InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Biometrische gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning

Biometrische gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning

Biometrische gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning Biometrische gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning lijkt een technische nieuwkomer, maar het gebeurt al overal ongemerkt om ons heen. Waar worden gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning nog meer gebruikt, behalve bij de politie? Hoe is het gesteld met de privacy? Hoe worden kenmerken van een gezicht digitaal verwerkt om het te kunnen vergelijken met andere afbeeldingen? De mogelijkheden die de biometrie op dit gebied biedt, lijken eindeloos, ingrijpend en nog volop in ontwikkeling.

Gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning met behulp van de biometrie

Het menselijk gezicht is niet weg te denken uit het sociale verkeer. Het toont de unieke identiteit, afkomst en emoties van een individu. Via het samenstel aan kenmerken in het gezicht kunnen mensen bekenden onderscheiden van vreemden, of zien wanneer iemand vrolijk of juist verdrietig is. Biometrische gezichtskenmerken kunnen - evenals vingerafdrukken en DNA - in een computer worden vastgelegd (database). Het digitaliseren van deze kenmerken gebeurt met speciaal ontworpen software. Zulke systemen maken gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning mogelijk. Gezichtsvergelijking wordt gebruikt door de overheid (veiligheidstaak) en in de particuliere dienstverleningssector (commercie). Ontwikkelingen op softwaregebied en de stortvloed aan materiaal via internet en particulieren, maken vergelijken en herkennen steeds efficiënter en de gebruikte software intelligenter.

Gezicht scannen / Bron: Clker Free Vector Images / PixabayGezicht scannen / Bron: Clker Free Vector Images / Pixabay

Is het gezichtsherkenning of gezichtsvergelijking?

Wanneer is precies sprake van gezichtsherkenning of van gezichtsvergelijking? De rechtspraak (Gerechtshof Amsterdam) heeft zich over deze kwestie gebogen en is tot de volgende conclusie gekomen.

“Deskundigen geven de term herkenning een andere inhoud mee dan wat in het dagelijks taalgebruik wordt gebruikt. Deskundigen gebruiken de term herkenning “indien de waarnemer/beoordelaar de waargenomene eerder in levenden lijve heeft gezien en op grond van deze eerdere waarneming bij een volgende ontmoeting of het zien van een afbeelding de waargenomene aan bepaalde kenmerken herkent”. “In het dagelijks taalgebruik wordt onder herkenning ook verstaan het waarnemen van een persoon die men daarvoor slechts op een afbeelding heeft gezien. De waarnemer maakt aldus een vergelijking van de kenmerken van de waargenomene op beelden met de kenmerken die de waarnemer daarvoor (slechts) op een of meer afbeeldingen heeft gezien. In wetenschappelijke termen is in dergelijke gevallen derhalve geen sprake van een herkenning, maar hooguit van een vergelijking en, indien het slechts het gezicht van de waargenomene betreft, van een gezichtsvergelijking.”

Met uitzondering van de wetenschap worden beide termen onderling zonder onderscheid door elkaar gebruikt.

Analyse van sjablonen

Een gezichtsvergelijking is een analyse van meerdere sjablonen, die onderling met elkaar worden vergeleken. Een ander woord voor sjabloon is template. Hoe komt een sjabloon tot stand? De werkwijze doet denken aan het digitaliseren van vingerafdrukken. Om gebruik te maken van gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning, dient een database eerst gevuld te worden met referentiemateriaal. Referentiebeelden kunnen bijvoorbeeld afbeeldingen zijn, die verzameld zijn van websites zoals Facebook, een beveiligingscamera of digitale afbeeldingen uit een politieregister.

Referentiemateriaal prepareren

Referentiebeelden worden voor gebruik in vier stappen klaar gemaakt en opgeslagen in een database:
  1. Input leveren: de computer bekijkt met behulp van een algoritme (berekening), of volgens de criteria een gezicht op de aangeleverde afbeelding staat.
  2. Normalisatie: de computer gaat aan de slag om het beeld te normaliseren. Dit betekent dat de afbeelding bijvoorbeeld moet worden gedraaid of de kleuren aangepast.
  3. Het onttrekken van kenmerken: de informatie wordt uit het gezicht gehaald. Dit zijn de unieke kenmerken in het gezicht.
  4. Een sjabloon maken: tot slot worden de aangemaakte gegevens opgeslagen in een sjabloon (een template gemaakt met behulp van algoritmes). Een aangeboden afbeelding van een verdachte wordt eveneens geprepareerd tot een sjabloon om een zoekslag tussen de sjablonen in de database mogelijk te maken.

Welke relevante kenmerken van het gezicht (oriëntatiepunten) zijn van belang? Te denken valt aan bijvoorbeeld:
  • dikte van de lippen;
  • plaatsing van de neus;
  • afstand tussen de ogen;
  • diepte van de oogkassen;
  • botstructuur;
  • breedte van de mond;
  • lengte van de kaaklijn;
  • afstand ogen tot de neus;
  • afstand tussen de oren, enzovoorts

Wanneer worden deze technieken gebruikt?

Gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning hebben diverse toepassingsmogelijkheden. Het wordt vooral ingezet bij:
  • Verificatie;
  • Identificatie;
  • Matching.

Verificatie via gezichtskenmerken

Een duidelijk voorbeeld van verificatie is bij de controle van asielaanvragen. De IND wil bij de controle weten of de asielzoeker in kwestie de persoon is, die hij zegt te zijn. Met behulp van een gezichtsscanner wordt het gezicht vergeleken met eerder opgeslagen afbeeldingen (geprepareerde referentieafbeeldingen). Verificatie is ook een probaat middel bij de beveiliging van bepaalde afgesloten gebieden zoals laboratoria (toegangsbeheer). De persoon in kwestie is gekoppeld aan een specifieke afbeelding in de database (1 op 1).

Identificatie van personen

Bij gezichtsvergelijking en identificatie wordt een live-beeld vergeleken met opgeslagen data. Het kan bijvoorbeeld een reiziger zijn in het openbaar vervoer, of iemand die een stadion betreedt of een winkel binnenloopt of wil betreden. Schiphol maakt gebruik van camera’s om te controleren of het gezicht van de reiziger overeen komt met de foto in het paspoort. Identificatie is een hulpmiddel om vast te stellen of een persoon op een zwarte lijst staat. Te denken valt aan hooligans bij sportevenementen, zwartrijders in het openbaar vervoer en winkeldieven of winkelovervallers. Er kan ook sprake zijn van een ‘VIP-lijst’, waarop personen staan, die in aanmerking komen voor een voorkeursbehandeling. Zij krijgen bijvoorbeeld bij het betreden van een winkel speciale aanbiedingen of privileges ontvangen via een telefoonapplicatie (app). Het wordt gebruikt in de dienstverlenende, commerciële sector. Zowel op het gebied van de commerciële dienstverlening (consumentengemak) als op het gebied van veiligheid (biometrische beveiliging) is het een belangrijke ontwikkeling.

Matchen van een gezicht

Sjablonen van afbeeldingen worden bij matching in een database met elkaar vergeleken. Doelstelling is om afbeeldingen van dezelfde persoon bij elkaar te zoeken. Facebook maakt van matching gebruik (tagging). Picasa (fotowebsite) werkt ook met matching.

Belangrijke factoren voor een succesvolle treffer (match):
  • de kwaliteit van het (aangeleverde) beeldmateriaal
  • de houding van de persoon voor de camera (pose)
  • de belichting

Het beste is een opname van de persoon, die van voren is gemaakt. De techniek is voortdurend bezig om het product te verbeteren en werkt aan oplossingen voor knelpunten, zoals ondermaatse afbeeldingen, verkeerde belichting enzovoort. Algoritmes worden steeds beter door de grote hoeveelheid data, die ook te verzamelen is via internet en smartphones. Biometrische sjablonen zijn overigens niet direct herleidbaar tot een originele foto.

Veiligheidstaak / Bron: Eigen verzamelingVeiligheidstaak / Bron: Eigen verzameling

Gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning door de politie

Het doorzoeken van kaartenbakken met foto’s om de identiteit van een verdachte te vinden, ligt ver achter ons. Vanaf medio december 2016 ondersteunt deze software landelijk de taakuitoefening van de politie met een databank (Catch), die gezichtsvergelijking mogelijk maakt. Er moet wel een concrete verdenking zijn. Een gezichtsafbeelding van een verdachte kan in het systeem vergeleken worden met digitale afbeeldingen van personen, die bij de politie zijn geregistreerd. Een afbeelding die door de politie is gemaakt dient aan bepaalde criteria te voldoen. Het zijn gecontroleerde afbeeldingen. De politie heeft twee databanksystemen waaruit zij kunnen putten om een gezichtsvergelijking te doen:
  • strafrechtdatabank (op basis van 55c lid 4)
  • vreemdelingendatabank (op basis van 126nf, lid 1 jo art 107, 5e lid sub c Vreemdelingenwet)

De strafrechtdatabank bevat fotomateriaal van verdachten en veroordeelden. De politie mag een fotovergelijking starten in de vreemdelingendatabank na bevel van de officier van justitie en machtiging van een rechter-commissaris. De vreemdelingendatabank bevat foto’s van asielzoekers, uitgeprocedeerden, illegalen en personen die een Nederlands visum aanvragen.

Een algoritme wordt gemaakt van een afbeelding van een verdachte en kenmerk voor kenmerk afgewerkt. Het computersysteem doorzoekt in luttele seconden de database naar een match. Na een zoekslag toont de computer een selectie foto’s (matches) die het meest overeenkomen met de sjabloon die gemaakt is van de gezichtskenmerken van de verdachte. Twee biometrische deskundigen bestuderen daarna de geselecteerde foto's. Een match in het systeem is niet aan te merken als een krachtig bewijsmiddel (geen 100% zekerheid) zoals bij een vingerafdruk of bij DNA het geval is. Het kan wel het vermoeden van schuld versterken (sterke aanwijzing) en als informatie dienen voor het verdere strafrechtelijk onderzoek. Uiteraard voldoet het systeem aan alle eisen van de privacywetgeving. In Groot-Brittannië en de Verenigde Staten gebeurt gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning veel langer.

Bepaalde factoren kunnen het matchen beïnvloeden. Een persoon kan dikker zijn geworden of juist vermagerd, verouderd, een chirurgische ingreep hebben ondergaan, enzovoorts. Dit alles is van invloed op de kenmerken in het gezicht en de verhoudingen tot elkaar. Particulieren die een (bewakings)camera hebben, sturen steeds vaker opnames en afbeeldingen door aan de politie. Deze worden ongecontroleerde afbeeldingen genoemd.

Privacy van personen

Het gebruik van deze techniek staat volgens sommigen op gespannen voet met de privacy. Gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning zijn wat de privacy betreft juridisch een grijs gebied. Er is weinig expliciete wetgeving voor biometrie. Er heerst enige onrust over de beveiliging van opgeslagen gegevens. Daarnaast is men bang voor zogenaamde 'feature creep'. Dit is de mogelijkheid om de sjablonen voor een ander doel te gebruiken, dan waarvoor zij eerst waren bedoeld. Wie garandeert bijvoorbeeld dat mijn dagelijkse aankopen van tabak of alcohol nooit worden doorgegeven aan de zorgverzekeraar?

Door de voortschrijdende techniek zijn ook steeds meer toepassingen mogelijk. De doorontwikkeling van de techniek maakt beschikbare software en camera’s goedkoper. Een verschuiving van de gecontroleerde omgeving (afbeeldingen genomen door de overheid) naar een ongecontroleerde omgeving (particulier) is al ingezet. Dit brengt de volgende generatie problemen met zich mee. Applicaties die in de openbare ruimte met behulp van een foto een telefoonnummer en andere gegevens van een persoon kunnen genereren bijvoorbeeld. Het is opvallend dat meer ophef wordt gemaakt over privacy in verband met deze techniek en de veiligheid, maar niemand zich schijnbaar druk maakt over de grote verzamelingen gevoelige data in de commerciële en particuliere sector.

Lees verder

© 2016 - 2017 Meus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gezichtsherkenning: nooit meer anoniemGezichtsherkenning: nooit meer anoniemFacebook en Google zouden worden uitgerust met gezichtsherkenning waardoor men zijn vrienden op foto’s niet meer zelf ho…
Afbeeldingen zoeken met Google, steeds meer mogelijkhedenAfbeeldingen zoeken met Google, steeds meer mogelijkhedenGoogle breidt constant uit, door bedrijven te kopen, maar ook door zelf nieuwe diensten te ontwikkelen. Eén van de nieuw…
Biometrie, sleutel tot veilig bankierenBiometrie, sleutel tot veilig bankierenBiometrie oftewel biometrische identificatie maakt een unieke identificatie van personen mogelijk op basis van persoonli…
Alternatieven voor Picasa foto's bewerken (gratis)Alternatieven voor Picasa foto's bewerken (gratis)Met Picasa foto's kun je bewerken en bekijken. Google Picasa en het webalbum zijn gratis en al vaak onderscheiden. Picas…
Afbeeldingen zonder auteursrecht vinden via PixabayAfbeeldingen zonder auteursrecht vinden via PixabayAfbeeldingen of foto's zonder auteursrecht of copyright kun je altijd en overal gebruiken op je eigen website of een and…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Werner22brigitte / Pixabay
  • (bron 1) http://www.wijwordenwakker.org/content.asp?m=m6&s=m85&ss=P1008&l=NL, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 2) http://www.tape-it-easy.com/hoe-werkt-tape-it-easy/FAQ/gratis-handig-document/visie-biometrie, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 3) https://gezichtsherkenning.wikispaces.com/Gezichtsherkenning?responseToken=d429043b45bf7703a7440f71ce74c1b1, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 4) https://www.nrc.nl/nieuws/2016/12/16/binnen-enkele-seconden-volgt-er-een-match-5827696-a1537139, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 5) http://www.bbc.com/future/story/20151120-catching-a-thief-by-their-face, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 6) https://www.bnr.nl/nieuws/juridisch/10315468/politie-spoort-verdachten-op-door-gezichtsherkenning, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 7) http://www.volkskrant.nl/binnenland/csi-in-de-polder-politie-zoekt-verdachten-met-gezichtsherkenning~a4435037/, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 8) http://justitie.eenvandaag.nl/tv-items/71011/politie_voert_gezichtsherkenning_in, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 9) https://www.atnfi.nl/artikelen/nieuws/2015/10/26/beeldonderzoek-meer-sneller-en-beter, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 10) http://nos.nl/artikel/2148598-politie-gaat-verdachten-opsporen-met-gezichtsherkenning.html, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 11) http://numrush.nl/2016/12/16/politie-spoort-verdachten-nu-op-met-gezichtsherkenning/, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 12) https://tweakers.net/nieuws/119105/nederlandse-politie-begint-met-gezichtsherkenning-bij-opsporing.html, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 13) https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHAMS:2014:4871, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 14)https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlands_biometrisch_paspoort, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 15) http://howworksis.com/nl/pages/1533724, laatst gezien op 22 december 2016;
  • (bron 16) https://tweakers.net/nieuws/71112/universiteit-twente-verbetert-methodes-voor-gezichtsherkenning.html, laatst gezien op 22 december 2016;
  • Afbeeldingen artikel: Ciker free vector Pixabay en uit eigen verzameling.
  • Afbeelding bron 1: Clker Free Vector Images / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Eigen verzameling

Reageer op het artikel "Biometrische gezichtsvergelijking en gezichtsherkenning"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Meus
Gepubliceerd: 22-12-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Special: Biometrie
Bronnen en referenties: 20
Schrijf mee!