InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Nederlandse Nobelprijs Winnaars

Nederlandse Nobelprijs Winnaars

Nederlandse Nobelprijs Winnaars Nederlandse Nobelprijswinnaars. Sinds de uitreiking van de Nobelprijs in 1901, ontvingen achttien Nederlanders de Nobelprijs op vijf gebieden, te weten Natuurkunde, Scheikunde, Geneeskunde, Economie (vanaf 1969) en de Nobelprijs voor de Vrede. De enige Nobelprijs die nog niet uitgereikt is aan een Nederlander, is de Nobelprijs voor Literatuur. Wel is een aantal auteurs ooit genomineerd. Meer hierover en een overzicht van Nederlandse Nobelprijswinnaars van 1901-1999, kun je vinden in dit artikel.

Toekenning Nobelprijzen

Nobelprijzen. De jaarlijkse Nobelprijzen worden uitgereikt aan degenen die zich verdienstelijk maken of gemaakt hebben voor de mensheid, voor bijzondere vondsten, ontdekkingen, onderzoeken, verrichtingen en aangelegenheden. Of in een letterlijk citaat van Alfred Nobel zelf, aan hen “die in het afgelopen jaar aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft”. Deze uitspraak stond in het testament van Alfred Nobel. Meer en nadere informatie hierover is te vinden in De Nobelprijs & Alfred Nobel.

Nobelprijs Inhoud Procedure

Nobelprijs. De Nobelprijs bestaat uit een medaille, een persoonlijk certificaat en een flinke som geld. De prijs, tegenwoordig 10 miljoen Zweedse Kronen -hetgeen rond de 1,1 miljoen euro inhoudt-, is bedoeld om verder onderzoek te stimuleren en ondersteunen, zonder dat de prijswinnaar zich zorgen hoeft te maken of energie hoeft te stoppen in de financiering ervan. Hoewel dit een enorm bedrag is, blijken de Nobelprijswinnaars over het algemeen het prestige, de eer en erkenning die de prijs met zich meebrengt, het meest belangrijk te vinden.

1901. De eerste Nobelprijsuitreiking vond plaats in 1901, in de Oude Muziekacademie van Stockholm (Zweden). Sinds 1902 vindt de uitreiking jaarlijks plaats door de Zweedse koning, in de Concertzaal van Stockholm (Stockholms Konserthus). De Nobelprijs voor de Vrede is de enige Nobelprijs die in Noorwegen (Oslo) door de Noorse koning wordt uitgereikt. Meer en nadere informatie hierover is te vinden in Winnaars Nobelprijs voor de Vrede.

Deze uitreiking vindt sindsdien traditioneel jaarlijks plaats op 10 december, hetgeen de sterfdag van Alfred Nobel is.

Nederlandse Nobelprijswinnaars

Nobelprijzen Nederlanders. Sinds de Nobelprijzen in 1901 en de Nobelprijs voor Economie in 1969 (zie Nobelprijs Economie) zijn ingesteld, ontvingen achttien Nederlanders de Nobelprijs op vijf gebieden: Natuurkunde, Scheikunde, Geneeskunde, Vrede en Economie. De Nederlandse Nobelprijswinnaars hebben prijzen ontvangen voor:
  • Natuurkunde - negen
  • Scheikunde - drie
  • Geneeskunde - drie
  • Economie - twee
  • Vrede - een

Nominaties Nederlanders Nobelprijs Literatuur

Nobelprijs Literatuur. De enige Nobelprijs die nog niet uitgereikt is aan een Nederlander, is de Nobelprijs voor Literatuur. Wel is er een aantal auteurs voorgedragen en genomineerd voor de Nobelprijs. Harry Mulisch is meerdere keren genomineerd, maar heeft de prijs echter uiteindelijk niet gewonnen. Auteurs die wel Nobelprijswinnaars van de Literatuur zijn geworden, kun je vinden in Nobelprijs Literatuur. De volgende Nederlandse auteurs zijn wel genomineerd (voor zover bekend) maar hebben niet gewonnen:
  • Louis Couperus
  • Henriëtte Roland Holst
  • Johan Huizinga
  • Simon Vestdijk,
  • Theun de Vries
  • Jan de Hartog
  • Hella Haasse
  • W.F. Hermans
  • Gerrit Kouwenaar
  • Gerard Reve
  • Harry Mulisch
  • Cees Nooteboom

Nobelprijzen Nederlanders

Eerste Nobelprijzen. Een saillant detail is dat zowel bij de eerste uitreiking van de Nobelprijs in 1901 als bij de eerste uitreiking van de Nobelprijs voor Economie (1969) Nederlanders de Nobelprijswinnaars werden. In 1901 hebben Jacobus Henricus van ’t Hoff en Martinus Veltman de Nobelprijs voor de Natuurkunde als eersten ontvangen. In 1969 ontvingen de Nederlandse wetenschapper Jan Tinbergen en de Noor R. Frisch als eersten de Nobelprijs voor de Economie (zie verder Nobelprijs Economie).

De eerste toegekende Nobelprijs aan een Nederlander was in 1901, de laatste in 1999, zoals in de tabel af te lezen is.

In de tabel hieronder staat een overzicht van de door Nederlanders gewonnen Nobelprijzen. Indien de Nederlanders deze prijs hebben gekregen in samenwerking met buitenlandse wetenschappers, is het land tussen haakjes achter de namen weergegeven. Verder dient opgemerkt te worden dat de Nobelprijs voor Geneeskunde, zoals in de tabel staat, ook wel Geneeskunde en Fysiologie wordt genoemd.

Nederlandse Nobelprijswinnaars vanaf 1901


JaarNobelprijsNobelprijs WinnaarsReden toekenning van de Nobelprijs
1999NatuurkundeGerardus 't Hooft en Martinus VeltmanOphelderen van de kwantumstructuur van elektrozwakke interacties. Theorie waarmee gedrag van elementaire deeltjes kan worden berekend
1995ScheikundePaul Crutzen, Sherwood Rowland en Mario Molina (VS)Verrichtingen op gebied van de atmosfeer, w.o. onderzoek naar het gat in de ozonlaag
1984NatuurkundeSimon van der Meer en Carlo Rubbia (Italie)Bijdrage project i.z. ontdekking van velddeeltjes (W en Z deeltjes) voor overbrenging van zwakke kernkracht
1981NatuurkundeNico Bloembergen, Arthur Leonard Schawlow (VS) en Kai Manne Siegbahn (Zweden)Bijdrage ontwikkeling laserspectrocopie (Bloembergen & Schawlow) en hoge resolutie elektronenspectroscopie(Siegbahn)
1975EconomieTjalling Koopmans en Leonid Kantorovitsj Ontwikkeling van de theorie van de optimale toewijzing van productiemiddelen
1973GeneeskundeNicolaas Tinbergen, Karl von Frisch (Oostenrijk) en Konrad LorenzVerklaring biologische achtergronden gedrag (danstaal bijen, fixatie jonge vogels op moeder)
1969EconomieJanTinbergen en Ragnar Frisch (Oostenrijk)Ontwikkeling wiskundige modellen voor economische analyse
1953NatuurkundeFrits ZernikeDemonstratie fasecontrast methode, m.n. uitvinding van fasecontrast microscoop
1936ScheikundePetrus Josephus DebyeVerdiensten op gebied van onderzoek naar wisselwerking van straling en materie
1929GeneeskundeChristiaan Eijkman, Frederick Hopkins (Engeland)Ontdekking van diverse vitamines, m.n. belang van vitamine B1
1924GeneeskundeWillem EinthovenUitvinding mechanisme elektrocardiogram
1913NatuurkundeHeike Kamerlingh OnnesOnderzoek eigenschappen van materie bij lagere temperaturen, afkoelen helium tot -270°C tot vloeibare vorm
1911Nobelprijs VredeTobias Michael Carel AsserMede initiatiefnemer Haagse vredesconferentie 1899 en 1907, grondlegger van internationaal recht
1910NatuurkundeJohannes Diderik van der WaalsVerrichtingen op gebied van theorie over aantrekkingskrachten tussen moleculen
1902NatuurkundeHendrik Antoon Lorentz en Pieter ZeemanLorentz: theorie dat een atoom elektronen bevat en Zeeman: experimenteel bewijs van Zeeman’ s theorie (onderzoek invloed magnetisme stralingsfenomenen)
1901ScheikundeJacobus Henricus van ’t HoffOntdekking wetten op het gebied van evenwicht en dynamica in de chemie

Een goed totaaloverzicht kun je vinden in de Special Nobelprijs & Winnaars met alles over de diverse Nobelprijzen, alle Nobelprijswinnaars en over Alfred Nobel. Deze Special kun je vinden onder 'Infoteur Specials' bij de letter N.

Lees verder

© 2007 - 2017 Sila, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Nobelprijs voor de Vrede voor ObamaNobelprijs voor de Vrede voor ObamaBarack Obama ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede 2009, vanwege de hoop die hij aan zijn bevolking heeft gegeven en de b…
De nobelprijs van Alfred NobelDe nobelprijs van Alfred NobelDe nobelprijs is afkomst van Alfred Nobel, die stierf op 10 december 1896. Op zijn sterftedag word ieder jaar in Zweden…
Gentherapie maakt goede vorderingen, NobelprijzenGentherapie maakt goede vorderingen, NobelprijzenMet gentherapie worden steeds meer successen geboekt. De Nobelprijzen Geneeskunde en Fysiologie in verband met Genetisch…
De Nobelprijzen van de familie CurieDe Nobelprijzen van de familie CurieHet begon allemaal met Pierre en Marie Curie en hun baanbrekend werk op het gebied van radioactiviteit. De familie Curie…
Winnaars Nobelprijs Natuurkunde 2008 (1977 - 2008)Winnaars Nobelprijs Natuurkunde 2008 (1977 - 2008)De Nobelprijs voor de Natuurkunde wordt toegekend aan degenen die zich verdienstelijk hebben gemaakt op dit gebied. De N…
Bronnen en referenties
  • Schoutemaker, J. Wetenschap op zijn Hoogtepunt. Educatieve Geschriften

Reageer op het artikel "Nederlandse Nobelprijs Winnaars"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

G. Veneberg, 01-01-2014 22:46 #3
Welke nobelprijs is nooit door een Nederlander gewonnen?

J. V. D. Meulen, 01-05-2011 16:42 #2
In het overzicht staat bij 1999: Jacobus Henricus van 't Hoff. Dat moet echter zijn: Gerardus 't Hooft! In 1901 was Jacobus Henricus van 't Hoff de winnaar van de Nobelprijs.

Wilfred Beijers, 27-05-2009 23:24 #1
In het bovenstaande artikel staat: "In 1901 hebben Gerardus 't Hooft en Martinus Veltman de Nobelprijs voor de Natuurkunde als eersten ontvangen.", maar volgens de tabel was het Jacobus Henricus van 't Hoff.

Infoteur: Sila
Laatste update: 04-02-2012
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Nobelprijs & Winnaars
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 3
Schrijf mee!