Over de bijtjes en de bloemetjes

Volgens Albert Einstein hebben we nog vier jaar te leven als de bijen eenmaal uitgestorven zijn, aangezien we zonder bijen snel zouden verhongeren. Volgens sommige wetenschappers zijn bijen momenteel in rap tempo aan het verdwijnen. Wat nu? Een artikel over de bijtjes en de bloemetjes...

“If the bee disappeared off the surface of the globe then man would only have four years of life left. No more bees, no more pollination, no more plants, no more animals, no more man”

Albert Einstein.

Nog vier jaar te gaan

Vrij vertaald komt bovenstaand citaat er op neer dat Einstein ons voorspelde dat als de bijen van het aardoppervlak verdwijnen, de mens nog slechts vier jaar te leven zal hebben. Zonder bijen zou er namelijk geen bestuiving meer plaatsvinden. Als gevolg daarvan sterven de planten uit, daarna de dieren, en uiteindelijk de mensen.

Teruglopende bijenpopulatie

Het begon allemaal in Amerika. In meer dan 20 staten liep de bijenpopulatie in snel tempo terug. Miljoenen bijen verdwenen en niemand had er een sluitende verklaring voor. Normaal gesproken sterven er elke winter 10% bijen, dat is normaal. Maar volgens de gegevens van bijenhouders in Amerika verdween er nu al niet minder dan 70% van de bijen. Vele imkers maken zich ernstig zorgen. Vaak verdwenen de bijen gewoon, zonder een spoor achter te laten. Ze vlogen uit hun korf en keerden niet meer terug. De bijenkorven werden vol honing, met koningin en larven en al, in de steek gelaten. Bijen zijn sociale dieren, die volgens vaste gewoontes leven. Ze zullen hun koningin nooit zomaar achterlaten. Onderzoek heeft uitgewezen dat ook de lichamen van de vermoedelijk dode bijen, niet teruggevonden zijn. Je zou verwachten dat het bij een dergelijke grote bijensterfte bijenlijkjes zou regenen.

Waar zijn de verdwenen bijen gebleven?

Waar de bijen gebleven zijn en waarom ze van de ene op de andere dag niet terugkeerden naar hun korf, is nog steeds een raadsel, hoewel wetenschappers en Imkers er wel verschillende theorieën op nahouden. Vooralsnog is geen overtuigende oorzaak aan te wijzen. Misschien zijn er ook wel meer oorzaken dan een, want soms verdwenen de bijen niet zomaar, maar stierven ze wel degelijk in hun korven en werden daar dood aangetroffen. Bijen zijn een succesvolle soort, maar elk biologisch evenwicht is kwetsbaar voor veranderingen.

Welke oorzaken hebben wetenschappers en Imkers voor de afname van bijenvolken aangedragen?

De mysterieuze afname van de bijenpopulatie is volgens sommige onderzoekers te verklaren door het gebruik van mobiele telefoons. Zo schreven de Daily Mail en The Independent. De bijen zouden gedesoriënteerd raken en de weg naar huis niet meer kunnen terugvinden. Verschillende onderzoeken aan de Duitse Landau Universiteit, en een studie van de Amerikaanse overheid, lijken deze theorie te bevestigen. Bijen keerden niet meer terug naar hun bijenkorf nadat er mobiele telefoons omheen werden geplaatst.

Bijenvolken in Europa

Ook in Europa loopt het aantal bijen terug. Milieuvervuiling, temperatuurschommeling op moedertje aarde, en bepaalde bijenziekten, worden naast de mobiele telefoons met UMTS stralen, als mogelijke oorzaken aangewezen.

Bestuiving

Bijen zorgen wereldwijd voor de bestuiving van een groot gedeelte van landbouwgewassen. Er is geen alternatief voor het harde werk van deze insecten. Als er geen bijen meer (zouden) zijn, zou er een ernstig fruit en groetentekort ontstaan. Ook andere planten en boom en bloemsoorten zouden eenvoudig uitsterven. Als je je gaat voorstellen wat het zou betekenen als een dergelijk horrorscenario werkelijkheid zou worden, is dat nogal deprimerend. Dus, omdat volgens krantenberichten ook in ons land de bijenpopulatie ernstig terug zou lopen, besloot ik een Imker te bellen om te achterhalen hoe het er voor stond. De beste man had nog niet eerder verontruste telefoontjes gekregen, maar vertelde mij dat zijn bijenpopulatie nog kerngezond in en rondom de korven zoemden en dat het volgens hem allemaal wel meeviel. Omdat de man verder niet al te spraakzaam was, en er al snel een lange stilte viel waarin ik slechts gezoem hoorde, en omdat ik mobiel belde en me dus enigszins schuldig voelde, hielden we het gesprek verder kort.

De komende vier jaar

Maar hoe ernstig het werkelijk gesteld is met de verdwijning der bijen, dat zullen we de komende vier jaar vast en zeker ontdekken. Toch is er geen reden tot paniek. Bijenonderzoeker Tjeerd Blacquiere zegt dat er helemaal geen sprake is van een mysterieuze bijenziekte of mysterieuze verdwijningen. De bijensterfte wordt volgens de onderzoeker (Universiteit Wageningen) veroorzaakt door de varroamijt. De varroamijt (Varroa destructor) is een parasiet die voorkomt op allerlei insecten, maar die zich alleen kan voortplanten op het broed van bijen. Ook het uitsterven of verdwijnen van bepaalde plantensoorten spelen volgens Blacquiere een rol. Bovendien zijn er steeds minder imkers. Ook wordt er tegenwoordig te weinig aandacht aan bijen-houden besteed op landbouwscholen, en dat zou moeten veranderen.
Er is dus nog hoop.

Help mee de bijen te redden zodat we ons zelf kunnen redden…

Op mijn zoektocht via Google vond ik tips om bijen te helpen. U kunt bijen helpen door langbloeiende, dubbelbloemige planten in uw tuin of op uw land te plaatsen. Wilde tuinen zijn paradijsjes voor bijen. Hoe meer bloeiende planten, hoe beter. Ook keuken- en artsenijkruiden zijn populair bij de bij.

En als u overweegt om zelf imker te worden, kijk dan eens hier:

http://home-2.tiscali.nl/~meeusen/lessen.htm

of hier:

http://home.hetnet.nl/~rooijen2/ © 2008 Kisses, gepubliceerd in Natuurkunde (Wetenschap) op 26-06-2008, laatst gewijzigd op 27-06-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Kisses is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Onverklaarbare massale sterfte onder bijen: Sinds 2006 is er sprake van een massale sterfte van bijenvolken. Van de ene op de andere dag verlaten hele bijenkolonies de korf en verdwijnen spoorloos. Bijen spe…
• Horrorfilms met bijen, vliegen, muggen en wespen: Last van muggen, vliegen, wespen of bijen? Denk er dan aan dat uw probleem nog niet half zo erg is als in de volgende horrorfilms. Vliegende insecten mogen d…
• Bezige bijtjes, bzzz!: Velen kennen de bij als het zwart-geel gestreepte insect dat ons kan aanvallen en prikken. Ook zijn ze bekend omwille van hun lekkere honing. Maar een bij is veel meer dan dat. De bije…
• Over 'advertentiebloemen' en de bijtjes: Volgens Darwin wordt de evolutie voorgestuwd door natuurlijke selectie op individueel niveau. Wie het beste aan zijn/haar omgeving is aangepast, krijgt de meeste nako…
• Brachygobius xanthozona - Bijtje: Het Bijtje is een brakwatervisje, niet veel aquarianen hebben een brakwateraquarium en daarom is het meestal beter om een speciaalaquarium in te richten voor deze grappige v…

Bronnen en/of referenties

• http://www.weverkeshof.nl/algemeen/nesthulp.htm