Wie weet gaan we ‘gescheiden’ plassen

Na het scheiden van de grote afvalwaterstromen in relatief schoon regenwater dat op het oppervlaktewater kan worden geloosd en het vervuilde afvalwater dat naar de rwzi wordt afgevoerd, is het zinvol om ook verder naar kleinere afvalwaterstromen te kijken. En dan hebben we het hier over de stroom die begint op het toilet. In 2001 toonde een onderzoek door de Stichting Onderzoek Waterbeheer, STOWA, aan dat het afkoppelen van urine een positief effect heeft op de werking van conventionele rioolwaterzuiveringsinstallaties. Zo kan onder meer het energieverbruik voor de beluchting aanzienlijk worden verlaagd. Momenteel vindt er op kleine schaal onderzoek plaats naar de behandeling van gescheiden ingezamelde urine.

Urine vormt ongeveer één procent van de afvalwaterstroom (in m3) die op een gemiddelde rwzi wordt gezuiverd. Dat is dus maar een klein deel van de grote hoeveelheid te zuiveren rioolwater.

Maar urine heeft wel een bijzonder hoge vuillast. Zo zorgt dit ene procentje voor maar liefst 85 procent van de stikstof en 47 procent van al het fosfaat in ons afvalwater. Daar komt bij dat urine ook een grote hoeveelheid vervuiling bevat door medicijngebruik, zoals hormonen en hormoonontregelende stoffen. Denkt u daarbij onder andere aan het gebruik van ‘De Pil’.
Reden genoeg om deze urinestroom heel kritisch onder de loep te nemen en mogelijkheden te bedenken om de vuillast te verlagen en om te onderzoeken in hoeverre hergebruik perspectief biedt. Daarom gaat een groot urinebehandelingsproject van start dat deel uitmaakt van het programma Decentrale sanitatie en hergebruik (DESAH) dat door de Stowa wordt ondersteund.

Rendement plasjesrecycling

In drukriolen wordt door stilstand van het rioolwater en anaërobe omstandigheden zwavelwaterstofgas ( H2S) gevormd. Dit tast de rioolbuizen ernstig aan en geeft een enorme stank. Sommige gemeenten en waterschappen in Nederland voegen daarom nitraat toe om deze problemen tegen te gaan. Voor deze nitraatdosering moeten echter chemicaliën worden ingekocht, die extra aan het rioolwater worden toegevoegd. Daar hangt dus een prijskaartje aan. Urine bevat ammonium, die kan worden omgezet in nitraat. Door dit nitraat te gebruiken in plaats van de ingekochte chemicaliën, kan mogelijk een interessante kostenbesparing worden bereikt.

Weliswaar verhoogt de nitraatdosering het stikstofgehalte in het rioolwater, maar uiteindelijk levert het toch een lagere belasting van de rwzi op, want er komt immers geen urine meer terecht in het rioolwater.

Scheidingstoilet op kantoor

Voor dit pilotonderzoek neemt men een nitrificerende reactor in gebruik van circa 2,5 m3. Het ammonium in de urine wordt hierin omgezet in nitriet en nitraat. Met de reactor wordt circa 1 m3 urine per week verwerkt. Het verwerkingsproces in de reactor is te vergelijken met de processen in een rioolwaterzuivering. De urine wordt in de reactor ook belucht, waarbij nitrificerende bacteriën het ammonium omzetten in nitriet en nitraat. Omdat de concentratie stikstof in urine circa vijftig keer hoger is dan in afvalwater kan behandeling van pure urine veel efficiënter zijn dan behandeling van afvalwater in een rwzi. De verwerking is dus veel effectiever met als resultaat dat zich meer mogelijkheden voor hergebruik aandienen.

Het nieuwe plassen

‘Het nieuwe plassen’ is een uniek project in Nederland. Maar ons land is geen voorloper op dit gebied. In Zweden heeft men al langer aandacht voor het concept en wordt het zelfs al op bescheiden schaal toegepast. Ook in Zwitserland is veel onderzoek naar gescheiden inzameling van urine gedaan.

Maar wat moeten wij ons voorstellen bij het scheiden aan de bron? Twee sanitaire voorzieningen naast elkaar? Eén voor de urine en één voor het ‘andere’? Gelukkig is dat niet nodig. In het buitenland zijn al potten ontwikkeld. Deze scheidingspot heeft twee aparte afvoeren. Het scheiden van de urine gaat als het ware van zelf en aan de ‘bron’.
Lastiger zal het zijn om de heren der schepping deze pot op te krijgen. Zij zullen namelijk ook zittend hun plasje moeten doen op het scheidingstoilet.