Ultimaat/proximaat-causale verklaringen in leerpsychologie

In de leerpsychologie kun je twee soorten verklaringen geven: ultimaat- en proximaat causale verklaringen. Wat is nu het verschil?

De evolutietheorie en proximaat- en ultimaat-causale verklaringen.

De evolutietheorie geeft een verklaring voor het ontstaan en verder ontwikkelen van eigenschappen van levende organismen. Men probeert deze te verklaren met behulp van proximaat- of ultimaat-causale verklaringen.

Proximaat-causale verklaringen

Proximaat-causale verklaringen onderzoeken hoe iets werkt. Het organisme wordt bestudeerd en aan de hand van observaties wordt het gedrag verklaard. De hoe-vraag wordt na nauwkeurig onderzoek beantwoord. Deze wetenschappers zijn vooral gericht op neurofysiologische factoren. De werking van de hersenen wordt vanuit functie (en niet vanuit overleven) bekeken. Er is een grote rol toebedeeld aan observaties. Wetenschappers die zich verdiepen in de proximale causaliteit houden zich vooral en in het bijzonder bezig met de “hoe?” vraag. Ze willen weten hoe iets in het menselijk lichaam/ organisme werkt. Ze zijn meer met de biologische processen bezig en richten zich in wezen op het NU.

Ultimaat-causale verklaringen

Degenen die zich verdiepen in de ultimaat-causaliteit willen verklaren “waarom” levende wezens een bepaalde fysiologie hebben. Er wordt meer naar het VERLEDEN/de lange termijn gekeken. Waarom heeft een wezen een bepaalde eigenschap? Kan hij dan beter overleven/reproduceren?. Denk maar aan de natuurlijke selectie. Ultimaat-causale verklaringen zoeken het in de doelmatigheid. Ze verklaart dus teleologisch. De term teleologie komt uit de filosofie. Aristoteles veronderstelde dat alle dingen een doeleinde (telos) hebben.

Waarom-vragen zorgen dat je veronderstellingen gaat doen. Je probeert vermoedens te formuleren. Een ultimaat-causale motivering geeft antwoord op de waarom-vraag. Natuurlijke selectie komt erop neer dat eigenschappen die de kans op overleven niet verhogen niet verder worden meegenomen naar de volgende generatie. Dit betekent dus dat de nu levende mensen, dieren, planten enzovoorts de crėme de la crėme van alle voorgaande generaties voorstellen. Gedrag wordt bekeken over een lange periode en er wordt gekeken naar globale overeenkomsten per soort en de functie hiervan in het kader van overleven in die omgeving. Vanuit de evolutie psychologie is men geÏnteresseerd in het verschil tussen instinctief en aangeleerd gedrag.