Ontslag van docerend of onderwijzend personeel

Het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen (hierna BBA) houd in dat een werkgever het UWV WERKbedrijf toestemming moet vragen om zijn werknemer te mogen ontslaan. Maar in artikel 2 van het BBA worden uitzonderingen voor bepaalde groepen werknemers gemaakt, zoals voor docerend en onderwijzend personeel. Dus voor deze groep werknemers hoeft de werkgever geen toestemming te verzoeken. De vraag is wat valt er onder deze uitzondering volgens de geschiedenis.

Wanneer sprake van onderwijzend of docerend personeel

Deze categorie werknemers werd op laatste moment, ongeveer midden september 1945, toegevoegd. Deze categorie heeft betrekking op onderwijzend en docerend personeel werkzaam aan onderwijsinrichtingen staande onder beheer van een natuurlijk of rechtspersoon. De Hoge Raad bepaalde in 1979 dat “aangenomen moet worden dat bij het opnemen van deze bepaling mede de wens heeft voorgezeten het onderwijs te ontzien, in dier voege dat de besluitgever met de in het BBA vervatte sociaal-economische maatregelen niet heeft willen raken in de sfeer van het onderwijs”. Hiermee doelde de Hoge Raad op het feit dat de overheid zich niet wilde inmengen in het onderwijs.

Achtergrond van de uitzondering

Als men de achtergronden van deze uitzondering wil weten moet men naar de functie van het BBA kijken. Tot 1917 was er sprake van een scholenstrijd, waardoor de ontwerpers van het BBA het bijzonder onderwijs buiten het BBA hebben willen houden gezien artikel 208 lid 8 Grondwet (vanaf 1983 gewijzigd). Met de scholenstrijd werd bedoeld het onderscheid dat gemaakt werd tussen openbare en bijzondere scholen. De bijzondere scholen werden geleid door de ouders van de kinderen, waardoor men vrij was in het inrichten van het onderwijs. Men richtte het onderwijs zo in dat het godsdienstige oogmerk sterk aanwezig was. De openbare scholen vielen onder het toezicht van de gemeenten en het Rijk. Naast werknemers bij openbare scholen, konden ook werknemers in het bijzonder onderwijs bij ontslag in beroep gaan bij een onafhankelijke commissie. Het ging dus vooral om de vrijheid van onderwijs, maar ook de vrijheid van godsdienst was van belang. In de arbeidsvoorwaarden was er voor het bijzonder onderwijs ook geen behoefte om onder het BBA te vallen, want de hoogte van de lonen en dergelijke lag in de handen van de rijksoverheid. Daarom was het ook niet aannemelijk dat particuliere scholen zoals kappersscholen en rijscholen zich zouden onttrekken aan het toezicht van het College van Rijksbemiddelaars.

Gedeetelijk docerend personeel

Voor werknemers van het openbare basis- tot en met het hoger beroepsonderwijs was het duidelijk dat deze onder de uitzondering vielen. Men kan zich de vraag stellen of werknemers die maar een deel van hun tijd doceren dan wel onderwijzen onder de uitzondering vallen? Dit is wel het geval, maar dan moet het wel gaan om een onderwijstaak die van een zekere betekenis is. Tevens hebben werknemers in het bekostigde onderwijs de mogelijkheid om hun beklag te doen bij de Commissie van Beroep, voor niet bekostigde onderwijspersoneel is deze mogelijkheid er niet. Daarom wordt er verdedigd dat de uitzondering alleen betrekking heeft op werknemers die in het bekostigde bijzondere onderwijs werken. Hiermee wordt gedoeld op het feit dat werknemers bij particuliere instellingen niet de rechtsbescherming genieten die wel wordt genoten door werknemers van bijvoorbeeld een basisschool.