Malaria, een vaccin komt eraan

Het eerste vaccin tegen malaria is nu binnen handbereik. Het middel dat nog niet helemaal volmaakt is kan honderdduizenden levens per jaar redden. Er overlijden jaarlijks meer dan een miljoen mensen aan malaria, voornamelijk kinderen in Afrika. Zo’n 247 miljoen mensen raken wereldwijd besmet aan de ziekte.

Middel

Het eerste malariavaccin heet RTS,S en wordt geproduceerd door het Brits/Belgische farmabedrijf GlaxoSmithKline. Recente onderzoeken hebben onafhankelijk van elkaar aangetoond dat het middel baby’s en peuters kan beschermen tegen malaria en bij mensen die al besmet zijn de ziekte kan voorkomen. Het is op dit moment het beste middel tegen de parasiet die door muggen wordt overgedragen.

Bill Gates
Helaas is het beschikbare geld voor onderzoek aan malaria relatief beperkt. De farmaceutische industrie heeft weinig over voor het ontwikkelen van medicijnen voor ziekten die zich vooral in ontwikkelingslanden voordoen. Gelukkig wordt onderzoek en de ontwikkeling van het malariavaccin gesteund en gefinancierd door Microsoft-oprichter Bill Gates. De Bill & Melinda Gates Foundation heeft er tot nu toe meer dan 100 miljoen dollar in de onderzoeken gestopt omdat het zich tot doel heeft gesteld malaria volledig uit te roeien.

Testfase
RTS,S zit nu in de laatste van de drie internationaal wettelijke testfases van nieuwe farmaceutische producten. Als een medicijn eenmaal in deze fase zit is de kans van slagen groot. Slechts tien tot vijftien procent is gedoemd te mislukken. De resultaten van de tweede testfase geven veel vertrouwen. Na 28 jaren van ontwikkelen en testen van het vaccin zal de werking ervan de malaria met de helft terugbrengen. Uiterlijk zal het vaccin in 2015 op de markt gebracht worden.

Parasiet

Dat het zo lang heeft moeten duren komt niet alleen door financiële redenen. Het medicijn moest ontwikkeld worden tegen een parasiet en niet tegen een virus. De ziekteverwekker wordt overgebracht door muggenbeten. Parasieten zijn biologisch complex en kunnen het immuunsysteem van het lichaam omzeilen. De eerste symptomen, koorts, koude rillingen en misselijkheid, komen vaak voor tot twee weken na de besmetting. Als de malaria niet behandeld wordt heeft dat vaak de dood tot gevolg.

Afrika
De Wereld Gezondheids Organisatie van de Verenigde Naties (WHO) schat dat elk jaar zo’n 247 miljoen mensen besmet raken aan malaria. In 2008 zij bijna 900.000 mensen aan de ziekte gestorven, voornamelijk kinderen onder de vijf jaar. Terwijl al lang geleden de verraderlijke ziekte malaria is uitgebannen in de rijke geïndustrialiseerde landen, woedt malaria ondanks de vooruitgang, nog steeds vooral in de zuidelijke helft van Afrika.

Infrastructuur
De economische schade is hoog. Economen schatten dat de wijdverbreide ziekte in de zwaarst getroffen landen de toch al zwakke economische groei wordt gestagneerd met ongeveer 1,3 procentpunt. Er ontbreekt de infrastructuur van de rijke landen om de ziekte te bestrijden. Daarnaast zijn de effectieve insecticiden om de malariamug te bestrijden resistent geworden tegen de bestaande medicijnen.

Duur
Op dit moment krijgt slechts drie procent van de kinderen met malaria de juiste medicijnen omdat de ouders deze niet kunnen betalen omdat ze te duur zijn. Artemisinine-combinatietherapieën (ACT’s) zijn momenteel de meest efficiënte behandeling tegen malaria. Ruim tachtig landen gebruiken ze als eerste behandeling, zoals aanbevolen door de Wereldgezondheidsorganisatie. Een vaccin als RTS,S kan een positieve wending geven aan de bestrijding van malaria.