InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurverschijnselen > De Larsen C is een ijsplaat en dreigt te scheuren

De Larsen C is een ijsplaat en dreigt te scheuren

De Larsen C is een ijsplaat en dreigt te scheuren Een ijsplaat of ijsplateau bestaat uit gletsjerijs. De sneeuw in de hoge bergen smelt niet echt en hoopt zich op. Jarenlang elke keer nieuwe sneeuw erbij geeft op den duur ijs aan de onderkant van de sneeuwlaag en door de druk en zwaartekracht stroomt het langzaam van de bergen naar de zee. In zee ontstaat een ijsplaat of plateau welke vastzit aan het land. De ijsplaat bij Antarctica, die op het punt van afscheuren staat heeft een oppervlakte van 5000 vierkante kilometers, te vergelijken met de helft van Nederland. In het verleden braken ook al grote stukken af (Larsen A en Larsen B). De scheur van Larsen C is bij het ontdekken eind 2016, 112 kilometer lang, 91 meter breed en ongeveer 500 meter diep.

Het verschil in zeeijs en landijs

Gletsjerijs bestaat uit sneeuw en sneeuw is een vorm van neerslag, van vaste waterdeeltjes. Gletsjerijs is landijs omdat het afkomstig is van het land, van de bergen. Dit in tegenstelling tot zeeijs. Zeeijs, wat bevroren zeewater is in de beide poolzeeën. Zeeijs drijft op het zoute water net als het landijs maar smeltend gletsjerijs of afbrekende ijsplaten geven een bijdrage aan de stijging van de zeespiegel.

Het ontstaan van een ijsplaat

Een gletsjer ontstaat in fasen. Voordat jaar op jaar een nieuwe sneeuwlaag de onderkant in ijs verandert wordt de sneeuw eerst omgezet in firn. Firn is geen vaste ijsmassa maar geeft een korrelige ijsmassa doordat de bovenlaag elke keer weer ontdooit in de zomer en in de winter weer bevriest. De gletsjer ligt in een dal en is omgeven door de wanden van het hooggebergte (het firnbekken). Na jaren gaat de firn op een bepaalde diepte over tot het witte gletsjerijs. Op nog één meter dieper wordt gletsjerijs blauw doordat de toenemende druk alle luchtbellen wegdrukt. Door het absorberen van rood en geel licht krijg je de blauwe kleur. Met de zwaartekracht erbij gaat de gletsjer langzaam richting zee waar het in zee belandt als een ijsplaat. De Antarctische kust heeft voor 44% aan ijsplaten rondom Antarctica

De Larsen-ijsplaat

De Larsen-ijsplaat of Larsen Ice Shelf is een lange ijsplaat in het noordwestelijke deel van de Zuidelijke oceaan bij Antartica (de Weddellzee). De Weddellzee ligt langs de oostkust van Antarctica. De kloof in Larsen C is voor het eerst waargenomen in 2014 en sinds die tijd nauwkeurig bijgehouden. De Larsen-ijsplaat, afkomstig van een gletsjer, ligt in zee en houdt zo ook weer de rest van de gletsjer tegen. Wanneer dit afscheurt zal de zeespiegel stijgen omdat gletsjerijs landijs is en erbij komt in de zee welke uit zout zeewater en zeeijs bestaat. In december 2004 en januari 2005 scheurde er een groot stuk van een ijsplaat af van de Bawden-ijsplaat (Bawden Ise Rise). De Bawden Ise Rise ligt in de buurt van de Larsen-ijsplaat. De Larsen-ijsplaat bestaat uit A, B, C en D waarvan C de grootste is.

Larsen A

Larsen A is in 1995 al in zee verdwenen.

Larsen B

In 2002 is de gehele Larsen B-ijsplaat ingestort en verdwenen. Een ijsplaat die al tenminste 10.000 jaren stabiel was en in een tijd van drie weken gewoon versplinterde.

Larsen C

Larsen C is het vierde grootste ijsplateau bij Antarctica, met een oppervlakte zo groot als de helft van Nederland. Op 10 november 2016 fotografeerden wetenschappers een grote kloof in het ijs van de ijsplaat. Een breuk met een lengte van 110 kilometer, een breedte van meer dan 90 meter en een diepte van 500 meter. 22 januari 2017 blijkt uit onderzoek dat de kloof blijft groeien en de lengte met 10 kilometer is toegenomen. Wanneer het ijs van Larsen C in de zee stort, wordt geschat dat wereldwijd de zeespiegel zal stijgen met 10 centimeter.

Larsen D

De ijsplaten Larsen C en D houden anno 2017 een enorme gletsjer tegen. Als er geen maatregelen genomen worden dan zal de ijsplaat Larsen D naar verwachting over tien jaar verdwenen zijn en de zeespiegel enorm stijgen.

Wat terugtrekkende gletsjers veroorzaken

De wetenschap die zich met de bestudering van ijs, gletsjerijs, gletsjers en landijs (glaciologie) bezighoudt, constateren al sinds 1850 een wereldwijde terugtrekking van de gletsjers. Constateren dat gletsjers op bergtoppen zoals de Himalaya, Rocky Mountains en de Alpen zich terugtrekken. Dat gletsjers op de polen scheuren en in zee verdwijnen. Een van de oorzaken lijkt de opwarming van de aarde, veroorzaakt door mensen en waardoor er een klimaatsverandering plaatsvindt. Waardoor gletsjers smelten en zo kunnen zorgen voor een verhoging van het zeewater wereldwijd.

Oorzaken van de ineenstorting van Larsen C

Het gletsjerijs op de poolgebieden eindigt vaak in zee waar ijsplaten ontstaan. Op de polen is het al een paar jaren extreem warm. In 2002 had het Antarctisch schiereiland een uitzonderlijk warme zomer. Ook hebben een groep wetenschappers van de British Antarctic Survey met nieuwe technieken geanalyseerd wat de oorzaken zijn van de afname van de enorme ijsplaat Larsen C, omdat de ijsplaat een meter in oppervlakte is gedaald tussen 1998 en 2012. Het onderzoek is gepubliceerd in The Cryosphere en toont aan dat zowel de bovenkant als de onderkant van de ijsmassa smelt. De bovenkant door warme lucht zodat er waterplassen op het oppervlak ontstaan. En de onderkant doordat het water sijpelt in de scheuren van het ijs. Het ijs gaat eroderen en uitzetten met als gevolg dat er stukken afbreken. Zo worden normaal gesproken ijsbergen gevormd, maar in het geval van Larsen B was het erg snel betreffende een groot oppervlak en versplinterde het ijs. Als het ijs aan de onderkant smelt door de warmere zomers, verliest het steun van de zeebodem en wordt instabiel en kwetsbaar.

Britse onderzoeksbasis op Antarctica moet verhuizen door een ijsscheur

En zijn nog meer ijsscheuren die mogelijk een ijsplaat kunnen laten afbreken. De British Antarctic Survey (BAS) heeft namelijk sinds 2013 een onderzoekstation op de Brunt-ijsplaat in Antarctica, de Hally VI geheten. De Brunt-ijsplaat ligt in de Weddellzee, ten noorden van de Larsen-ijsplaat. Een scheur die er al 35 jaar ligt is in beweging gekomen en noopt in 2017 twintig onderzoekers tot wegwezen. Tijdens de verhuizing is een tweede en snelgroeiende scheur ontdekt zo'n 17 kilometer ten noorden van de plek waar de Halley gestationeerd was.
© 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waddeneiland Ameland is de maatWaddeneiland Ameland is de maatAmeland is de maat der dingen. Het eiland wordt regelmatig aangehaald als referentie voor iets waar moeilijk een beeld v…
Vulkaan en gletsjer zijn allebei wonderen van de natuurVulkaan en gletsjer zijn allebei wonderen van de natuurVulkaan en gletsjer zijn allebei natuurverschijnselen die een bijzondere schoonheid bieden maar ook zeer gevaarlijk kunn…
Het Nederlandse klimaatHet Nederlandse klimaatEr zijn veel verschillende klimaten, in het tropisch regenwoud leeft men heel anders dan in een steppe, of in een koud p…
De verwachte zeespiegelstijging in de 21e eeuwDe verwachte zeespiegelstijging in de 21e eeuwHet is moeilijk om de zeespiegelstijging te voorspellen. We weten natuurlijk niet zeker hoeveel broeikasgassen er in de…
De Aletsch GletsjerDe Aletschgletsjer ligt in het kanton Wallis (Zwitserland), onderdeel van de Berner Alpen. Hij behoort tot het Unesco-we…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Luca Galuzzi (Lucag) / Wikimedia Commons
  • https://www.carbonbrief.org/antarctic-larsen-c-ice-shelf-at-risk-of-collapse-study-warns
  • https://www.nemokennislink.nl/publicaties/ijs-op-antarctica-smelt-aan-de-onderkant
  • https://www.nemokennislink.nl/publicaties/grote-ijsplaat-staat-op-het-punt-van-afbreken
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Larsen_Ice_Shelf
  • http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/larsenb.php
  • https://motherboard.vice.com/nl/article/gigantische-antarctische-ijsplaat-smelt-aan-twee-kanten
  • https://www.scientias.nl/is-scheur-britten-onderzoeksstation-op-zuidpool-jaagt/

Reageer op het artikel "De Larsen C is een ijsplaat en dreigt te scheuren"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Rieja
Gepubliceerd: 03-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!