Geografie Israël: nieuwe steden Israël –hiërarchisch patroon

Voor de opvang van honderdduizenden immigranten heeft Israël tussen 1948 en 1963 ruim 30 nieuwe steden opgericht. Deze waren volgens de Israëlische geograaf professor Elisha Efrat de belangrijkste wijziging van het cultuurlandschap in het moderne Israël. Etsel is van mening dat de vele nieuwe landbouwnederzettingen eveneens een belangrijke stempel hebben gedrukt op het cultuurlandschap. In dit artikel aandacht voor het hiërarchisch patroon van de nieuwe steden in Israël.

Intro – semi-urbane nederzettingenbeleid

De reden dat Israël in 1948 besloot met de bouw van nieuwe steden was de komst van honderdduizenden immigranten uit Europa, Azië en Afrika. Niet iedereen kon in de al bestaande landbouwnederzettingen worden opgevangen. De bouw van nieuwe steden leek een logische oplossing. Toch verloochende de Zionisten niet hun agrarische ideologische achtergrond en vermengden agrarische ideeën in de steden (lage bouwdichtheid met één verdiepingswoningen en een kleine tuin). Er was in de beginjaren geen sociale en urbane ideologie m.b.t. verstedelijking.

Hiërarchisch patroon

De Israëlische planologen hadden geen ervaring en namen om die reden Europese stadsmodellen over, zoals het hiërarchisch patroon waarbij kleine steden voorzieningen bieden aan agrarische dorpen. De kleine steden hebben hierbij weer banden met grote steden die aan de top van de hiërarchie staan.

Het hiërarchisch patroon ziet er zo uit:

• type A – dorp met 500 inwoners
• type B – dorpscentrum met ongeveer 2000 inwoners
• type C – semi-urbane centrum met 6000-12.000 inwoners
• type D – medium-urbane centrum met 40.000-60.000 inwoners
• type E – grote stad met meer dan 100.000 inwoners

Type B verzorgt drie tot vijf omliggende dorpen. Type C verzorgt tot 30 omliggende dorpen in een straal van 10 kilometer. Type D voorziet in overheidsgebouwen, banken, ziekenhuizen en fabrieken. Type E is de regionale hoofdstad die banden onderhoudt met andere grote steden in het land.

De Israëlische planologen richtten zich op de typen B, C en D vanwege hun vermogen immigranten op te nemen. Men ging er vanuit dat deze stedelijke centra klein moesten blijven om niet van de landbouw afgesneden te worden. Maar dit leidde er wel toe dat de centra te klein bleven om een echte stedelijke levensstijl te ontwikkelen. De steden moesten geïntegreerd worden in bestaande economieën waar kibboetsiem en moshaviem de leiding hadden. Zij waren niet geïnteresseerd in het aanbod lage niveau diensten van de steden. Zo kwamen er niet meer nieuwe steden bij en werd de verbetering van diensten in bestaande steden ontmoedigd.

Overzicht nieuwe steden in Israël met bevolkingsaantal

Nieuwe stad	bevolkingsaantal 2009
1. Kiriat Shemona	23.000
2. Shelomi	6.000
3. Ma'alot – Tarshiha (gemengde Joods Arabische stad)	20.600
4. Hatzor	8.500
5. Karmiel	44.100
6. Akko (gemengde Joods-Arabische stad)	46.300
7. Ramat-Yishai	6.500
8. Tirat Karmel	18.600
9. Yoqne'am Illit	19.100
10. Migdal Ha'Emek	23.900
11. Nazareth Illit (gemengde Joods-Arabische stad)	40.800
12. Or Akiva	16.100
13. Beth She'an	16.900
14. Or Jehoeda	34.400
15. Rosh Ha'Ayin	38.500
16. Azur	10.900
17. Jehoed	26.500
18. Bet Dagan	6.800
19. Lod (gemengde Joods-Arabische stad)	69.800
20. Ramla (gemengde Joods-Arabische stad)	65.800
21. Yafne	33.000
22. Ashdod	206.400
23. Ashkelon	111.900
24. Bet Shemesh	77.100
25. Kiriat Malachi	20.600
26. Kiriat Gat	47.400
27. Sederot	20.700
28. Netivot	26.700
29. Ofakim	24.000
30. Beer Sheva	194.300
31. Arad	23.400
32. Dimona	32.400
33. Yeruham	8.100
34. Mitspe Ramon	?
35. Eilat	47.400

Meer informatie: Stadsgeografie Israël: geografie Israëlische steden.

Lees verder

• Geografie Israël: nieuwe steden – geografische verdeling
• Urbanization in Israel (stadsgeografie) – Elisha Efrat
• Geografie Israël: stedelijke planning vóór 1948
• Geografie Israël: stedelijke planning na 1948
• Geografie Israël: rol immigranten bij ontwikkeling steden