Opsporing: een verdachte staande houden

De meest vergaande maatregel die de overheid kan nemen is de vrijheidsbeneming van een mens. Deze bevoegdheid is dan ook met veel waarborgen omkleed. De duur van de vrijheidsbeneming is langer naarmate het strafbare feit ernstiger is. De burger is niet verplicht mee te werken aan zijn vrijheidsbeneming. Hij mag echter geen geweld gebruiken. Wanneer een verdachte niet meewerkt maakt hij zich niet schuldig aan overtreding van art 184 Wetboek van Strafvordering.

Staande houden

Alleen een verdachte mag worden staande gehouden door een opsporingsambtenaar op grond van art. 52 Wetboek van Strafvordering. Een persoon die qua signalement op de verdachte lijkt, mag niet worden aangehouden.

Doel van staandehouding

Het doel van staandehouding is de verdachte vragen naar zijn naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, adres waarop hij ingezetene in de basisadministratie persoonsgegevens staat ingeschreven en woon- of verblijfplaats. De staandehouding mag niet voor een andere bevoegdheid worden gebruikt.

Opsporingsambtenaar is bevoegd voor staandehouding

De opsporingsambtenaar is alleen bevoegd tot staandehouding als hij belast is met de opsporing van een strafbaar feit. In alle andere gevallen is hij niet bevoegd.

Identiteit bekendmaken is niet verplicht

De verdachte die staande wordt gehouden is niet verplicht zijn identiteit bekend te maken. Als hij dat wel doet moeten zijn identiteitsgegevens de juiste zijn. Bij opgeven valse identiteit is de verdachte strafbaar.

Hoe kan een opsporingsambtenaar toch achter de identiteit komen?

Dit kan door de verdachte aan zijn kleding te onderzoeken, of de voorwerpen die hij bij zich draagt onderzoeken. Deze mogelijkheid bestaat alleen voor zover dit voor de vaststelling van de identiteit van de verdachte noodzakelijk is.

De verdachte is niet verplicht blijven te staan

De verdachte mag weglopen, maar kan door de opsporingsambtenaar tegengehouden worden. Verzet hij zich dan is de verdachte strafbaar (hij maakt zich schuldig aan wederspannigheid).

Legitimatie verplicht

Tegenwoordig is iedereen (14 jaar en ouder) verplicht zich te legitimeren. Deze verplichting geldt dus ook als men geen verdachte is.

Welke documenten zijn geldig ter vaststelling van de identiteit?

geldige documenten zijn:

• een geldig reisdocument;
• documenten waarover een vreemdeling moet beschikken ingevolge de Vreemdelingenwet ter vaststelling van zijn identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke positie.

Lees meer in mijn special Opsporingsbevoegdheden: politie, marechaussee, OM.