Dyslexie, nieuwe inzichten

Als kinderen leren lezen gaat dat met letters en woorden naar analogie. Woorden die hetzelfde klinken en geschreven worden, komen in rijen aan de orde. Nadat alle letters en lettercombinaties behandeld zijn, volgt de automatisering . Met heel veel lezen, heel veel oefenen, maken kinderen zich een tekst, een verhaal, een boek eigen. Ze beginnen te begrijpen wat ze lezen. Ze kunnen navertellen wat ze gelezen hebben en ze kunnen schrijven over wat ze gelezen hebben. Behalve als ze dyslexie hebben!

Oorzaak van dyslexie

Dyslectische kinderen leren wel lezen, maar hebben een groot probleem met automatiseren.Dit proces verloopt moeizaam of onvolledig. Ze draaien letters om, de b zien ze aan voor een d, ze lezen heel vaak radend. Vaak ook hebben ze moeite met het lezen én schrijven van dubbelklanken, zoals : ui, eu, oe, ou, au, ei, ij. Ze onthouden niet welke lettercombinatie bij welke klank horen. Door dit onvolledig beheersen van het automatiseringsproces blijven ze lang steken in een laag "AVI- niveau , verliezen daardoor de lust tot lezen en doen geen of nauwelijks moeite meer om beter te leren lezen.

Dyslexie op school

Het leren lezen van kinderen, dyslectisch of niet, geschiedt op een heel eigen wijze. Kinderen ontwikkelen eigen leesstrategieën.Volgens die strategieën maken zij zich het gelezene eigen. [Dyslectische kinderenB] ontdekken al snel dat het lezen bij hen niet gaat zoals bij andere kinderen. Zowel lezen als schrijven worden zoveel mogelijk gemeden, hopend zo aan het waakzaam oog van de leerkracht te ontsnappen. In een verdere fase kan het zelfs worden opgegeven. Het blijkt vreselijk moeilijk om overzichtelijke aantekeningen te maken. Reproduceren is al helemaal moeilijk.

Wat wordt er aan dyslexie gedaan?

Tot op heden wordt de kinderen herhaalde instructie aangeboden, heel veel herhaling van de lesstof en er wordt aangedrongen op heel veel oefenen. Ook mogen kinderen vaak werken met een laptop omdat de foute woorden gedrukt eerder worden herkend dan geschreven.

Nieuwe inzichten van L. Biezeman

L. Biezeman, die in 2007 een onderzoek deed naar "Leren met dyslexie, komt tot de conclusie dat dyslexie zo spoedig mogelijk moet worden onderkend. Kinderen moet dan worden geleerd om de eigen "sterke" kanten te vinden, de manier waarop hij of zij het beste kan leren. Strategieën die door de kinderen gebruikt worden dus en die zijn erg belangrijk. Hulpmiddelen zijn individueel bepaald, zoals dat sowieso in het onderwijs geldt. Volgens Biezeman moeten lees- en schrijftechnieken worden losgekoppeld en moet het kind zich gaan richten op de inhoud.

Dyslectici leren bewust lezen
Een kind moet van een tekst de context en de essentie leren onderscheiden.Hij of zij kan veel hulp hebben van de titel, de inhoudsopgave en eventuele illustraties om de essentie te vinden. De context kan dan op de radende manier, die veel door dyslectische mensen gebruikt wordt, worden gelezen. De essentie op de spellende manier, waardoor de tekst beter begrepen gaat worden . Met behulp van het zogenaamde "scannen", het vinden van belangrijke woorden, kan de essentie sneller gevonden worden. De tijd die een kind dan aan een tekst kwijt is, zal aanzienlijk minder zijn en kan er ook tijd aan andere zaken worden besteed. Een dyslectisch kind zal zich dan niet zo anders dan de anderen beschouwen.

Dyslectici leren bewust schrijven
Als een dyslectisch kind een tekst gaat schrijven, moet het zich concentreren op de inhoud. Die moet door anderen, die de tekst lezen, begrepen kunnen worden. Na het schrijven zou het kind de tekst moeten kunnen "nakijken" met een nakijkkaart, waarop woorden zijn voorgedrukt en lettercombinaties zijn gemaakt (zoals de ie, de eu, de oe etc.). Op zo'n kaart zouden veel plaatjes/tekeningen moeten staan met het bedoelde woord er onder geschreven. Bij beheersing hiervan zouden nakijkkaarten kunnen worden gemaakt met spellingregels. Voor de beoordeling van dyslectische kinderen zou ook onderscheid moeten worden gemaakt tussen enerzijds een brief of een geschiedenistoets en anderzijds een dictee.

Vooral voorleerkrachten in het basisonderwijs zouden deze nieuwe inzichten van de heer Biezeman een stimulans kunnen zijn om hun lessen aan dyslectische kinderen anders aan te pakken, om deze kinderen tijdens de normale lessen in een normale tijdspanne mee te laten doen. Hun zelfvertrouwen zal er bij gebaat zijn. © 2008 - 2009 Wilvdvleuten, gepubliceerd in Onderzoek (Wetenschap) op 16-11-2008, laatst gewijzigd op 25-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Wilvdvleuten is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Dyslexie of woordblindheid: Als je Dyslexie letterlijk uit het Grieks naar het Nederlands vertaald dan krijg je als vertaling beperkt lezen. Een ander woord hiervoor is woordblindheid. Dyslexie is een verzam…
• Met dyslexie naar het voortgezet onderwijs: Als je kind naar het voortgezet onderwijs gaat, is dat al een enorme beslissing om een goede en passende school te vinden. Maar als je kind dan ook nog eens dyslec…
• Wat zijn dyslexie en dyscalculie?: Dyslexie en dyscalculie zijn beide stoornissen die het leerproces vertragen en het zijn termen die veel genoemd worden. Maar wat houdt het nu precies in?
• Wat is dyslexie: Veel kinderen hebben soms moeite met lezen en schrijven. Als dit steeds erger wordt, of soms op het ene moment wel en op het andere moment niet dan kan er sprake zijn van dyslexie. Maar wat…
• Groot Dictee der Nederlandse Taal 2008: tekst, winnaar, jury: Het Groot Dictee der Nederlandse Taal 2008 werd uitgezonden op 17 december 2008. De tekst van de oefening in de Nederlandse taal werd verzorgd do…

Bronnen en/of referenties

• L. Biezeman, Leren met dyslexie.