InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Stemmen en stemrecht in een vereniging

Stemmen en stemrecht in een vereniging

Stemmen en stemrecht in een vereniging Veel besluitvorming binnen een vereniging vindt plaats via stemmingen. De wet kent geen dwingende voorschriften over hoe stemmingen moeten verlopen. De stemprocedure wordt dus overgelaten aan de vereniging. Omdat de wet geen regels geeft over de stemmingen zouden de statuten hier regels over kunnen geven. Verenigingen met statuten kennen veelal wel voorschriften. Bepalen de statuten niets of zijn er geen statuten dan kan de voorzitter een voorstel doen. De (algemene) vergadering kan dan echter bij meerderheidsbesluit over een andere dan door de voorzitter voorgestelde wijze van stemmen beslissen. Bij statutair vastgelegde stemmingen is dit niet mogelijk omdat er zonder wijziging van de statuten er sprake zou zijn van een besluit in strijd met de statuten en dergelijke besluiten zijn nietig.

Wie mag stemmen?

Als er geen statuten zijn of de statuten niets zouden regelen over de stemgerechtigheid van de leden, dan mag men er vanuit gaan dat alle leden stemrecht hebben. In Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek artikel 13 lid 2, is zelfs vastgelegd dat: Een onbekwame die lid is van een vereniging, kan zijn stemrecht daarin zelf uitoefenen, voor zover de statuten zich daartegen niet verzetten; in andere gevallen komt de uitoefening van het stemrecht toe aan zijn wettelijke vertegenwoordiger.

Ook is er volgens de wet geen sprake van een leeftijdsgrens. Ook al zouden verenigingen een bepaalde leeftijdscategorie tot jeugdleden bestempelen dan geeft dat nog steeds geen beperking aan het stemrecht van deze categorie leden. Alle leden hebben dus een stem, maar daar zijn twee uitzonderingen volgens de wet. Volgens artikel 38 Boek 2 BW, hebben alle leden toegang tot de algemene vergadering en hebben daar ieder één stem. Een geschorst lid heeft echter slechts toegang tot de vergadering waarin het besluit tot schorsing wordt behandeld. Daarin mag het geschorste lid ook het woord voeren. Geschorste leden hebben dus geen stem. Het stemrecht van jeugdleden kan alleen via de statuten worden beperkt. Als er een statutaire bepaling is dat de algemene vergadering bestaat uit afgevaardigden die door de leden worden gekozen, dan hebben slechts de gekozen leden een stem in de algemene vergadering. Alle andere leden hebben dan geen stem meer in de algemene vergadering.

Statutaire regeling

Bij verenigingen met statuten zal in de regel zijn neergelegd wie stemgerechtigd is. Daarbij bestaat ook de mogelijkheid om aan bepaalde leden meer dan één stem toe te kennen. Binnen kleine en ook wat grotere verenigingen wordt van deze mogelijkheid bijna nooit gebruik gemaakt. Veelal zien we dit bij verenigingen met een afdelingsstructuur of federatieve opzet. De aangesloten verenigingen bij een bond of federatie vaardigen leden af naar de algemene vergadering. Daarbij kan men rekening houden met het aantal leden vertegenwoordigd door het lid dat de algemene vergadering bezoekt en op grond van het aantal vertegenwoordigde leden kan men aan het betreffende lid stemmen toekennen. Indien de statuten geen andere regeling treffen kan een niet aanwezig lid aan een ander stemgerechtigd lid een schriftelijk volmacht verlenen tot het uitbrengen van zijn stem. De volmacht dient op schrift te staan en te zijn ondertekend.

De wijze van stemmen

De wet zwijgt waar het gaat over de stemprocedure. De vereniging kan deze procedure vastleggen in de statuten en in andere gevallen zal de voorzitter de wijze van stemmen bepalen. De algemene vergadering kan bij meerderheidsbesluit beslissen tot een andere wijze van stemmen dan door de voorzitter voorgesteld. Statuten bepalen veelal dat voor bepaalde besluiten schriftelijk wordt gestemd. Het betreft dan vooral stemmingen over personen, over zaken wordt mondeling gestemd. Voorgeschreven kan worden dat een of meer leden kunnen verzoeken ook over zaken schriftelijk wensen te stemmen. De wijze van stemmen is bij de schriftelijke vorm veelal met gebruikmaking van stembriefjes of stemformulieren. Bij een mondelinge stemming kennen we allerlei varianten. Men kan stemmen bij handopsteking die worden geteld, zijn er heel veel leden dan wordt een schatting gemaakt. Ook kunnen de namen van de leden worden genoemd waarna het genoemde lid zijn stem uitbrengt, ook kan bij acclamatie worden gestemd waarbij na het in stemming brengen van het voorstel instemmend wordt geapplaudisseerd terwijl ook een stilzwijgen na het voorstel met bewoordingen als ‘ik stel voor aldus te besluiten’ of soortgelijke bewoordingen niemand bezwaar maakt of stemming verlangd. Bij stemmingen is het oordeel van de voorzitter over de uitslag van de stemming beslissend, BW Boek 2, artikel 13 lid 3; Tenzij de statuten anders bepalen, is het in de vergadering van een orgaan van een rechtspersoon uitgesproken oordeel van de voorzitter omtrent de uitslag van een stemming beslissend. Hetzelfde geldt voor de inhoud van een genomen besluit, voor zover werd gestemd over een niet schriftelijk vastgelegd voorstel.

Het is daarom duidelijk dat het de voorzitter is die bindende uitspraken kan doen over de uitslag van de stemming. De correctheid van zijn constateringen kan slechts onmiddellijk worden betwist en niet meer in latere procedures. Ook over de inhoud van besluiten die niet schriftelijk zijn vastgelegd is de formulering van de voorzitter beslissend. Deze formulering kan onmiddellijk worden betwist. Blijkt uit de discussie dat de voorzitter een vergissing heeft begaan kan hij zijn oordeel herroepen en een herstemming is dan niet noodzakelijk. Handhaaft de voorzitter zijn oordeel dan kan de vergadering bij meerderheid een nieuwe stemming verlangen. Dit moet dan wel na de betwisting of in ieder geval in de vergadering waarin het besluit viel plaatsvinden. Om daar in latere vergaderingen op terug te komen is niet mogelijk.

Quorum

Quorum (Latijns) staat voor hoeveelheid en daarmee wordt aangegeven dat bij het tot stand komen van een besluit wordt vereist dat een zeker minimum aantal van de stemgerechtigde leden aan de stemming heeft deelgenomen. Deze quorumeis, die in de statuten moet worden vastgelegd, heeft als doel te voorkomen dat op een slecht bezochte vergadering op fundamentele punten besluitvorming plaatsvindt. Bijna altijd bepalen de statuten dat in de volgende vergadering wel besluiten kunnen worden genomen ongeacht het aantal aanwezige leden. Zeker voor de wel opgekomen leden die de moeite hebben genomen om de vergadering bij te wonen is een vergadering waarin niet aan de quorumeis wordt voldaan frustrerend. Verenigingen die deze frustraties al eens hebben meegemaakt nemen in de oproeping van de vergadering vaak de zinsnede op dat indien het vereiste aantal leden niet aanwezig is op een wat later tijdstip, bijvoorbeeld een half uur later, een tweede vergadering wordt gehouden. Aangezien in deze tweede vergadering geen sprake is van een quorumeis kunnen er wel besluiten worden genomen. Feitelijk wordt met deze handelwijze een loopje met de statuten genomen. Veelal bepalen de statuten de wijze van oproeping van de vergadering en het maar moeilijk voor te stellen dat met de mededeling dat bij het ontbreken van de quorumeis er een half uur later een tweede vergadering aan de wijze van oproeping voldoet. Als de quorumeis niet serieus wordt genomen kan men deze beter besluiten de leden voor te stellen de quorumeis uit de statuten te laten vervallen. Overigens is bij een dergelijke wijziging van de statuten veelal een quorumeis voorgeschreven!

Lees verder

© 2013 - 2017 Linus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Stemmen per volmacht in een verenigingStemmen per volmacht in een verenigingUitgangspunt van de wetgever is dat als leden door verhindering niet op een vergadering aanwezig kunnen zijn, een volmac…
Rechten van jeugdleden binnen de verenigingRechten van jeugdleden binnen de verenigingDe positie van jeugdleden binnen verenigingen wil nog wel eens aanleiding zijn tot onduidelijkheden. Het simpele feit da…
België is een van de weinige landen met kiesplichtIn theorie zijn verkiezingen een feest van de democratie waaraan zoveel mogelijk mensen moeten kunnen deelnemen. Daarom…
De politieke geschiedenis van de vrouw in BelgiëVolgens de actiegroep Alice moet de volgende Vlaamse regering vijf vrouwen tellen. Na de evenredige vertegenwoordiging o…
Het Nederlands KiesstelselHet Nederlands KiesstelselOns kiessysteem, althans wat betreft de parlementsverkiezingen, stoelt op het omzetten van stemmenaantallen in zetels vi…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ton Ebben
  • Burgerlijk Wetboek Boek 2, Rechtspersonen
  • A.G. Lubbers, Vereniging en stichting, gewoon in praktijk, 2e herziene druk, 1986
  • F.C. Kollen, De vereniging in de praktijk, 2e herziene druk, 2007

Reageer op het artikel "Stemmen en stemrecht in een vereniging"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

J. Bouwens, 13-02-2017 10:04 #11
Indien in de statuten is vastgelegd dat stemmen over personen schriftelijk moet worden gedaan, kan in meerderheid van stemmen door de algemene leden vergadering hiervan worden afgeweken? Reactie infoteur, 13-02-2017
Nee, de statuten zijn leidend waar het over procedures gaat.

Vraag, 09-11-2016 13:41 #10
Mag de wettelijke vertegenwoordiger van een jeugdlid bij afwezigheid een ander lid volmacht geven om zijn stem te geven? Reactie infoteur, 12-11-2016
Op de eerste plaats dient er een regeling te zijn in de statuten of huishoudelijk reglement dat wettelijke vertegenwoordigers van jeugdleden stemrecht hebben binnen de vereniging. Verder dient in statuten of huishoudelijk reglement de mogelijkheid te zijn opgenomen dat stemmen per volmacht mogelijk is. Als hieraan is voldaan kan een volmacht aan een ander lid worden gegeven.

Han Solo, 08-11-2016 09:16 #9
Goed stuk, toch enkele opmerkingen:

1) In uw stuk over het quorum geeft u aan dat verenigingen hier nog wel eens een loopje mee nemen door de ALV ter plaatse te sluiten en gelijk weer een nieuwe te openen. Maar als het gaat om stemmen over statutenwijziging schrijft de wet in BW Boek 2 artikel 42.1 toch duidelijk voor:

In de statuten van de vereniging kan geen verandering worden gebracht dan door een besluit van een algemene vergadering, waartoe is opgeroepen met de mededeling dat aldaar wijziging van de statuten zal worden voorgesteld. De termijn voor oproeping tot een zodanige vergadering bedraagt ten minste zeven dagen.

Die oproepingstermijn gaat in vanaf het moment dat vastgesteld wordt dat het quorum niet is gehaald. Daardoor zou een tweede ALV pas op zijn vroegst 7 dagen na de 1e ALV kunnen plaatsvinden. ALV sluiten en vervolgens direct daarna een nieuwe openen is naar mening onwettig in dit geval. Hoe ziet u dat?

2) Sportverenigingen met jeugdleden:
Artikel 38 uit hetzelfde wetboek schrijft voor:

Behoudens het in het volgende artikel bepaalde, hebben alle leden die niet geschorst zijn, toegang tot de algemene vergadering en hebben daar ieder één stem; een geschorst lid heeft toegang tot de vergadering waarin het besluit tot schorsing wordt behandeld, en is bevoegd daarover het woord te voeren. De statuten kunnen aan bepaalde leden meer dan één stem toekennen.

Dat zou toch moeten betekenen dat jeugdleden in principe altijd stemrecht hebben binnen een vereniging? En in het geval dat ze minderjarig zijn dit automatisch bij volmacht door één van de wettelijke vertegenwoordigers toegepast mag worden?
Mijn zoon sport bij een vereniging waar in de statuten staat dat jeugdleden geen stemrecht hebben. Statuten die in 2009 zijn opgesteld toen de vereniging voor 80% uit volwassenen bestond. Inmiddels bestaat de vereniging hoofdzakelijk uit jeugdleden. Lidmaatschapsgeld is gelijk. Gaat in dit geval het wetboek boven de statuten? Want anders kun je ook in je statuten opnemen dat alleen brildragenden stemrecht hebben… Reactie infoteur, 08-11-2016
1) U heeft helemaal gelijk, ik heb ook niet beweerd dat dat dit correct is, maar in de praktijk komt het regelmatig voor. Daarom is het vaak beter geen quorum te verlangen of een quorum van bijvoorbeeld 30% van de leden.
2.) Wederom heeft u gelijk. Alle leden hebben stemrecht, dus ook jeugdleden. Het stemrecht van jeugdleden kan bij voorkeur via de statuten wel beperkt worden waarbij bijvoorbeeld een leeftijdsgrens wordt aangegeven. Dit is bij het in u geschetste situatie het geval.
De wet geeft aan dat het algemene uitgangspunt id at alle leden stemrecht hebben, maar dat dit recht via de statuten beperkt kan worden. Het stemrecht kan niet worden overgedragen aan de wettelijk vertegenwoordigers daar deze geen lid zijn. Mochten deze wel lid zijn is ook overdracht van stemrecht niet mogelijk omdat de statuten bepalen dat jeugdleden geen stemrecht hebben en kan er dus ook niets worden overgedragen

Thea Borghuis, 25-10-2016 14:19 #8
Mogen in een vereniging 2 personen met een vaste relatie een functie hebben binnen hetzelfde bestuur? Reactie infoteur, 25-10-2016
Zolang als de statuten of reglementen zich daar niet tegen verzetten is dat mogelijk. Vroeger zag men wel dat men bepaalde graden van bloedverwantschap uitsloot om binnen een bestuur plaats te nemen. In modernere statuten treft men dat nog maar zelden aan.

Erik, 25-10-2016 13:48 #7
Een ALV moet 14 dagen van tevoren worden aangekondigd en de stukken moeten dan worden meegestuurd. Hoe zit dat met een bijzondere algemene ledenvergadering? Is dit ook 14 dagen of dit termijn anders? Reactie infoteur, 25-10-2016
Als de vereniging statutair of reglementair een figuur van de bijzondere algemene vergadering kent, dan zijn daar waarschijnlijk ook de procedureregels bij beschreven. Komt er in de statuten en reglementen de figuur van een bijzondere algemene vergadering niet voor, maar wordt deze in de vereniging zo genoemd, dan gelden dezelfde regels als bij een alv.

Ineke, 14-09-2016 12:49 #6
Goede middag,
hoeveel leden moeten er aanwezig zijn bij een alv, voor het vastleggen van diverse punten?
Wat is de geldigheid van zo'n alv? Reactie infoteur, 15-09-2016
De statuten en eventueel ook het huishoudelijk reglement moeten het antwoord geven op deze vraag. Zijn hierover geen bepalingen opgenomen dan kunnen er geldige besluiten worden genomen ongeacht het aantal aanwezige leden.

Van den Hout, 27-07-2016 17:33 #5
Kan een lid, waarvoor tijdens de Algemene ledenvergadering meer tegen- dan vóór stemmen zijn uitgebracht, alsnog plaatsnemen in het bestuur van een vereniging? Reactie infoteur, 28-07-2016
In de regel worden besluiten genomen met een volstrekte meerderheid van stemmen, dat wil dus zeggen de helft plus een of meer stemmen. Mogelijk is er in de Statuten of in het Huishoudelijk Reglement voor bestuursverkiezingen een afwijkende bepaling opgenomen zoals een bepaling dat bij meerdere kandidaten gelijktijdig gestemd wordt en dat de kandidaten met de meeste stemmen gekozen zijn. In een dergelijk geval kunnen er kandidaten gekozen worden die niet over een volstrekte meerderheid beschikken. Het ontbreken van een volstrekte meerderheid wil dan niet zeggen dat dan sprake is van tegenstemmen, er is dan alleen niet voor de kandidaat gestemd.
Bestuursleden die gekozen worden zouden bij voorkeur het vertrouwen moeten genieten van de meerderheid van de leden.
De Statuten en Huishoudelijk Reglement kunnen duidelijkheid geven over het antwoord op uw vraag.

Ouder van Jeugdlid, 28-01-2016 14:10 #4
Als de statuten van een vereniging verouderd zijn en er een aantal jaar geleden in een ALV een besluit is genomen dat ouders als wettelijke vertegenwoordiger van een jeugdlid stemrecht hebben maar het bestuur in gebreke is gebleven om de statuten danwel een aanvulling op het huishoudelijk reglement aan te passen, kunnen zij dit dan naar gelang hun eigen voordeel terugdraaien? En is het dan niet zo dat alle beslissingen waarvoor gestemd moest worden in latere ALV's ongeldig zijn als ze zich vasthouden aan de verouderde statuten, aangezien hier het merendeel van de stemmen is gedaan door ouders van jeugdleden. Reactie infoteur, 28-01-2016
Besluiten in een vereniging mogen niet in strijd zijn met de wet, de statuten, een reglement of met de redelijkheid en billijkheid. Feitelijk is er door de ALV dus een besluit genomen in strijd met de statuten. De voorzitter had het voorstel niet in stemming mogen brengen en de wens van de ALV moeten omzetten als zijnde een verzoek om een statutenwijziging op dit punt in de statuten voor te gaan stellen. Nu is er sprake van een nietig besluit, De beste oplossing is zo spoedig mogelijk de statuten te wijzigen.

Jac Claasen, 20-10-2015 15:44 #3
Als iemand niet op een algemene ledenvergadering kan komen, gaat zijn stem verloren. Moet de agenda verplicht vergezeld gaan van een machtiging en zo ja. zijn hier nog bepaalde regels op van toepassing. Reactie infoteur, 22-10-2015
Uitgangspunt in het Burgerlijk Wetboek is dat indien iemand stemgerechtigd is aan een andere stemgerechtigde schriftelijk volmacht kan verlenen tot het uitbrengen van zijn stem.
De statuten mogen wel een bepaling opnemen dat stemmen bij volmacht niet is toegestaan.

Linus

Maike Koppens, 08-04-2015 17:05 #2
Zijn de ouders van minderjarige leden de wettelijke vertegenwoordigers van hun kind en mogen zij als zodanig tijdens de algemene ledenvergadering een stem uitbrengen voor hun minderjarig kind? Reactie infoteur, 08-04-2015
Leden, dus ook jeugdleden hebben stemrecht. Behoudens als statuten of reglementen geen stemrecht verlenen aan jeugdleden zijn jeugdleden niet gerechtigd hun stem uit te brengen.
Als jeugdleden geen stemrecht hebben kunnen de ouders uiteraard ook niet stemmen voor hun kind.

Katinka de Boer, 19-11-2014 22:19 #1
Is het verplicht om een minimum aantal leden op een algemene ledenvergadering te hebben?
het betreft een vereniging met beperkte bevoegdheid Reactie infoteur, 20-11-2014
Als er in de reglementen of in besluiten van de vereniging niets vastligt over een minimum aantal leden dan zijn de aanwezige leden bevoegd tot het nemen van besluiten.
Een dergekijk besluit zou slechts ongeldig kunnen zijn indien er sprake zou zijn van een besluit welke gegeven de omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Infoteur: Linus
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Special: Verenigingsrecht
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 11
Schrijf mee!