InfoNu.nl > Wetenschap > Techniek > Huisinstallaties, kleurcodes, en krachtstroom

Huisinstallaties, kleurcodes, en krachtstroom

Huisinstallaties, kleurcodes, en krachtstroom Via een aansluiting van de netbeheerder komt elektriciteit uw huis binnen. De bedrading in huis noemt men een huisinstallatie. Huisinstallaties zijn vrij eenvoudig van opzet; het is niet moeilijk het systeem te begrijpen. Uw hoofdzekering bepaalt hoeveel stroom u maximaal kunt consumeren. De zekeringen in de groepenkast beveiligen de verschillende stroomcircuits of groepen van uw aansluiting. Naast de gangbare aansluiting kunt u ook een aansluiting hebben op 3 fasen (krachtstroom), zodat uw installatie aangepast is aan een grotere stroomvraag.

Elektrische huisinstallaties

De elektriciteitsinstallaties in onze huizen zitten eenvoudig in elkaar. De officiële benaming van een stopcontact is wandcontactdoos. De wandcontactdoos heeft twee aansluitingen; een aanvoer- en een retourdraad. Men noemt dit ook wel de fase en de nul; op de fase staat spanning en op de nul niet. In de meeste huizen komt maar één fase binnen, in sommige huizen drie fasen. Daarnaast is er de aarde-aansluiting. Sommige elektrische apparaten gebruiken deze aansluiting als beveiliging; sommige toepassingen zijn niet geaard.

-fig 1-<BR>
distributienetwerk netbeheerder / Bron: Tronic-fig 1-
distributienetwerk netbeheerder / Bron: Tronic
> Netwerk
Elektriciteit komt uw huis binnen via een aansluiting van de lokale netbeheerder. Vroeger behoorden partijen zoals de netbeheerder, centrales (energieopwekkers) en meetbedrijf tot dezelfde firma (nutsbedrijf); tegenwoordig opereren ze als zelfstandige bedrijven.

> Normen
Uw huisinstallatie valt onder de term laagspanning, (AC tot 1000 Volt); voor dergelijke systemen is er de laagspanningsrichtlijn. In onderdelen van deze richtlijn worden normen uit de NEN1010 aangehaald; deze normen geven aan hoe de installatie afgeschermd en veilig gemaakt kan worden. De NEN1010 is een voorbeeld van geharmoniseerde normen, zoals die ook voor water en gas zijn vastgelegd. In de toekomst verwacht men ook normen voor relatief nieuwe gebieden als ICT, digitale diensten, en installatie's met zonnepanelen.

Aansluiting

-fig 2-<BR>
aansluiting en groepenkast<BR>
 / Bron: Tronic-fig 2-
aansluiting en groepenkast
/ Bron: Tronic
Zie figuur 2 (klik voor vergroting): de hoofdzekering zit direct na de binnenkomende aansluiting aangesloten, en bepaalt de waarde van de maximale stroom die uw kunt gebruiken. In het geval van een driefasen-aansluiting zijn er 3 hoofdzekeringen aangesloten. Uw aansluiting wordt afgewerkt in de groepenkast. De hoofdzekering is gemonteerd achter een verzegelde bescherming; u kunt niet bij de hoofdzekering komen.
Elke groep staat voor een stroomcircuit; deze circuits zijn beveiligd met –normaal gesproken- zekeringen van 16 Ampère. De waarde van de hoofdzekering hangt samen met de som van al uw zekeringen uit de groepenkast. Het is dus niet zomaar mogelijk om groepen bij te maken; u kunt in dat geval zoveel stroom vragen dat de hoofdzekering doorbrandt.

Heeft u meer groepen nodig, dan moet u dit overleggen met het meetbedrijf. Men kan –indien nodig- de hoofdzekering verzwaren, zodat een grotere belasting mogelijk is.

kWh-meter en aardlek

Tussen de hoofdzekering en de groepenkast zitten meestal een kWh-meter (die uw verbruikte energie registreert) en aardlekschakelaars aangesloten. Een aardlekschakelaar vergelijkt de hoeveelheid stroom die via een fase aangevoerd wordt, en de hoeveelheid die via de nul weer terugloopt. Deze schakelaar onderbreekt het stroomcircuit zodra een verschil gemeten wordt dat groter is dan een zekere drempelwaarde. Dit is een potentieel gevaarlijke situatie; wanneer er stroom weglekt via een persoon die een spanningvoerend onderdeel aanraakt, is die persoon in levensgevaar. Het uitschakelen van het stroomcircuit kan levens redden.

Groepenkast

- fig 3- / Bron: Tronic- fig 3- / Bron: Tronic
In de groepenkast wordt de aansluiting afgetakt naar de verschillende groepen, alle retourdraden komen hier samen (figuur 3). Elke groep is beveiligd met zekeringen (smeltveiligheid) of automaten. Een automaat hoeft niet vervangen te worden, wanneer het een circuit uitgeschakeld heeft, door ze te resetten is de stroomkring weer gesloten. Een zekering brandt door wanneer de stroom die er langdurig doorheen loopt een drempelwaarde overschrijdt (overbelasting). Een zekering brandt vrijwel onmiddellijk door in het geval van kortsluiting. Meestal is de drempelwaarde 16 Ampère.
Wanneer een bepaalde groep dus teveel stroom trekt, omdat u teveel aansluit of door een defect apparaat, wordt dit circuit onderbroken. U herstelt de zaak door een nieuwe zekering aan te brengen.

In uw huis

Groepen

Na de groepenkast worden alle circuits (groepen) verdeeld over het huis. Bij de aanleg van het systeem heeft men rekening gehouden met het aantal groepen en welk deel van het huis bediend moet worden. Er kan apparatuur aanwezig zijn – zoals wasmachines en kookplaten- die zoveel stroom trekken dat er een aparte groep voor aangelegd is. Nieuwe installaties worden opgeleverd met op elke groep een aardlekschakelaar en vaak ook een aarde. De potentiaal van de aarde is altijd gelijk aan nul volt. Dit betekent dat men –door de aarde op de behuizing van apparatuur aan te sluiten- de apparatuur aanraak-veilig maakt.
Niet alle apparatuur is geaard. Een boormachine bezit een plastic behuizing, en is zodanig geïsoleerd dat een aarde-aansluiting niet nodig is.

Het centraaldozensysteem

Het centraaldozensysteem is een veel gebruikte wijze van aansluiten. Elke kamer heeft een centraaldoos, die per groep allemaal zijn doorverbonden. Per groep hebben deze centraaldozen dus dezelfde fase-, nul-, en aarde-aansluiting. Een centraaldoos fungeert als hoofdaansluiting voor een kamer of ruimte. Via plastic buizen loopt de bekabeling naar schakelaars, aansluitingen van licht, en wandcontactdozen. De gebruikte kleuren van de bedrading duidt het type aansluiting aan. Zo is een wandcontactdoos aangesloten op bruin (fase), blauw (nul), en aarde (geel-groen). Een schakelaar behoort te worden aangesloten op bruin en zwart; een aansluiting voor licht op blauw en zwart. De gebruikte kabels hebben een standaard-doorsnee; 2.5mm² en/of 1.5mm².

Krachtstroom

- fig 4- / Bron: Tronic- fig 4- / Bron: Tronic
Krachtstroom of draaistroom is de benaming voor een aansluiting op 3 fasen. Iedere fase heeft een spanning van 230[V] ten opzichte van de nul; tussen de fasen onderling is het spanningsverschil 400[V]. Vandaar de aanduiding 400/230V die men vaak ziet op bepaalde apparatuur. Krachtstroom wordt gebruikt voor zware belastingen (apparatuur die veel stroom trekt) en krachtige motoren.

Voor krachtstroom aansluitingen worden vaak dikkere draden gebruikt. Dikke draden hebben minder weerstand en kunnen beter de warmte afvoeren die bij hoge elektrische stromen horen. Bij het gebruik van krachtstroom voor zware motoren is de volgorde van de fases van belang voor de draairichting van de motor. In figuur 4 is een stekker voor krachtstroom afgebeeld.

Kleurcodes

Voor de bedrading heeft men tot ongeveer 1970 de oude kleurcode gebruikt. Deze code hield onder meer in dat groen als fasedraad werd gebruikt. Dit is eigenlijk onlogisch omdat de kleur groen meestal voor veiligheid staat. Daarnaast heeft men rekening gehouden met eventuele kleurenblindheid. Een elektricien moet altijd in staat zijn de verschillende kleuren van de bedrading uit elkaar te houden.

In de nieuwe kleurcodering - die tegenwoordig gebruikt wordt - is de fase bruin en de nul blauw. De aarde-draad is tweekleurig, namelijk geel en groen. Een schakeldraad wordt meestal uitgevoerd in de kleur zwart; men mag ook andere kleuren gebruiken, maar niet blauw of tweekleurig.

DraadInternationaalNLNL (tot '70)België
FaseNiet lichtblauw of tweekleurigBruinGroenBruin
NulBlauwBlauwRoodBlauw
AardeGeel-groenGeel-groenWit/GrijsGeel-groen
SchakelNiet lichtblauw of tweekleurigZwartZwartZwart of grijs
© 2010 - 2017 Tronic, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Veiligheid van Elekriciteit in huisHoe zit het eigenlijk met de stroom die je huis in komt. En over de veiligheid van elektriciteit in huis en de veilighei…
Klussen: elektronica – gelijkspanning en wisselspanningBij elektronica gaat het erom om de elektronen stroom goed onder controle te hebben. Pas dan kan je er allerlei dingen m…
De wet van Ohm en ohmse weerstandDe wet van Ohm en ohmse weerstandGeorg Ohm (1787-1854) was een Duitse wis- en natuurkundige. Hij legde het verband tussen elektrische spanning en stroom…
Klussen: zekeringen (stoppen) en aardlekschakelaarsKlussen: zekeringen (stoppen) en aardlekschakelaarsWanneer er teveel apparaten in huis aanstaan die veel energie vreten kunnen de stoppen doorslaan vanwege overbelasting.…
Hoe sluit ik mijn analoge ADSL modem aan?Hoe sluit ik mijn analoge ADSL modem aan?Internet is ontzettend handig en tegenwoordig ook belangrijk. Om internet te kunnen ontvangen en gebruiken, heb je aller…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tronic
  • http://www.euronorm.net/
  • Afbeelding bron 1: Tronic
  • Afbeelding bron 2: Tronic
  • Afbeelding bron 3: Tronic
  • Afbeelding bron 4: Tronic

Reageer op het artikel "Huisinstallaties, kleurcodes, en krachtstroom"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jendella, 08-05-2017 15:46 #10
Vraag: waar staat vermeld in NEN - Norm dat 2 huizen niet samen mogen op hoofdzekering?
Bedankt voor de moeite.
Met vriendelijke groet, Reactie infoteur, 09-05-2017
Ik vermoed in de NEN1010, of in de Netcode (voorwaarden met betrekking tot het aansluitpunt).

Vd Ven, 25-10-2016 07:48 #9
Hallo,

Ik heb in huis automaten met een B karakteristiek zitten en deze wil ik vervangen voor een C karakteristiek, mag dat zomaar?

Karto, 20-10-2016 13:48 #8
Vraag hoeveel volt moet het zijn als men fase en aarding meet terwyl Ra (aardverspreiding weerstand) waarde 0.47 ohm heeft en ook tussen nul en aarding. Fase spanning is 125volt. Graag reactie en uitleg. Groetje Karto

Jan Maas, 24-08-2014 16:58 #7
Ik ben in de ontwerpfase van de elektrische installatie voor een zelfvoorzienende energie neutrale modelwoning. Ik wil graag afgeschermde kabel gebruiken voor de aanleg van de 240 V installatie. De afgeschermde kabel voorkomt elektromagnetische/stralingsverontreiniging. Deze kabel wordt in Duitsland op grote schaal toegepast echter op basis van VDE keur 300/500 V volgens Europese Richtlijnen. In Nederland verlangt men 600/1000 V voor de toepassing van kabel. Is dit wettelijk geregeld binnen het Bouwbesluit of is de Europese richtlijn voldoende.
Voorts wil ik alle verlichting uitvoeren in Leds. Ik verwacht hiervoor maximaal 200 W nodig te hebben. Bij toepassing van 220 V zijn er vele omzetters 220/12 V nodig. Ik overweeg voor de verlichting een 12 V of 24 V gelijkspanningssysteem aan te leggen.
Heeft iemand hier ervaring mee? Reactie infoteur, 25-08-2014
Hallo mijnheer Maas (jan),
Ik ben geen expert op het gebied van het Bouwbesluit, maar aangezien dit richtlijnen zijn, geldt volgens mij geen wettelijke verplichting voor het type bekabeling. Een gelijkspannings-systeem voor alle LED-verlichting lijkt mij een goed idee (ipv meerdere omzetters).
vrgr Tronic

Joop Vermeulen, 18-03-2014 18:28 #6
Een "elektricien" heeft bij een kennis van mij nieuwe bedrading getrokken ivm een verbouwing.
Een lamp werkte daarna niet, ik bood aan even te kijken of het verholpen kon worden. Als ex scheepswerktuigkundige weet ik het nodige van elektriciteit. Ik haalde drie dimschakelaars uit de wanddozen en zag tot mijn stomme verbazing dat als schakeldraad naar de spots in het plafond geel-groene (aard) draad was gebruikt, in plaats van zwart (schakel) draad.
De zaak is uit de hand gelopen, de aannemer in verlegenheid en de "elektricien" heeft "het probleem" verholpen door de uiteinden van de geel-groene draad met zwarte tape te omwikkelen. Hij beweert met droge ogen dat dat formeel is toegestaan.
Mijn kennis (huisarts maar technisch volslagen leek) heeft nu een dilemma: de stelling van de "elektricien" accepteren, de handel dichtschroeven en vergeten: geen pas gestucte plafonds heropenen met alle rotzooi van dien om de bekabeling naar behoren te installeren. Mijn (forse) bezwaren erkennen en de aannemer dwingen zijn consequenties te nemen.(daarvoor moet er van alles gesloopt worden)

En nu mijn dilemma: ik heb er eigenlijk niks mee te maken, maar kan niet uitstaan dat een persoon met een busje met opschrift "elektrotechnisch bureau" zulke flauwekul verkoopt aan een leek.

Wat vindt u ervan?

met vriendelijke groet, Reactie infoteur, 19-03-2014
Hallo Joop,
Dat klinkt inderdaad niet goed; ik weet niet precies in hoeverre u juridisch in uw recht staat. In de Nederlandse norm NEN 1010 is vastgelegd waaraan huisinstallaties moeten voldaan (qua veiligheid, aansluitingen etc.), maar deze norm heeft niet de status van een wet.
Via de Woningwet en Bouwbesluit wordt deze norm aangehaald; misschien moet uw juridisch informatie inwinnen over deze zaak.

mvg Tronic

J. van Dooren, 04-02-2014 22:29 #5
Kan ik een inductie kookplaat 2 pits 3400 watt aansluiten op een 220 volt stopcontact met randaarde?

groetjes, J.van Dooren Reactie infoteur, 05-02-2014
Hallo,
Ik heb geen verstand van kookplaten, maar (3.400 W / 230 V) = 14.7 Ampere. Als de zekering van de keukengroep dit toelaat moet het kunnen.
mmvg Tronic

Rina, 30-10-2012 15:16 #4
Ik wil een elektrische kookplaat kopen met 4 kook zones, totaal vermogen is 6500 watt. de eerste zone is 1500 watt, de tweede 2000 watt, de derde 1000 watt en de vierde 2000 watt. Moet ik dan kracht stroom hiervoor hebben?

Met vriendelijke groet,
Rina

Rawien Aras, 23-02-2012 10:39 #3
Hallo,
Mijn naam is Rawien Aras. Ik zit op het bredero beroeps college in het derde leerjaar niveau kader. Ik ben op zoek naar een bedrijf om twee weken stage te lopen vanaf 16 april.
Hierbij wil ik vragen of ik een keer mag komen kijken en misschien dan stage mag lopen.
Met vriendelijke groet,
Rawien.

Alex vd Velde, 16-12-2011 06:07 #2
Hallo geert. Je hebt in je schuur te maken met een krachtstroom aansluiting. Krachtstroom gebruikt ipv 1 fase en een nul (zoals je in je hele huis tegen komt) 3 fasen en een nul.
Die fasen worden L1, L2 en L3 genoemd. Tussen een van die fasen en de nul zal je 230 volt meten maar tussen de fase draden onderling 400 volt. Stel dat die kabel naar je groepen kast loopt en daar is gezekerd met 3x 16 amp, zou dat ideaal kunnen zijn voor in je schuur. Je zou bijvoorbeeld je verlichting op de nul en L1 kunnen aansluiten en de stopcontacten op de nul en L2 (en eventueel de buiten stopcontacten, vijver of verlichting op de nul en L3). Als je nu in je schuur kortsluiting maakt met een schemerlampje oid die je in een stopcontact gestoken hebt zal zekering van L2 smelten en je stopcontacten UIT gaan terwijl je verlichting gewoon blijft branden en de vijverpomp gewoon door pompt.

Je kan tevens je stopcontacten maximaal belasten (16 amp = 3680 watt) omdat je verlichting en buiten niet op de zelfde sekering aangesloten zitten. Ook kan je natuurlijk een krachtstroon aansuiting realiseren maar begrijp uit je verhaal dat je dat niet gebruikt.

Ik hoop dat mijn uitleg duidelijk was. Mochten hier electrieciens zijn die vinden dat mijn verhaal niet klopt dan hoor ik het graag. Ik ben een hobbyist maar vind electra reuze boeiend.

Geert, 15-12-2011 11:22 #1
Hallo ik heb een dikke kabel in mijn schuur ik weet dat het 400 vold is
maar begrijp de aansluiting niet kam iemand mij dat vertellen
er is een blauwe een bruine en twee zwarte draden op 3 draden staat stroom op de blauwe niet wie weet hier meer van

groetjes geert

Infoteur: Tronic
Laatste update: 03-06-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Techniek
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 10
Schrijf mee!