Harmonie tussen wetenschap en religie. Een Joodse visie

Met de opkomst van wetenschap en technologie lijkt religie naar de achtergrond te zijn geschoven. Maar feit is dat de technologie put uit de goddelijke krachten die vanaf het moment van de schepping in de natuur aanwezig zijn geweest. Een joods religieuze visie op wetenschap en technologie volgens rebbe Menachem Mendel Schneerson.

Betekent technologie een zegen?

Technologie heeft zeker gemak en luxe in de materiële wereld gebracht, maar wat betekent het voor de geestelijke wereld? Wetenschap is neutraal. Er komen geen kwesties aan de orde over goed en kwaad. Technologie is opbouwend of vernietigend te gebruiken. Opbouwend betekent dat de mens de opdracht heeft gekregen de technologische hulpbronnen aan te spreken, de wereld te ontwikkelen en de materiële wereld om te vormen tot een geschikte verblijfplaats voor God. God ziet de mens als deelgenoot in het heelal. Omdat de mens een vrije wil heeft ligt de uitvoering van het scenario niet vast. We kunnen zelf bepalen wat we met technologie willen doen. Gebruiken we het zinvol of gebruiken we het om te vernietigen?

Waarom vindt technologische revolutie plaats?

Technologie heeft als waarachtig doel het stimuleren van de eenheid van de wereld, zodat deze een goede basis wordt voor gezamenlijk spiritueel leven. De joodse wijsgeer Maimonides schreef: "Door God grootste scheppingen te overpeinzen, komt de mens tot het besef van Gods grote wijsheid. Dit wekt hem op tot een intense liefde tot God, en een verlangen naar verbintenis met Hem."

De technologische revolutie is al voorspeld in de Zohar, een klassiek joods mystiek geschrift. In de tekst wordt de voorspelling gedaan dat in het jaar 1840 een toename van 'lager wijsheid' (=inzicht in de materie van het heelal) zou gaan plaatsvinden. Ook 'verheven wijsheid' (=spiritualiteit) zou toenemen. Dit betekent een begin van de echte eenheid in de wereld dat uiteindelijk uitmondt in de verlossing. Echter we zijn tekort gekomen in het samenvoegen van de 'lagere' en 'verheven' wijsheid. We moeten deze samenbrengen in een werkbare blauwdruk voor de samenleving.

De technologische revolutie is het werk van God. Het biedt hulp bij ons streven God tot werkelijkheid in ons leven te maken. Hoe meer we ontdekken hoe beter we de waarheden van God gaan inzien.

Verzoening tussen wetenschap en godsdienst.

Gescheidenheid van wetenschap en religie is onjuist. Omdat God het heelal en de natuurwetten die het universum beheersen, heeft geschapen, kan er geen sprake zijn van verdeeldheid tussen de Schepper en Zijn Schepping. Wetenschap is de menselijke bestudering van Gods geest, het zoeken naar kennis in de wetten die God heeft ontworpen om het heelal fysiek te laten functioneren. Vroeger werden de wetten uit de wetenschap tot dogma's verheven, nu ziet men de onbepaalbaarheid van de natuur in. Wetenschap is een zoektocht en geen gesloten systeem. Om de waarheid te vinden worden twee wegen behandeld: de wetenschap van de mens en de queeste geleid door God. De mens zoekt 'van-buiten-naar-binnen'. Maar volgens Schneerson moet de mens eigenlijk 'van-binnen-naar-buiten' zoeken. Dat wil zeggen zoeken naar God.

Wetenschap houdt zich bezig met wat het heelal is; religie houdt zich bezig met waarom het heelal er is. De opdracht van de moderne wetenschap moet zijn het vinden van methoden om die delen van de geest van God die nog niet zichtbaar zijn geworden, te weerspiegelen en te verlichten.

Wat betekent technologie voor kennis over onszelf?

Als we technologie beschouwen als een kenbaarheid van Goddelijkheid zijn we beter in staat het leven zelf te begrijpen. Zoals atoomsplijting andere atomen tot splijting aanzet, zo maakt iedere positieve menselijke energie, energie vrij die steeds intensiever wordt. De Joodse wijzen zagen de mens als een gehele wereld, en de wereld als een persoonlijkheid in de macrokosmos. Het staat vast dat alle materie -en dus alle mensen- onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn (zie mijn artikelen over de ziel: hier en hier). Dit impliceert dat wetenschappelijke objectiviteit niet bestaat. Elke wetenschapper dient in zijn onderzoek dan ook morele en intellectuele maatstaven te hanteren.

Denkt u dat wetenschap en religie elkaar kunnen verzoenen? Geef uw mening!

Denkt u dat wetenschap en religie als vuur en water zijn van elkaar of ziet u ze elkaar als aanvullend? Is de wetenschap anti-religieus? Of is religie juist belangrijk voor de wetenschap om morele en intellectuele maatstaven erbij te hanteren?

Geef uw mening onderaan het artikel in het reactieblokje!

Meer lezen over spiritualiteit? Lees dan mijn special Naar een joods spiritueel leven.