Identificatieplicht: wanneer moet iemand zich identificeren?

Sinds 1 januari 2005 moet iedereen in Nederland zich kunnen identificeren. Dit om criminaliteit beter aan te pakken en de veiligheid in Nederland groter te maken. De overheid denkt dat deze zaken terug gedrongen kunnen worden omdat bij identificatie snel gekeken kan worden of iemand gegevens geeft die waar zijn. Daarom werd in 2005 de Wet op de Identificatieplicht van kracht. Maar wanneer moet je je identificeren wie je bent en op welke manieren kan dat? Alles over identificeren.

Wie moet zich kunnen identificeren?

De identificatieplicht is geldig voor elke Nederlander van 14 jaar en ouder. De wet schrijft voor dat iemand een geldig identiteitsbewijs moet kunnen tonen als de politie, marechaussee of een toezichthouder daar om vraagt. Een toezichthouder is een ambtenaar die bepaalde wetten controleert. Dat kunnen boswachters zijn, belastinginspecteurs, maar ook milieu-inspecteurs of een inspecteur van de arbeidsinspectie. Toezichthouders mogen trouwens alleen maar naar een geldig identificatiemiddel vragen als daar een reden voor is. Als iemand planten uit een bos meeneemt, mag een boswachter dus om een identificatiebewijs vragen. En dumpt iemand olie in een riool dan mag een inspecteur van milieuzaken ook vragen naar zo’n identificatiebewijs.

Wanneer mag politie om identificatie vragen?

De politie mag veel sneller om de identificatie van iemand vragen. Als agenten vinden dat zij daardoor beter hun werk kunnen doen, kunnen zij daar om vragen. Verder moet het bewijs overlegd worden bij:

1. Verkeersovertredingen
2. Het opsporen van strafbare feiten
3. Het verhoren van getuigen van een ongeluk
4. Het handhaven van de openbare orde
5. Als iemand slachtoffer is van een ongeval
6. Als iemand slachtoffer is van een misdrijf

Wie mogen niet om een identificatiebewijs vragen?

Beveiligingsbedrijven hebben beveiligers in dienst die veel voor de veiligheid kunnen doen, maar toezichthouders zijn zij niet. Zij mogen mensen dus ook niet vragen om zich te identificeren. Ze mogen het wel vragen, maar als iemand niet mee wil werken, is dat niet verplicht. Wel kan het zijn dat zij een bepaald beleid hebben als het gaat om de veiligheid van een pand of bij huisregels van een winkel. Wie zich in dat geval niet wil identificeren kan dus wel de toegang ontzegd worden.

Boete als iemand geen identiteitsbewijs kan laten zien

Als de politie dit vraagt moet iemand zich kunnen identificeren. Dat betekent dus dat iemand altijd een document bij zich moet hebben waarmee dat kan. Heeft iemand dat niet en de politie vraagt er toch naar, dat kan dat betekenen dat iemand mee moet naar het politiebureau. Ook riskeert de persoon in kwestie een boete van 50 euro.

Wat zijn geldige identificatiemiddelen?

Iemand kan zich alleen identificeren met:

• een geldig paspoort,
• een rijbewijs,
• een geldige Nederlandse/Europese identiteitskaart
• een vreemdelingendocument.

Welke identificatie voor wie?

Iemands nationaliteit is bepalend voor welke documenten moeten worden overlegd als iemand zich moet identificeren. Dit is als volgt:

Iemand met de Nederlandse Nationaliteit

• Een geldig rijbewijs,
• Geldig paspoort
• Geldige identiteitskaart

Dubbele nationaliteit

Mensen met de Nederlandse nationaliteit en nog een andere nationaliteit moeten zich identificeren met:

• een geldig Nederlands rijbewijs,
• een Nederlands paspoort
• een geldige Nederlandse identiteitskaart

Nationaliteit van de Europese Unie of Europese Economische Ruimte

Mensen met de nationaliteit van een land van de Europese Unie of de Europese Economische ruimte (zoals Zwitserland) moet zich identificeren met:

• paspoort van dat land
• een EU/EER vreemdelingendocument.

Nationaliteit van een land buiten de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte

Mensen die een nationaliteit hebben van buiten de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte moeten zich identificeren met:

• Een Nederlands vreemdelingendocument (het verblijfsdocument)

Waarmee kan iemand zich niet identificeren?

Mensen mogen zich absoluut niet identificeren met allerlei pasjes en kaarten zoals een OV kaart, de bibliotheekkaart, een collegekaart, een brommerrijbewijs of een bankpas.

Klachten over het moeten tonen van een identiteitsbewijs

Soms vinden mensen dat zij zich ten onrechte hebben moeten identificeren. Wie dat vindt kan een klacht indienen bij het regiokorps van de politiebeambte die heeft gevraagd naar dat bewijs. Korpsen hebben hun eigen klachtenregeling.
Wie een klacht heeft over een toezichthouder kan naar de werkgever van de persoon in kwestie toestappen zoals de gemeente of staatsbosbeheer. Er zijn vaste procedures voor deze klachten.

Problemen door de identificatiewet

Sinds de invoering van de identificatieplicht zijn er ook flink wat problemen ontstaan. Bij verkiezingen bijvoorbeeld is gebleken dat veel ouderen geen geldig ID bewijs meer hebben omdat ze amper op straat komen en dus vinden dat ze zo’n document niet meer hoeven aan te schaffen. Ook reist deze categorie niet meer en beschikt dus ook niet over een geldig paspoort.