Wat als uw minderjarige kind iets miskoopt?

Uw minderjarige zoon van 14 jaar heeft besloten om achter uw rug om een scooter aan te schaffen. De winkelier zag uw zoon aan als zestien en heeft de koop voltooid. U bent hier niet blij mee en wil de scooter terugbrengen naar de winkel. Krijgt u uw geld terug, en zoja krijgt u dan het volledige aankoopbedrag?

Handelingsonbekwaam

Uw zoon is wat de wet noemt handelingsonbekwaam (artikel 1:234 BW). Het is uw zoon eigenlijk niet toegestaan om spullen te kopen. Maar dit wordt door de wetgever "verzacht". Indien uw zoon toestemming heeft dan is hij wel bekwaam om rechtshandelingen te verrichten. Deze toestemming is geen algehele toestemming, de toestemming dient gericht te zijn voor een bepaalde rechtshandeling of bepaalde doel. Een voorbeeld u beveelt uw zoon om melk en brood te halen.

De toestemming wordt verondersteld te zijn verleend indien het in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk wordt geacht dat minderjarigen van die leeftijd een dergelijke handeling verrichten. Met andere woorden, is het normaal voor een veertienjarige om een bepaalde handeling te verrichten? Indien uw zoon zonder dat u het heeft gezegd melk en brood gaat halen, dan kan de toestemming worden verondersteld (het is normaal dat een veertienjarige melk en brood haalt). Het is niet normaal wanneer uw zoon een auto aanschaft. In dit geval geldt dat het ook niet normaal is dat een veertienjarige een scooter koopt.

Vernietigbaarheid

Op grond van artikel 3:32 kunt u de aankoop vernietigen. U gaat naar de winkel en stelt dat uw zoon minderjarig is en dat u de toestemming natuurlijkerwijs niet had verleend om een scooter te kopen, daarom wenst u de scooter terug te geven voor de prijs die uw zoon heeft betaald. Indien de verkoper aanvoert dat hij dacht dat uw zoon als 16 overkwam, kunt u hem erop wijzen dat hij in eerste instantie naar zijn legitimatie moest vragen dan wel dat die toestemming niet verleend kon zijn.

Teruggave aankoopbedrag?

De volgende vraag is of u het bedrag terug zou kunnen krijgen. De winkelier kan stellen dat de nieuwe scooter door het ene ritje die uw zoon heeft gereden naar huis, tweedehands is geworden. Hierdoor zou u schadevergoeding moeten betalen aan de winkelier. Maar is dit terecht? De consumentenbond vond in eerste instantie van wel: de ouder dient schadevergoeding te betalen. Door oplettende juridische leraren diende de consumentenbond zichzelf te corrigeren: de ouder dient geen schadevergoeding te betalen. Dit is geen algemene regel, maar gebaseerd op de gegeven specifieke situatie.
In beginsel is het zo dat door vernietiging van de overeenkomst de zaken terugdraaien naar de situatie waarin er geen overeenkomst was: de zoon had zijn geld, de winkelier zijn scooter. Dit gebeurt door onverschuldigde betaling. In feite geeft u de scooter terug aan de winkelier en de winkelier het geld aan u. Nu is er sprake van waardedaling van het goed, de scooter is niet meer nieuw.

De wet bestrijkt dit door de leer van de verrijking: uw zoon is door het ritje ongerechtvaardigd verrijkt. U dient dan de kosten tot het bedrag van de verrijking te betalen: het verschil tussen tweedehands en nieuw. Maar de vraag is of uw zoon wel verrijkt is? Aangezien het hier om een minderjarige gaat, gelden er wat soepelere regels. Op grond van artikel 209 dient u geen vergoeding te betalen indien het goed niet werkelijk tot voordeel van uw zoon of u als ouder is gekomen. Deze regel is opgenomen ten behoeve van de minderjarige (handelsonbekwame), de regel geldt niet voor volwassene handelsbekwame personen. Stel u zoon was op taalcursus in Frankrijk, dan kunt u de koop wel omdraaien maar het feit is en blijft dat uw zoon is verrijkt. Hij heeft namelijk een taal geleerd, en de gevolgen hiervan zijn niet terug te draaien. Een ritje naar huis op de scooter kan niet bepaald beschouwd worden als verrijking. Indien u als ouder voordeel trekt uit de scooter, u maakt gebruik van de scooter, dan moet u wel schadevergoeding betalen. Als dit laatste niet het geval is, dan heeft u recht op het volledige aankoopbedrag. Kanttekening hierbij is wel dat de scooter er als nieuw uit moet zien, indien er op is bekrast - bijvoorbeeld door niet goed in de garage te parkeren - dan komt dat wel voor uw rekening!