InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Koude nacht met vorst aan de grond

Koude nacht met vorst aan de grond

Koude nacht met vorst aan de grond De wind valt weg en het is helder buiten. Het vriest. Vriesweer ’s winters juichen we toe maar in de lente? Liever niet. Toch kan het ook in de lente vriezen. Vorst aan de grond of zelfs matige vorst.. Dat betekent 's morgens de auto krabben wanneer deze buiten staat en je er vroeg mee naar het werk moet. Dat betekent handschoenen aan voor wie vroeg op de fiets zit. Dat betekent planten afdekken in de tuin en fruittelers die de hele nacht druk zijn.

Het verschil tussen vorst aan de grond en nachtvorst

Vorst aan de grond gebeurt tijdens een windstille en heldere nacht. Vorst aan de grond is wanneer de temperatuur tot 10 cm hoogte boven gras tot of onder het vriespunt daalt en bij plant, gras en bloem de druppels laat bevriezen of/en een witte aanslag (rijp) geeft. De jonge bladeren hebben dan een mooi wit randje. De nieuwe voorjaarsbloemen hangen er slap bij en het pas uitgekomen madeliefje heeft rijp aan de bloembladeren. Zijn er ook sporen van vorst boven de 10 centimeter hoogte (waarnemershoogte of neushoogte) dan heeft het gevroren en spreken we van vorst. De mate van vorst wordt aangegeven in:
  • Lichte vorst: wanneer een temperatuur tussen -0,1 °C en -5,0 °C wordt gemeten.
  • Matige vorst: wanneer een temperatuur tussen -5,1°C en -10,0°C wordt gemeten.
  • Strenge vorst: wanneer een temperatuur tussen -10,1°C en -15,0 °C wordt gemeten.
  • Zeer strenge vorst: wanneer een temperatuur lager dan -15,0 graden wordt gemeten.

April doet wat hij wil

In het vroege voorjaar is vorst aan de grond heel normaal terwijl vorst in april toch niet vaak voorkomt. Tijdens de nacht koelt het dan behoorlijk af. Vorst aan de grond komt in de winter bij het landelijk meetstation ‘De Bilt ‘ gewoonlijk op 16 dagen per maand voor. Maart telt 14 dagen met vorst vlak boven het aardoppervlak, april tien en mei gewoonlijk nog drie. Ook in de zomer komt het vlak boven de grond soms tot vorst maar in augustus heeft het in De Bilt nog nooit gevroren. September telt hier gewoonlijk al een dag met vorst aan de grond, oktober telt er vier en november biedt gemiddeld 10 dagen met vorst op 10 cm hoogte. Het zomerrecord met vorst aan de grond staat op 29 juni 2000. Vorst op waarnemershoogte komt meestal het eerst in oktober en het laatst in april voor. Over het algemeen moet je rekening houden met de vier ijsheiligen. IJsheiligen is de naam voor een aantal katholieke heiligen. De naamdagen vallen in de periode van 11 tot 15 mei (precies de datum om als leidraad te gebruiken. Of Moederdag dat altijd de tweede zondag in mei is). Volgens weerkundigen zijn de ijsheiligen, de laatste dagen in het voorjaar waarop nog mogelijk nachtvorst op kan treden. (De meteorologische zomer begint immers altijd op 1 juni.) De vier IJsheiligen zijn:
  • Sint Mamertus (11 mei)
  • Sint Pancratiums (12 mei)
  • Sint Servais (13 mei)
  • Sint Bonifatius (14 mei)

Het is een bekend gegeven dat je pas na IJsheiligen kan beginnen met het planten in de volle grond. Rond deze tijd kan er in West-Europa nogal eens een schade ontstaan door vorst aan de grond. De kans op vorst aan de grond begint meestal rond 7 mei met een noordenwind. De volksspreuk luidt dan ook:
" Vóór IJsheiligen de bloempotten buiten, veelal kun je er dan naar fluiten,
wacht af tot de heiligen zijn voorbij, de bloemen zijn u daarvoor blij
".
Meestal klopt dit wel maar niet altijd.

Beregenen van de fruitbomen

En zo is het mogelijk om taferelen elk voorjaar te zien, die de wenkbrauwen doen ophalen. Want het blijft een mooi gezicht na het sproeien van fruitbomen in het voorjaar. Of een spannend gezicht om vuurpotten te zien staan in het donker bij de boomgaard! En toch is het logisch. De fruitbomen beginnen te bloeien en het waterlaagje om de bloemknop bevriest en houdt zo de temperatuur boven het vriespunt. Het beschermt zo het vruchtbeginsel, want bij de overgang van water naar ijs komt er stollingswarmte vrij en een stof die stolt, geeft warmte af. Wanneer er beregend wordt, is ’s ochtends de hele boomgaard veranderd in een groot ijslandschap. Prachtig gewoon. Lange pegels naar beneden hangend soms overal op. Een boomgaard met stalagtieten. Met een aantal vuurpotten die lang branden kan de temperatuur van -4 graden omgebracht worden naar 1,7 graden.

Kunnen weervrouwen en – mannen dit zien aankomen

Ja, want het weer wordt grotendeels bepaald door de hogedrukgebieden (H) en lagedrukgebieden (L). Het zijn juist deze gebieden die het weer bepalen. Halen ze de warme, vochtige lucht uit het zuiden? Of halen ze de koude en heldere lucht uit het noorden? Dit kan aan de hand van weerkaarten en door de weersatelliet. Ook bepalen de hoge- en lagedrukgebieden de snelheid waarmee de luchtaanvoer plaatsvindt. De wind. Uit de weerkaarten is de gemiddelde windrichting te bepalen. De lucht stroomt bij een lagedrukgebied tegen de wijzers van de klok in en rond een hogedrukgebied met de wijzers van de klok mee. Het weer in het voorjaar (net als andere seizoenen) wordt allemaal hierdoor bepaald en dat kunnen weervrouwen en – mannen zien. Waar liggen de hogedrukgebieden en waar liggen de lagedrukgebieden. Hoeveel wind komt erbij kijken? Dan is ook redelijk duidelijk welk weer er te verwachten valt. Komt de lucht uit het noorden? Dan kan het koud worden in de nacht, ook al is de lente begonnen.
© 2015 - 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
IJsheiligen achter de rug ... plantjes zetten!IJsheiligen achter de rug ... plantjes zetten!Van oudsher kennen we wel dat wanneer het “IJsheiligen” is geweest – en het betreft hier enkele verschillende heiligen -…
IJsheiligen: houd rekening met 15 meiIJsheiligen: houd rekening met 15 meiIJsheiligen vallen van 11 tot en met 14 mei en staat voor een aantal Heiligen. Maar de periode na IJsheiligen vanaf 15 m…
Hoe bescherm je planten in de tuin tegen vorst?Hoe bescherm je planten in de tuin tegen vorst?Vorst kan schade aanrichten bij de planten in de tuin. Het water in de bladeren bevriest en de bovengrondse delen van de…
Wat doet vorst met de natuur als de natuur al uitkomtWat doet vorst met de natuur als de natuur al uitkomtDe winter van 2011 was warm. Heel warm. En toen ging het opeens heel hard vriezen in februari 2012. En dat terwijl de kr…
IJsheiligen en het weerIJsheiligen en het weerHet weer voorspellen zonder computer is tegenwoordig ondenkbaar. Ooit was er een tijd dat voorspellen heel anders ging e…
Bronnen en referenties
  • http://www.weer.nl/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/53fdd7fc625182c00f205ed135871127/article/aanhoudend_fris_met_nachtelijke_vorst.html
  • http://www.keesfloor.nl/weerkunde/11weersit/11weersit.htm
  • http://www.knmi.nl/cms/content/78762/polaire_lucht
  • http://www.beleven.org/feest/ijsheiligen
  • http://www.sat24.nl/

Reageer op het artikel "Koude nacht met vorst aan de grond"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Rieja
Laatste update: 08-10-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!