Paradigmaverschuiving; nieuw wetenschappelijk wereldbeeld

Paradigma komt uit het Grieks. Para betekent naast en digma betekent voorbeeld. Door middel van een paradigma wordt een visie duidelijk gemaakt. Een wetenschappelijk paradigma is een verduidelijking van het wereldbeeld. Een verzameling aan wetenschappelijke inzichten maken samen het wetenschappelijke paradigma. Eens de de zoveel tijd verschuift het wetenschappelijk paradigma. Momenteel zitten we middenin een tijd van paradigmaverschuiving.

Thomas Kuhn

Het begrip wetenschappelijk paradigma komt uit de wetenschapsfilosofie. Thomas Kuhn heeft het woord geïntroduceerd. Het slaat op het feit dat de wetenschap aan vooruitgang onderhevig is waardoor een wereldbeeld verandert. Vanuit een wereldvisie hanteren mensen een denkmodel; men denkt in bestaande kaders. Wanneer de kaders overschreden worden of buiten de kaders wordt gedacht dan denkt men buiten het paradigma. Volgens Kuhn is de keuze voor ene paradigma ten faveure van het andere paradigma bepaald door sociale interesses, politieke overtuigingen en professionele belangen. Dat zijn externe factoren omdat het geen factoren zijn van binnenuit de wetenschap.

Heliocentrisch wereldbeeld

Het meest bekende voorbeeld is Galileo´s heliocentrische wereldbeeld. Hij moest zijn visie dat de aarde om de zon heen draait met de dood bekopen. De Rooms-katholieke kerk was een tegenstander van dat wereldbeeld; het plaatste de aarde in het midden van ons zonnestelsel. Overigens waren oude beschavingen als de Egyptenaren, Sumeriërs en Maya´s ook op de hoogte van het feit dat de aarde om de zon heen draait. Galileo was dus niet nieuw met zijn visies. Dat de drie genoemde culturen een heliocentrisch wereldbeeld hadden is een andere, meer recente paradigmaverschuiving op het deelvlak van de archeologie. Veel wetenschappers konden dat niet vatten omdat men er altijd van uit ging dat de mens steeds slimmer wordt. In feite moeten wetenschappers nu erkennen dat de menselijke beschaving soms achteruit gaat.

De op- en neergang van de menselijke evolutie

Erich von Däniken is een wetenschapper die veel bekritiseerd is. Hij stelt onder andere dat er een vroegere, hogere beschaving moet zijn geweest dan nu. Hij leidt dat af uit tal van zaken, onder meer uit het feit dat de piramides op onverklaarbare wijze gebouwd zijn. E zitten stenen in die we nu nog niet met hijskranen kunnen optillen,dus laat staan met menskracht, wat de huidige wetenschap speculeert. Elke wetenschapper die von Dänikens argumenten niet serieus neemt kunnen we als pseudowetenschapper betitelen. Wie heeft er namelijk de waarheid in pacht? Niemand. Waarom zouden we de werkelijkheid moeten benaderen vanuit één visie, namelijk dat de huidige mensheid de ´top der beschaving´ is? De andere mogelijkheid, namelijk dat een culturele beschaving zowel opgebouwd wordt als weer afgebroken wordt kan ook waar zijn. De algehele menselijke evolutie zou kunnen zijn gedegenereerd; dat wil zeggen: steeds minder worden in kwaliteit. Daarnaast kan het zijn dat de evolutie in sommige tijden vooruit gaat, maar in andere tijden stopt af zelfs achteruit gaat. Met de huidige kennis en technologie heeft de wetenschapper te weinig middelen om de menselijke evolutie zelf te overzien.

Paradigmaverschuiving

Volgens een groeiende groep wetenschappers bevinden we ons in een tijdperk van paradigmaverschuiving. Een paradigma is een bundeling van standpunten die als consensus wordt beschouwd. Volgens het huidige wetenschappelijke paradigma is de mens volledig toevallig op aarde ontstaan, zonder hulp van buitenaardse beschavingen. mensen hebben er 6 miljard jaar over gedaan om te ontwikkelen van pantoffeldiertje tot pantoffeldragende krantenlezer. Allerlei niet materiële zaken zoals reïncarnatie, paranormale fenomenen en spirituele kennis worden als niet-wetenschappelijk betiteld. Omdat steeds meer mensen verlangen naar een wetenschap waarin de spirituele waarheden wel worden erkend, zullen er meer wetenschappers ontstaan die paranormaliteit en andere spirituele fenomen gaan insluiten in wetenschappelijke kaders. Daarom is het niet ondenkbaar dat binnenkort er methoden ontstaan om waarheden over een niet-materiéle wereld te onderzoeken. Hiervoor is een verschuiving of omkering van het wetenschappelijk paradigma nodig.

De keuze voor een paradigma is niet rationeel

Terug naar Thomas Kuhn. De groei van kennis onder de bevolking is de sociale factor van Kuhn die een paradigmaverschuiving bepaalt. Politieke overwegingen houden het huidige paradigma overeind. Dat gebeurt in combinatie met de professionele belangen die wetenschappers hebben bij het subsidie krijgen van de overheid voor onderzoek. Dat zijn geen rationele factoren om een wetenschappelijk wereldbeeld op te baseren.

Lees verder

• Waren de goden kosmonauten? Boek van Erich von Däniken