Corneliszoon: Uitvinder van de Zaagmolen

Er had geen gouden eeuw geweest zonder zaagmolen. Boven Amsterdam lag het eerste industriegebied in de wereld. Krelis Lootjes uit Uitgeest heeft een belangrijke rol gespeeld in de vaderlandse geschiedenis. In dit artikel lees je meer over zaagmolens.

Molens zijn er al heel lang. Minimaal 2500 jaar terug kende men molens. De Chinezen Grieken, Perzen hebben allemaal molens gebouwd. De zaagmolen is een belangrijke uitvinding die ongeveer 400 jaar terug is gedaan. Door windkracht kon men het zagen versnellen waardoor er meer gebouwd kon worden. Een handzager uit Uitgeest die zich Krelis Lootjes liet noemen kwam op het idee van een krukas bevestigd aan een molen. Officieel heette hij Corneliszoon.

Zaanstreek

In 1594 heeft Cornelis Corneliszoon in Uitgeest een zaagmolen gebouwd. Hij had een jaar eerder patent erop aangevraagd. De zaagmolen was al bekend van tekeningen. Maar Corneliszoon bedacht de krukas waardoor hij geoptimaliseerd werd voor gebruik. Historici zeggen dat de Zaanstreek het eerste industriegebied ter wereld was door de uitvinding van de zaagmolen. Er was in de 17e eeuw vooral een scheepsbouwindustrie in de Zaanstreek. Er stonden 900 zaagmolens. Mede door deze scheepsbouw kon de VOC zijn plannen realiseren om geld te verdienen in de scheepvaart. Dus de uitvinding van Corneliszoon is zeer belangrijk geweest voor de Nederlandse geschiedenis.

Windenergie

De molens werden in de 17e eeuw steeds belangrijker. Ze kregen een steeds uitgebreidere toepassing. In de 17e eeuw waren er: zaagmolens, oliemolens, meelmolens, pompmolens, hennep kloppende molens (om zeilen te maken), papiermolens, kleurstofmolens en pelmolens. De gouden eeuw is door windenergie voort gedreven.

Europa

Ze werden snel algemeen gebruik in Europa. In bergachtige gebieden werd de krukas van Corneliszoon door een watermolen aangedreven. Alleen in Engeland, waar later de industrialisatie begon, duurde het iets langer voordat de handwerkslieden de intrede van een mechanisch apparaat accepteerden.

Engeland

In 1663 is in Engeland door een Nederlander de eerste zaagmolen van Engeland gebouwd. De molen werd direct door vijandigheid van de conventionele timmermannen verlaten. De volgende zaagmolen kwam pas 104 jaar later van de grond. De bouwer James Stansfield had in Nederland kennis over de molen opgedaan. Deze molen werd door een menigte handzagende timmermannen vernield. Daarna is de molen weer herbouwd zonder verdere vernielingen.

Bronnen

Bij de bronnen en referenties staat een link naar een Engels boek waarin te lezen is dat in 1767 de eerste Zaagmolen in Engeland is opgericht. Dit meld ik speciaal omdat sommige skepitici in de reacties hadden aangegeven dat ze het niet konden geloven dat de Engelsen 104 jaar na de Nederlanders een zaagmolen maakten. Het feit dat de Engelsen dus ruim een eeuw achter liepen op de Nederlanders was een belangrijke oorzaak dat ons kleine landje het zo goed deed in de 17e eeuw met de scheepsbouw en veel gebieden in de wereld heeft ontdekt.
Special Uitvinders © 2007 - 2008 Tom008, gepubliceerd in Techniek (Wetenschap) op 26-05-2007, laatst gewijzigd op 01-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Tom008 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Zaanse Schans in Noord-Holland: De Zaanse Schans, gelegen aan de Zaan in Zaanstad, is een openluchtattractie waar historisch erfgoed is bewaard. Het is een woon-werkbuurt met diverse musea, molens, ambach…
• AZ seizoen 2008 / 2009: AZ is een professionele voetbalclub uit Alkmaar. De club is in 1967 ontstaan uit een fusie tussen f.c. Zaanstreek en Alkmaar ’54. De huidige naam, die voluit Alkmaar Zaanstreek combin…
• Uitvindingen uit de 19de eeuw: In de 19de eeuw ging de vooruitgang snel. Er werden veel belangrijke uitvindingen gedaan, zoals de telefoon, morsecode, mitrailleur en nog vele andere. Maar wie heeft nu wat on…
• De werking van motoren: De werking van motoren is een gecompliceerd iets. Bijna iedereen maakt dagelijks gebruik van een motor, in bijvoorbeeld een auto, maar niet iedereen weet precies hoe het werkt.
• Morsecode - punten en strepen: Samuel Morse was de uitvinder van de morsecode. De morsecode is een manier van telegrafie, waarmee men over lange afstanden met elkaar kan communiceren. De morsecode bestaat ui…

Bronnen en/of referenties

• http://books.google.co.uk/books?id=azEPjoGtU9gC&pg=PA208&lpg=PA208&dq=sawmill+1767+stansfield& source=web&ots=_Dsc9J5wc2&sig=XWKBdnWfDPa7MYwhziLUgou6KuA&hl=en&sa=X&oi=book_result& resnum=6&ct=result#PPA207,M1