Het Nederlandse landschap sinds de laatste ijstijd

Nederland is een uniek land geweest binnen Europa. ‘Het afvoerputje van Europa’ wordt ons land genoemd. Het is de grens tussen land en zee, grote rivieren als de Rijn komen hier aan bij hun eindbestemming. Ons land is ook uniek vanwege de lage ligging, niet alleen Flevoland , maar ook delen van Noord Holland liggen onder de zeespiegel.

Het Weichselien

De laatste ijstijd was 10.000 jaar geleden, het Weichselien werd deze periode genoemd. In die tijd zag Nederland er niet alleen anders uit vanwege het klimaat, Nederland lag ook niet zo laag als tegenwoordig. Men kon in die periode van Nederland naar Engeland lopen, er was toen nog geen sprake van een Noordzee.

Scandinavië had 10.000 jaar geleden met een dikke laag sneeuw en ijs te kampen. Het gewicht van dit bevroren water was in Scandinavië zo groot dat de aardkorst daar honderden meters naar beneden werd gedrukt.

Nederland was destijds niet bedekt met ijs en sneeuw. Doordat er in Nederland en in andere gebieden ten zuiden van de sneeuwgren niet naar beneden werden gedrukt ontstond er een wipwap affect. Net als bij een wip had het bovengenoemde verschijnsel tot gevolg dat Nederland meer omhoog kwam naarmate de plaat in Scandinavië daalde. Vanwege het stijgen van het gebied ten zuiden van Scandinavië, en vanwege de zeespiegeldaling door het vele water dat werd opgeslagen in sneeuw en ijs, kwam de Noordzee droog te liggen.

De Steentijd in volle gang

Na afloop van de laatste ijstijd was Nederland voornamelijk bedekt door zand dat was afgezet door gletsjers. In het noorden van het land kon men stuwwallen vinden. De vegetatie in Nederland was nog aangepast aan het koude klimaat en bestond vooral uit Steenbeek en andere planten die laag bij de grond groeiden. In het zuiden van het land werden de eerste tekenen van ‘Nederland als afvoerputje’ zichtbaar, de voorlopers van de Maas en de Rijn meanderden door het gebied.

Na verloop van tijd begon de natuur zich aan te passen aan het warmere klimaat. Er ontstonden bossen. De bossen trokken dieren als herten en paarden aan. Er waren echter ook nog pooldieren als de Poolhaas en de Poolvos te vinden. De mens jaagde op deze dieren met hun gedomesticeerde honden.

Nederland verandert …

Zo’n 5500 voor Christus heeft Nederland een grote verandering doorstaan. De zeespiegel is gestegen en Nederland is aan de kust komen te liggen. De kustgebieden liepen bij hoogtij onder water. De zandgronden hadden plaatsgemaakt voor kleigronden.

De Maas en Rijn waren in deze tijd ook volledig tot ontwikkeling gekomen. De riviergebieden waren moerassig, er hadden zich moerasbossen gevormd en er ontstonden laagveengebieden vanwege de hoge grondwaterstand. In de noordoostelijke gebieden van Nederland hadden zich hoogveengebieden gevormd.

Door de veranderde bodem kon er andere vegetatie groeien. Deze brachten op hun beurt nieuwe fauna met zich mee. Mensen jaagden in deze tijd onder andere op otters, everzwijnen en edelherten.

De Bronstijd

Rond 2750 voor Christus steeg de zeespiegel nog steeds, al nam de snelheid van stijging af tot 20 a 30 centimeter per eeuw. De goed ontwikkelde rivieren brachten echter zoveel zand en klei met zich mee dat Nederland sneller steeg dan de zeespiegel. Hierdoor kreeg het Nederlandse landschap een meer gesloten en veiliger karakter.

Vanwege deze landschappelijke veranderingen konden de mensen zich ook een andere manier van leven permitteren. Men ging langzaamaan over op een agrarische wijze van bestaan. Men ging vee houden en voedsel verbouwen op de zandgronden.

Het cultuurlandschap in opkomst

600 jaar geleden waren de sporen van menselijke aanwezigheid op grote schaal zichtbaar. Men heeft het landschap sterk beïnvloed door de aanleg van dijken. Daarnaast ontstonden er in het westen van Nederland grote meren door veengravingen. Ook werden de eerste polders aangelegd. In deze periode verdween er ook steeds meer bos en daarmee vertrok ook het groot wild, zoals de eland en de beer.

Nu …

Nederland heeft het landschap volledig overgenomen. Er zijn grote ontwikkelingen verricht, zoals het aanleggen van de afsluitdijk en het ontstaan van de Randstad.