Geografie: ontwikkeling van de wetenschap sociale geografie

De ontwikkeling van de sociale geografie kan verdeeld worden in drie stadia: (1) aanvangsstadia (geïnteresseerde leek); (2) aanvang van de wetenschappelijke geografie vanaf 1870; (3) aanvang van de moderne sociale geografie van 1950-1960. De geografie ontwikkelde zich vanaf ontdekken via verkennen, leren kennen, bestuderen tot aan analyseren en voorspellen. Deze ontwikkeling komt ook voor bij de individuele mens.

Ontwikkeling van menselijke kennissfeer binnen de geografie

Deze kent drie stadia:

1. horizon verbreden (lokale schaal);
2. verkennen van gebied en leren kennen van verschijnselen daarbinnen (regionale schaal);
3. het verkrijgen van inzicht in bepaalde ontwikkelingen en situaties in een gebied (internationale schaal).

Ontwikkeling van de geografie

De ontwikkeling van de geografie heeft zich in drie fasen voltrokken:

fase	ontwikkeling	voorbeelden
(1) geïnteresseerde leek (aanvangsstadia geografie)	*ontdekken *verkennen *leren kennen	*b.v. Columbus *b.v. bronnen van de Nijl *het langer verblijven in een gebied
(2) ca. 1870 aanvang van de wetenschappelijke geografie	*bestuderen	*van een gebied binnen ruimtelijke kaders; thema's van een gebied
(3) ca. 1950-1960 aanvang van de moderne sociale geografie	*analyseren en voorspellen	*van ruimtelijke processen en structuren

traditionele vragen bij de geografie
Vanaf de Oudheid vroegen geografen zich af:

• Waar is dat?
• Wat is daar?

Later volgde de vraag:

• Waarom of waardoor is dat daar?

Deze laatste vraag leidt tot de verklaring van de ruimtelijke orde.

aanvang van de wetenschappelijke geografie
De wetenschappelijke aardrijkskunde begint eind 19de eeuw in Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. Na verloop van tijd kwamen daar andere landen bij zoals Nederland.

Hedendaagse vragen van de sociale geografie

Er kwamen door toedoen van nationale overheden nieuwe vragen om de hoek kijken bij de sociale geografie;

• Wat kan daar?
• Waar kan dat?

Er kwam meer aandacht voor de voorspellende waarde van de sociale geografie. En zo ontstond de toegepaste geografie. Sociaal geografen gingen zich bezighouden met regionale ontwikkeling en ruimtelijke ordening zowel in de stedelijke industriële als in de ontwikkelingslanden.

Later volgde de vraag:

• Wie krijgt wat, waar en hoe

Binnen de geografie kwam aandacht voor ruimtelijke (on)gelijkheid en sociale rechtvaardigheid.

Slot

Zo zien we een verschuiving binnen de geografie van het natuurlijk milieu (natuurlandschap) naar het cultuurlijk milieu (cultuur landschap) en ten slotte naar het sociale milieu.

Met de toename van mobiliteit wordt binnen de geografie gekeken naar ruimtelijke interacties (relatie tussen verschijnselen in verschillende gebieden). Doordat de samenleving ook verandert wordt tevens gekeken naar de sociaal-ruimtelijke processen.

onderzoekthema's: westelijke landen

• bevolking en bevolkingsontwikkeling
• bestaansbronnen
• regionaal beleid
• stad en platteland

onderzoekthema's: ontwikkelingslanden

• commercialisatie van de landbouw in ontwikkelingslanden
• arbeidsmarkt en huisvesting in stedelijke gebieden
• kleine plattelandscentra en regionale ontwikkeling

Meer lezen over geografie? Ga dan naar mijn special over Geografische verkenningen.

Lees verder

• Geografie: Inleiding regionale geografie
• Geografie: Gekleurde weergave van regio's
• Nederland in delen (regionale geografie) – Ben de Pater e.a
• De Gelderse Vallei (regionale geografie) - Prof. Hoekveld
• Boekrecensie: Het geografisch huis – De Pater/Van der Wusten