Het mediagebruik van jongeren

Om de gevolgen van de komst van het internet goed te kunnen belichten, is het noodzakelijk een duidelijk beeld te schetsen van het mediagebruik van jongeren. Immers, jongeren zijn de toekomst en we hebben hier te maken met de eerste generatie die opgroeit met het internet.

Globale beeldvorming

Meest opvallend is dat jongeren tegenwoordig beduidend minder lezen dan voorheen, en de aandacht vooral gericht wordt op beeld, en dan voornamelijk het internet. Dit patroon blijft naarmate ze ouder worden. Op zich hoeft dit natuurlijk geen slechte ontwikkeling te zijn maar de traditionele media lijden er sterk onder, hun publiek slinkt en slinkt. Eenmaal verloren zielen lijken ook niet terug te vallen op de traditionele media naarmate ze ouder worden en dat is op zijn minst zorgelijk te noemen vanuit het oogpunt van deze kranten, televisie- en radiozenders. Hierbij moet in achting genomen worden dat jongeren niet minder media gebruiken maar dat hun aandacht gericht is op een ander soort media. Zo is er een explosieve toename in populariteit van gratis kranten, mobiele telefoons, games en internet. Zo veel als er onder deze verschuiving in mediagebruik geleden wordt, zoveel wordt er dus gewonnen bij instellingen als Veronica, BNN, KNP, Radio 538, Pathé, Nokia en Spits, waar een explosieve toename van de winst te zien is. Voorbeelden van meer traditionele media instellingen die het zwaar hebben zijn Nova, Netwerk, de Volkskrant en Radio 1.

Er gaan hierbij stemmen op dat dit mediagebruik maatschappelijke problemen op zou leveren, dat jongeren onttrokken zouden worden aan het publieke debat en maatschappelijke informatievoorziening. Echter, als men verder kijkt valt te zien dat jongeren juist meer dan ooit betrokken zijn bij dit soort zaken. Zo leeft de discussie over uitingen van godsdienst of de oorlogen in het Midden-Oosten sterk bij jongeren, en discussiëerden zij volop mee. Sterker nog, het internet als nieuw medium is juist bij uitstek geschikt voor discussies. Voorbeelden hiervan zijn de websites Fokzine en Geenstijl. Deze discussies verlopen wel nogal eens anders dan die op websites van bijvoorbeeld de Volkskrant.

Niet ondenkbaar is dat traditionele media zich ook door andere zorgen laten leiden; jongeren zijn altijd goed geweest voor een belangrijk deel van de reclame-inkomsten. Vooral de groep tot 35 jaar is populair bij adverteerders en reclamemakers. Minder jongeren onder je publiek betekent dus ook een daling van de omzet.

Leeftijdsgroepen

De meest populaire doelgroepen zijn die van 16-24 jaar en die van 25-34 jaar. Dit komt voornamelijk doordat adverteerders gretig zijn die doelgroep te bereiken. Steeds belangrijker worden kinderen onder de 16 jaar, omdat zij steeds meer geld hebben en omdat zij invloed kunnen uitoefenen op het koopgedrag van hun ouders. Lichtpunt voor de traditionele media is de vergrijzing. Het Nederlandse bevolkingspercentage onder der 40 jaar is in de afgelopen 30 jaar afgenomen van 64% tot 53%. Daarnaast daalde ook de hoeveelheid tijd die aan het lezen van kranten werd besteed.

Lezen

Het laatste onderzoek over het lezen van kranten is gedaan in 2000, en uit dat onderzoek blijkt een dramatische verschuiving. Zo las in 1975 ongeveer 60% van de 12- tot en met 19-jarigen en 82% van de 20- tot en met 24-jarigen een krant, en zijn deze percentages gedaald naar respectievelijk 21% en 45% in 2000. Opvallend is dat ook bij wat oudere lezers het percentage daalde, maar veel minder snel.

Voorspeld wordt dat als dit zo door gaat, de groep krantenlezers onder de 12- tot en met 19-jarigen in 2010 gedaald zijn tot een schamele 6%, en onder de 20- tot en met 34-jarigen zou het zakken tot ongeveer 30%.

Het NOM heeft specifiek onderzoek naar het lezen van dagbladen gedaan, en ook hier is duidelijk deze trend te zien.Opvallend is dat jongeren relatief vaak de gratis kranten Metro en Spits lezen. Spits is de meest gelezen krant onder de 12- tot 19-jarigen terwijl bij de categorie 25 t/m 34 Spits na De Telegraaf de tweede krant van Nederland is qua lezers. Metro komt op de derde plek, nog voor het Algemeen Dagblad en de Volkskrant.

Ook op het gebied van tijdschriften is er een sterke afname van lezers en het sterkst onder jongeren, evenals bij het lezen van boeken. Op het gebied van tijdschriften is ook een verschuiving zichtbaar. Hoewel het aantal lezers over het algemeen is gedaald is de totale oplage van jongerenbladen toegenomen dankzij nieuwkomers als Breakout, One en Power Unlimited. Traditionele bladen als Donald Duck en Fancy hebben lezers verloren. Ook andere traditionele bladen als Libelle en Margriet verloren lezers, terwijl het aantal mannenbladen meer dan verdrievoudigd is en de oplage vna glossy’s meer dan verdubbeld.

Kijken & Luisteren

De gegevens over jongeren en televisie kijken liegen er niet om; afgezien van de periode 1995-2000 is er een constante stijging van het aantal uren per week. Zo goed als alle Nederlanders kijken vrijwel dagelijks televisie. Bij het tv-aanbod veranderde er veel. Was televisie tot eind jaren tachtig publieke televisie waarbij er keuze was uit drie Nederlandse zenders; in 1989 veranderde dat ingrijpend. In 2005 zijn er meer dan twaalf zenders op Nederland gericht terwijl het aanbod van internationale zenders enorm is. Uit onderzoek is gebleken dat vooral reality-tv en soaps goed scoren. De publieke omroep is voor jongeren nauwelijks interessant, Nederland 1, 2 en 3 worden vaak overgeslagen bij het zappen.

Ook op het gebied van radio en muziek luisteren is er een duidelijke afname. Natuurlijk verschilt het ook hier per leeftijdscategorie welke zenders populair zijn. Bij mensen tot 34 jaar zijn voornamelijk Radio 538, Sky Radio en Yorin populair, bij mensen ouder dan 34 jaar wordt er veel naar Radio 2, Radio 1 en de regionale radiostations geluisterd. Extreem verschil is er te zien bij het marktaandeel van Radio 1: minder dan 1% bij de jongste categorie maar ruim 11% bij de 50- tot 64-jarigen.

Mobiele telefoon en internet

We hebben gezien dat de populariteit van de traditionele media dramatisch afneemt, op de televisie na, terwijl die jongeren die een van die media gebruiken daar minder tijd aan besteden. Maar waar maken de jongeren dan nog wel gebruik van? De media die een explosieve groei hebben doorgemaakt (en nog steeds doormaken) zijn de mobiele telefoon en met name het internet.

In 2003 al was in 80% van de gezinnen een computer te vinden, en beschikte 97% van de jongeren van 13 tot en met 19 jaar over een pc. Bij de ietwat oudere ondervraagden lag het percentage ook zo rond de 90%, bij de groep van 50 tot en met 65 jaar lag het percentage computerbezitters op 80% en de groep 65+ scoorde 33%. Tegenwoordig beschikt vrijwel iedereen over een internet verbinding. Daarnaast moet de opmars van het online en offline gamen niet onderschat worden, het staat hoog in de bestedings-top 10 van jongeren en het is een activiteit die veel tijd kost die niet aan andere zaken besteed kan worden.

In 1998 beschikte ongeveer 30% van de Nederlanders over een mobiele telefoon, een percentage dat in 2003 toegenomen was tot 84%, en bij Nederlanders onder de 50 zelfs 90%. Uit een onderzoek van het KLO blijkt dat veel jongeren de mobiele telefoon als onmisbaar zien.

Conclusie

Duidelijk blijkt dat, hoezeer dat ook het geval lijkt, jongeren niet minder gebruik maken van media dan vroeger. Wel worden er andere media gebruikt en op een andere manier. Het lijkt erop dat kranten en tijdschriften een groot probleem hebben en dat zal waarschijnlijk alleen maar erger worden. De enorme groei van de commerciële omroep en de toegenomen populariteit van internet, mobiele telefonie en gaming die heeft plaatsgevonden lijkt alleen maar door te zetten.

De belangijkste trend, minder kranten lezen en meer gebruik maken van nieuwe media, is in elke categorie weliswaar merkbaar, maar bij jongeren verreweg het sterkst aanwezig. Het is echter niet aannemelijk dat deze jongeren naarmate ze ouder worden zullen terugvallen op de meer traditionele media en daarom kan deze verschuiving op media gebied gezien worden als een generatie-effect en geen leeftijdseffect. Wat misschien zorgwekkend zou kunnen zijn is de afname van interesse van achtergrond en analyse en de toegenomen voorkeur voor kort en snel nieuws. © 2007 - 2009 Daan123, gepubliceerd in Onderzoek (Wetenschap) op 23-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Daan123 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Jongeren en depressie: Voor jongeren in de puberteit voelt het leven soms net als een rit in een achtbaan. Ze zijn vaak boos, voelen zich ellendig en onbegrepen. Ouders nemen deze gevoelens meestal niet seri…
• Doelgericht jongerenwerk: Jeugdpastoraat kan op verschillende manieren vorm gegeven worden. Kerken maken er een hele puzzel van. Doug Fields, jongerenwerker en oprichter van Simply Youth Ministry in Amerika,…
• Jeugdreclassering (JR): De jeugdreclassering is een maatregel voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar die eenmaal of meermalen zijn veroordeeld voor een strafbaar feit.
• Wat kan een jongerenwerker voor jou betekenen?: Wat moet je nu weer gaan doen in je vrije tijd? Er is niemand die je kan bezighouden en niemand heeft tijd. Zo lijkt het, maar er zijn wel mensen die dat doen.…
• Betoog drankgebruik onder jongeren: Er gaat geen dag voorbij of we worden geconfronteerd met drankproblemen van jongeren. De overheid (en ook de ouders, de winkeliers) zouden strenger moeten optreden met nam…