Wat is bij overlijden de legitieme portie

Wat is bij overlijden en successie de legitieme portie en wie hebben daar recht op. Wat gebeurt er bij onterven als uw grootouders nog leven, maar uw ouders al zijn overleden. Wie heeft recht op een legitieme portie en wie is volgens het erfrecht dan erfgenaam. Op welk erfdeel hebt u minimaal recht als kind en wat zijn wilsrechten. Handig ook om te weten als er ruzie is over de erfenis.

Wat is bij overlijden de legitieme portie

Bij overlijden is de legitieme portie het deel van een erfenis, waarop de erfgenaam wettelijk minimaal recht heeft. Het deel dus, waarop u ook recht hebt, als u bij testament wordt onterfd. Het wettelijke erfdeel is een recht in geld en niet in goederen. U kunt dus niet op bepaalde goederen aanspraak maken, maar wel op een deel van de waarde van de goederen. Om het wettelijk erfdeel te kunnen bemachtigen, moet u er wel een beroep op doen. Ook als er ruzie is over de erfenis. In de wet staat dat de legitieme portie niet eerder opeisbaar is dan na 6 maanden na het overlijden. Hiervoor hoeft een rechter niet te worden ingeschakeld.

Onterven via testament

Onterven kan alleen via een testament en voor het opmaken van een testament moet u naar de notaris. Anders is een testament en de onterving niet geldig.

Wie heeft recht op legitieme portie

Recht op de legitieme portie hebben de kinderen of de ouders van de erflater. Een echtgenoot of echtgenote heeft, indien in leven, dus geen wettelijk recht op een legitieme portie. Wel kan deze wettelijk het recht op vruchtgebruik van de echtelijke woning afdwingen, en behoudt daarvan in elk geval gedurende zes maanden na het overlijden het volledige gebruik. Indien er geen testament is, houdt de langstlevende ouder bovendien de beschikking over het hele vermogen. De kinderen erven bij het opeisen van de legitieme portie wel, maar hun kindsdeel bestaat uit een niet-opeisbare geldvordering op hun langstlevende ouder die pas opeisbaar is als de langstlevende ouder ook is overleden, failliet gaat of in de schuldsanering terecht komt. Kinderen die onterfd zijn, zijn officieel geen erfgenaam en hoeven dan ook niet over de inhoud van een testament te worden ingelicht door de notaris.

Stiefoudergevaar

De langstlevende ouder kan van plan zijn om opnieuw te gaan trouwen, waardoor de kinderen uit het eerste huwelijk benadeeld kunnen worden. Dit noemen we het stiefoudergevaar. In dat geval kunnen kinderen, als er geen testament is, hun wilsrechten inroepen die kinderen de bevoegdheid geven om bij de ouder of stiefouder goederen uit de eerdere nalatenschap op te eisen. Bij de stiefouder kan dat als de kinderen bij het hertrouwen van hun ouder nog geen gebruik hebben gemaakt van hun wilsrechten, en wel op het moment dat hun langstlevende ouder overlijdt of zelf hertrouwt. De langstlevende ouder heeft zolang hij leeft het recht om de goederen in vruchtgebruik te houden. Let er wel op dat in een testament deze wilsrechten kunnen worden beperkt, opgeheven of zelfs uitgebreid.

Welke kinderen zijn erfgenaam

Onder kinderen verstaat het erfrecht de volgende personen:

• De kinderen die tijdens het huwelijk van de erflater zijn geboren;
• Kinderen die zijn erkend door de erflater, ook als ze niet tijdens een huwelijk zijn geboren;
• Kinderen die door de man als erflater zijn erkend en zijn geboren uit een geregistreerd partnerschap;
• Uw geadopteerde kinderen;
• Kinderen van wie het gerechtelijk vaderschap is vastgesteld.

Hoe groot is de legitieme portie

De legitieme portie bedraagt de helft van het normale erfdeel. Dus wanneer de langstlevende ouder overlijdt, en er zijn twee kinderen, dan bedraagt de legitieme portie voor een ieder een kwart. De rest gaat dan naar anderen. Is er sprake van een langstlevende zonder kinderen, dan gaat de erfenis en nalatenschap naar de ouders en via de ouders naar de zussen en broers. We noemen dit plaatsvervulling. Plaatsvervulling kan doorgaan tot in de zesde graad. De schoonfamilie komt niet automatisch voor plaatsvervulling in aanmerking.

Een casus legitieme portie

Stel het volgende geval doet zich voor. Uw vader is eerder overleden en heeft nog 1 zus. Uw grootouders leven nog wel en zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. U hebt verder geen broers of zusters. Wat gebeurt er dan als één van de grootouders of beiden overlijden.

Antwoord op deze casus

Er zijn een aantal mogelijke gevolgen voor de afwikkeling van de erfenis. Essentieel is het of er al dan niet een testament is opgesteld en wat daar in staat:

1. Als er geen testament is gemaakt, en één van beide grootouders overlijdt, dan krijgt u als de plaats vervullende van uw vader samen met uw tante een niet opeisbare vordering op de langstlevende grootouder. De helft was al van de langstlevende. Uw vordering bedraagt dan samen met uw tante twee derde deel van de helft, ofwel een derde deel.
2. Is er wel een testament gemaakt, dan heeft u bij onterving recht op de legitieme portie, zijnde een zesde.

Slot

Met een testament kan een andere verdeling van de erfenis plaats vinden. Mensen kunnen worden onterfd en zij die zonder testament wettelijk geen erfgenaam zijn, kunnen toch nog erfgenaam worden. Maar ook dan is de legitieme portie onaantastbaar.