlei manieren worden aangepakt. Het eenvoudigste boorplatform is een schip, maar een schip heeft een speciale uitrusting nodig om zijn positie precies te bepalen. Bovendien moet zijwaartse aandrijving ervoor zorgen, dat het schip recht boven het boorgat blijft. Daarom geeft men de voorkeur aan platforms die op de zeebodem rusten. Vaak hebben die intrekbare poten, die op de plaats van bestemming worden uitgestoten.

Vele booreilanden behoren tot de grootste verplaatsbare bouwwerken van de mens: meer dan 100 meter breed en hoog. De zeebodem kan ook aangeboord worden vanuit een bemand caisson op de bodem, dikwijls met een regelmatige inwendige druk. Er wordt ook gewerkt met onbemande installaties die via kabels vanaf het oppervlak van de zee bediend worden.

Andere grondstoffen in de zee

Er zijn talrijke andere producten in de zee. Een van de meest voor hand liggende is zout. Dit wordt verkregen door zeewater in grote ondiepe pannen te laten verdampen. Broom en jodium zijn verwante elementen, die ook uit de zee verkregen worden. Het grootste deel van het magnesium, een van de belangrijkste lichte metalen, komt uit de zee. Van magnesium is een bijna onuitputtelijke hoeveelheid in zee aanwezig.

Verder worden zilver, goud, koper, zink, lood, beryllium en nikkel gevonden in de bezinkingsafzettingen op de zeebodem. Bepaalde metalen, waaronder goud, zijn in grote hoeveelheden, maar heel fijn verdeeld, overal in de diepte van de zee aanwezig. Er is echter nog geen manier gevonden om deze rijke bronnen economisch verantwoord aan te boren.

Andere bronnen zijn:

• Energie uit wind en zee
• Fossiele brandstoffen.