Overzicht van de olieprijsvoorspellingen van Goldman Sachs

Goldman Sachs heeft onlangs een rapport uitgebracht waarin het nieuwe aanbodproblemen ziet opdoemen voor olie. De Amerikaanse investeringsbank heeft weliswaar met wisselend succes de olieprijs voorspeld, maar over het algemeen worden aan de analyses van de bank grote waarde toegekend. In het nieuwe rapport gaf Goldman Sachs ook nieuwe verwachtingen af voor de komende jaren van de gemiddelde olieprijs per vat van 159 liter (de gebruikelijke eenheid voor het weergeven van de prijs van olie). Goldman Sachs is zeker niet de eerste die een krappe oliemarkt voorziet. Onder andere Merrill Lynch ging de bank voor: "Nieuwe olie supercyclus in aantocht vanaf 2010 of 2011." Een eerdere analyse wees al op de gedachte dat het olieprijsniveau van USD 32-33, neergezet rond de jaarwisseling 2008-2009, een uitzonderlijke gebeurtenis is: "Olieprijs heeft bodem achter de rug." De olieprijs heeft in 1998 een lange termijn opgaande trend ingezet. Natuurlijk is en zal er geen sprake zijn van een rechte lijn naar boven. De ontwikkelingen om olie als aanjager van transport te vervangen, gaan vooralsnog niet snel genoeg. Transport is goed voor ruim 50% van het wereldwijde oliegebruik. En dat aandeel is nog steeds niet dalende.

Eerdere voorspellingen Goldman Sachs

In 2005 publiceerde Goldman Sachs de zogenaamde "super-spike oil theory." Destijds voorspelden analisten van de bank dat de olieprijs zich in de nabije toekomst zou ophouden tussen USD 50 en USD 105. Op 7 maart 2008 werd dit beeld drastisch bijgesteld. De olieprijs noteerde toen reeds USD 100. De dollar was intussen verder verzwakt, terwijl de financiële markten werden geraakt door de kredietcrisis. Grondstoffen, waaronder olie, trokken op dat moment juist veel beleggers. Analisten stelden massaal de verwachtingen bij naar aanleiding van de ontwikkelingen in de wereldeconomie en het aanbod van energie. De bovenkant van de eerder afgegeven bandbreedte van USD 50-105 was vooral afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen en het risico van een recessie. Hoewel de financiële markten in het voorjaar van 2008 reeds zwaar waren geraakt en de Verenigde Staten zich reeds in een recessie bevond, bleef de olieprijs maar stijgen.

Super-spike oil theory

Op 7 maart 2008 voorzagen de analisten van Goldman Sachs een gemiddelde olieprijs van USD 95 in 2008, USD 105 in 2009 en USD 110 in 2010. De bandbreedte, waar de olieprijs zich tussen 2008-2012 zou bewegen, werd opgerekt naar USD 60-135. De onderkant van de bandbreedte gaf een mogelijk markeerpunt aan wanneer de oliemarkt terug zou gaan naar de genormaliseerde trendbeweging. De bovenkant van deze bandbreedte zou kunnen worden beïnvloed door een gebrek aan groei in het aanbod van olie, prijs-onafhankelijke vraag naar olie in niet-OESO landen, een hernieuwde economische groei in de Verenigde Staten of een grote verstoring in het olie-aanbod. Dit zou kunnen resulteren in een olieprijs van USD 150 tot zelfs USD 200. Die USD 150 is feitelijk nog in het vizier gekomen op 11 juli 2008 door oplopende geopolitieke spanningen (onder andere vanwege Iran, Nigeria, Rusland en Venezuela). Daarna liep het anders.

Gewijzigde voorspellingen eind 2008

Eind 2008 vreesden de analisten van Goldman Sachs nog dat de olieprijs zou kunnen zakken tot USD 25 als gevolg van de verergerde recessie. Voor 2009 werd de gemiddelde olieprijsverwachting fors naar beneden bijgesteld. In plaats van het eerder afgegeven niveau van USD 105, kwam de bank nu met USD 45 op de proppen. Aan het eind van 2009 zou de olieprijs dan uit kunnen komen op USD 65.

Het rapport van 5 juni 2009

De olieprijsontwikkelingen in het voorjaar van 2009 hebben de eerder bijgestelde voorspellingen weer achterhaald. Met dit rapport lijkt Goldman Sachs de originele "super-spike oil theory" weer uit de kast te hebben gehaald. De olieprijs is in de lente van 2009 nagenoeg verdubbeld naar een niveau van USD 70. Dat noopte Goldman Sachs de verwachte olieprijs aan het einde van 2009 bij te stellen van USD 65 naar USD 85. De analisten van de Amerikaanse investeringsbank verklaarden hun nieuwe visie op de ontwikkeling van de olieprijs aan de hand van de waarneming dat de door de kredietcrisis veroorzaakte prijserosie aan het verminderen is. "De rally van nu is het omgekeerde van die overdreven prijsreactie van enkele maanden terug. Wij zien in de huidige prijsstijgingen een voorbode voor een nog grotere olieprijsstijging naarmate het economisch herstel breder post gaat vatten,” zo schrijven de olie-analisten van Goldman Sachs in hun rapport.

Peak Oil

De bank voorziet aanbodproblemen (Peak Oil) bij zo'n economisch herstel, maar wel vanwege geopolitieke redenen: "Goldman believes the problems constraining growth in supply are political, not geological: poor regulatory environments, natural resources protectionism and inadequate infrastructure." Goldman Sachs denkt dat de wereldeconomie verder zal stabiliseren in de tweede helft van 2009. Dat zal dan net gebeuren op een moment dat de OPEC-landen de productie hebben beperkt. Vooral in 2010 zal de wereld weer worden geconfronteerd met het feit dat olie een schaars goed is. Dat zal zijn effect niet missen op de olieprijs. De kredietcrisis en daaropvolgende recessie zou dan achteraf gezien dus slechts een pauze hebben betekend in de zogenaamde stierenmarkt voor olie.

Reactie IEA

Het Internationale Energie Agentschap (IEA), bij monde van directeur Nobuo Tanaka, heeft overigens gewaarschuwd voor de sterk oplopende olieprijs. Het zou het herstel van de wereldeconomie in de kiem kunnen smoren. De macro-economische gegevens duiden nog niet op een dergelijk herstel. Een hogere olieprijs zal ook weer leiden tot een hogere inflatie. De vraag naar olie zal in 2009 echter lager zijn in vergelijking met 2008. De olievoorraden staan in 2009 op recordniveau's. Tanaka plaatste zijn opmerkingen op de dag dat het rapport van Goldman Sachs werd gepubliceerd.

Dit artikel is onderdeel van de special Energiezekerheid en Peak Oil.