Nieuwe olie supercyclus in aantocht vanaf 2010 of 2011

In een rapport over de oliesector schrijft de Amerikaanse zakenbank Merrill Lynch dat een combinatie van lage olieprijzen en de wereldwijde kredietcrisis uiteindelijk zeer schadelijk zullen blijken voor de olie-industrie. Uiteindelijk zullen de huidige onderinvesteringen in de olie-industrie weer leiden tot fors hogere olieprijzen, waarschijnlijk al vanaf 2010 of 2011. De analyse van Merrill Lynch, gebaseerd op de “olieveld tot olieveld productie database” van de International Energy Agency (IEA) in Parijs, laat zien dat de productiedaling van bestaande olievelden sinds 2003 gemiddeld 4,2% bedraagt. De Amerikaanse bank heeft deze steekproef verder doorgerekend om tot een wereldwijd olieproductieprofiel te komen. Hieruit concludeert Merrill Lynch dat de jaarlijkse olieproductiedaling zelfs minstens 4,5% was in de afgelopen jaren. Volgens de opstellers van het rapport zal deze trend in de komende jaren versnellen.

Olieproductie van niet-OPEC landen

Verder gaat men er van uit dat de olieproductie in het zogenaamde niet-OPEC gebied reeds heeft gepiekt. Simpel gezegd, olieproductiedalingen zijn een functie van investeringen, de grootte en de leeftijd van een olieveld. Al deze factoren wijzen op forsere dalingen van de olieproductie in de toekomst. Echter de IEA werkt met de aanname dat de jaarlijkse daling van de olieproductie 4,7% is tot 2015. Als gevolg van bestaande investeringen komt de IEA vervolgens tot een stijging naar een dagelijkse olieproductie van 51 miljoen vaten in het niet-OPEC gebied in de komende 7 jaar.

Merrill Lynch echter rekent in het opgestelde basisscenario met een productiedaling van 5%. Hiermee verwacht de bank dat de niet-OPEC olieproductie de komende zeven jaar zal blijven steken op de huidige 49 tot 50 miljoen vaten. Maar de kredietcrisis lijkt roet in het eten te gooien. Gegeven de diverse aankondigingen met betrekking tot het vertragen of zelfs uitstellen van investeringsprojecten is het niet onaannemelijk dat de jaarlijkse productiedaling richting de 6% gaat. In dat geval zal de niet-OPEC olieproductie dalen richting 2015 naar 47 miljoen vaten per dag.

Dalingen van de olieproductie doen zich wereldwijd voor

Veel bekende olieproducerende landen buiten de OPEC kampen al met een dalende productie. Bekende voorbeelden zijn het Verenigd Koninkrijk, Mexico (het Mexicaanse staatsoliebedrijf Pemex maakte onlangs bekend dat in 2008 de olieproductie met maar liefst 9,2% was afgenomen), maar ook Noorwegen en Rusland. Vooral in Rusland, zo’n beetje het land waar de hele wereld op hoopt dat het voor compensatie kan zorgen, heeft de kredietcrisis hard toegeslagen. Ook de perikelen met buitenlandse oliemaatschappijen, zoals BP en Royal Dutch Shell, helpen niet mee. Russische olie- en gasmaatschappijen kampen momenteel met financieringsproblemen. In Rusland, samen met Saudi-Arabië de grootste olieproducerende natie met ongeveer 9 miljoen vaten per dag, daalde de olieproductie met 1% in 2008. Overigens binnen de OPEC zijn er ook landen met een productieprobleem. Indonesië is bijvoorbeeld sinds enkele jaren een netto-importeur van olie geworden, een kwestie die het land er ook toe genoodzaakt heeft om zijn lidmaatschap van de OPEC te heroverwegen.

Begin 2008 bereikte de wereldwijde olieproductie een voorlopige piek van 87 miljoen vaten per dag. De Organisatie van Olieproducerende en - exporterende landen (OPEC) nam daar zo’n 32 miljoen vaten. Het verschil van zo’n 5 miljoen vaten wordt verklaart door non-conventionele olie (bijvoorbeeld de teerzanden in Canada) en verwerkingswinsten. Die laatstgenoemde winsten komen naar voren in het raffinageproces waar olie tot verschillende producten wordt verwerkt. Een aantal van die producten hebben een lagere specifieke zwaartekracht dan olie en die leveren feitelijk extra product op.

De OPEC heeft sinds oktober 2008 de productie reeds verlaagd met 4,2 miljoen vaten per dag. Althans dat is de aanname, want niet alle landen binnen de OPEC houden zich altijd aan de productiequota. Maar het lijkt er nu op dat een groot deel van die aangekondigde productiedaling bewaarheid wordt.

Een nieuwe supercyclus

Dit alles kan betekenen dat de grondstoffen supercyclus nog niet voorbij is, maar slechts een pauze neemt. De grote aanname hierbij is dat de huidige recessie zich niet zal vertalen in een zeer langdurige kwestie zodat de wereldwijde vraag naar olie de komende vijf jaar structureel omlaag geduwd wordt. Al met al kunnen de productiedalingen in zowel OPEC als niet-OPEC leiden tot een hernieuwde opwaartse druk op de olieprijzen. Dit effect zal zich waarschijnlijk al voordoen in 2010 dan wel 2011.

De conclusie van het rapport van Merrill Lynch zegt dan ook, dat als de lage olieprijs en de hoge kosten in het kredietcircuit dit jaar en volgend jaar blijven aanhouden, het hierboven geschetste basisscenario voor niet-OPEC olieproductie te optimistisch zal blijken. Het gevolg zal zijn dat de wereld de tweede fase van de grondstoffencyclus zal ondervinden.

Dit artikel is onderdeel van de special Energiezekerheid en Peak Oil.