InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Herfst 2016: Veelal rustig en buitengewoon zonnig weer

Herfst 2016: Veelal rustig en buitengewoon zonnig weer

Herfst 2016: Veelal rustig en buitengewoon zonnig weer Wanneer je de gemiddelde temperatuur van 10,8 graden vergelijkt met wat normaal is (10,6 graden in De Bilt), zou je kunnen concluderen dat de herfst van 2016 qua weer niet veel bijzonders opleverde. Niets is minder waar. Een gemiddelde kan namelijk ook een optelsom zijn van diverse extremen: zo was de herfst van 2016 buitengewoon zonnig en rustig, was de septembermaand extreem warm, terwijl de maanden oktober en november te koud waren, waardoor het temperatuurgemiddelde naar beneden ging. De wind was de grote afwezige; de herfst van 2016 kende slechts één herfststorm. Doordat het zo weinig waaide was het vaker dan anders mistig. Vooral in november kwam het vaak tot vorst in de nacht en was het overdag veelal rustig en zonnig weer.

Wat opviel in de herfst van 2016

Hoewel de astronomische herfst doorgaans pas op 21, 22 of 23 september begint, start de meteorologische herfst al op 1 september. Dit heeft men gedaan om de periodes van lente, herfst, winter en zomer even lang te maken (al is door de kortere februarimaand de winter altijd een fractie korter). Even lang geldt hier overigens meer in de zin dat elk seizoen op deze manier ieder jaar even lang duurt, waardoor gemeten temperatuur en andere zaken altijd een gelijk aantal dagen beslaat. De winter vormt hierop weer de enige uitzondering, daar februari eens in de vier jaar 29 dagen telt.

Zonnig
Wat opvalt als we de herfst van 2016 bekijken is dat het veelal extreem rustig, droog en zonnig weer was. Een weertype dat meer bij de zomer zou passen, dan bij de herfst. De zon draaide overuren. Met een saldo van 425,9 uur zon tegen 314 uur zon normaal kwam de herfst van 2016 op de derde plaats in het rijtje van zonnigste herfsten sinds 1901. Alleen de herfst van 1959 (449 zonuren) en die van 2005 (444 zonuren) waren zonniger.

Afwezigheid van wind veroorzaakt mist
De wind was de grote afwezige. Gemiddeld waait het in de herfst 17,3 kilometer per uur. In 2016 was de gemiddelde windsnelheid slechts 14 kilometer per uur. (Alleen in 1921 was dit gemiddelde nog lager.) Doordat er zo weinig wind stond, ontstond er gemakkelijk mist. In De Bilt op 38 dagen, waar dat normaal gesproken slechts op 20 dagen gebeurt. In Twente was het zelfs op 44 dagen behoorlijk mistig.

De herfststorm van 20 november 2016

Gemiddeld gezien verliep de herfst van 2016 bijzonder droog. In september viel er op veel plekken slechts 25 millimeter regen waar 78 millimeter normaal is. Ook de maand oktober verliep vrij droog terwijl november juist een tweedeling liet zien. In het westen, zuiden en midden was november een natte maand, terwijl het in Noordoost-Nederland juist droog was. In Groningen en Drenthe werd het zelfs de op twee na droogste herfst sinds de metingen daar in 1957 begonnen.

In De Bilt viel gedurende de hele herfst 139,5 millimeter regenwater naar beneden, waar 240,7 millimeter gedurende de hele herfst, normaal is. De herfst van 2016 kreeg hiermee geen plaats in de toptien van droogste herfsten sinds 1901, al scheelde het niet veel.

Storm
Hoewel het in oktober net niet tot storm kwam, waren er wel een aantal dagen waarop het hard waaide. Op 18 en 19 oktober ging het behoorlijk tekeer. Een paar windhozen richtten schade aan: een windmolen in Landsmeer verloor ineens zijn wieken.

November 2016 kende een aantal periodes waarin het rustig weer was, met soms wat nachtvorst. Halverwege de maand sloeg het weer tijdelijk om en op 20 november kwam het tot een heuse storm. In IJmuiden werd windkracht 10 gemeten. Verder was er schade aan diverse gebouwen en waaiden een aantal bomen om. Veel bomen hadden nog niet al hun blad verloren, waardoor ze niet bestand waren tegen de harde wind. Op de snelwegen werd langzaam gereden, omdat men last had van rukwinden en opwaaiend blad.

Warme september wordt gevolgd door koudere oktober en november

Waar de zomer van 2016 weinig mooi, stabiel zomerweer liet zien, werd dit in september ruimschoots goed gemaakt. September 2016 was een warme maand met een gemiddelde temperatuur van 17,3 graden waar 14,5 graden normaal is. Halverwege de maand werd het zelfs op twee achtereenvolgende dagen (13 en 14 september) tropisch warm. Zoiets was nooit eerder voorgekomen in de weergeschiedenis. Bovendien was het nooit eerder, zo laat in het jaar zo warm geweest.

In oktober 2016 tapte het weer ineens uit een heel ander vaatje. In rap tempo werd het kouder en ineens moest de winterjas aan, gevolgd door sjaal en handschoenen. Op 23 oktober kwam het in De Bilt voor het eerst tot vorst, maar overdag was het toen nog niet zo koud.

Dat gebeurde wel in november. November 2016 kende maar liefst 12 vorstdagen, tegen 6 vorstdagen normaal. Een vorstdag is een dag waarop de minimumtemperatuur onder de 0 graden uitkomt. De maximumtemperatuur mag dan wel (ruim) boven 0 zijn. Wanneer ook de maxima niet boven de 0 graden uitkomen, is er sprake van een ijsdag. IJsdagen kwamen in november 2016 niet voor.

Novemberkou
Met uitzondering van 20 november, was het deze maand veelal rustig weer met soms matige vorst in de nachten. Het koudst werd het op 29 november in Eelde. Daar daalde de temperatuur tot -8,5 graden. Op 30 november kon er op sommige plekken in Nederland al op natuurijs geschaatst worden, al gebeurde dit niet op grote schaal omdat de ijsvloer nog erg dun was. Alleen op plekken waar het niet diep was, kon schaatsen zonder gevaar gedaan worden. November 2016 was de koudste novembermaand sinds 1998.

Herfsttemperatuur in Nederland wijkt in 2016 niet veel af van het gemiddelde

In de herfst van 2016 werd het gemiddeld 10,8 graden. Dit is twee tiende graad meer dan het langjarig gemiddelde van 10,6. De herfst verliep dus iets zachter dan normaal, al waren er uitschieters naar boven en beneden. De kou in november was niet echt bijzonder; deze beperkte zich alleen tot wat vorst in de nachten en tot een echt winterse periode kwam het niet.

Anders was het met de warmte in september. Diverse records werden verbroken. Nimmer was het zo laat in het jaar nog zo warm geweest. Op sommige plekken in Zuid-Nederland was er half september zelfs sprake van een hittegolf! De Bilt kwam hiervoor een tropische dag tekort. Op de derde warme dag, bleef de temperatuur op 29 graden steken.

Zorgelijke ontwikkelingen

In Nederland was de herfst niet overdreven warm en week de gemiddelde temperatuur niet veel af van wat gebruikelijk is. Op andere plekken op de wereld was dit wel anders. Zo verschenen er in het najaar van 2016 alarmerende berichten over het warme weer op de Noordpool. Normaal gesproken begint het ijs daar snel aan te groeien als de r eenmaal in de maand is. Het wordt dan in rap tempo kouder, zeker omdat de dagen steeds donkerder worden en het uiteindelijk helemaal donker blijft. In 2016 bleef het echter lang warm op de Noordpool. In de zomer was al veel ijs weggesmolten, maar door het warme weer, smolt het ijs eerder verder, dan dat het weer aangroeide.

Veel neerslag viel in de vorm van regen. Regenwater, dat de grond niet kon verwerken. Her en der ontstonden modderlawines. Soms moesten mensen geëvacueerd worden omdat huizen werden verwoest of omdat het gevaar bestond dat dit zou gebeuren. In de media werd veel aandacht aan dit probleem besteed. In diverse kranten, waaronder het Algemeen dagblad en de Trouw stonden verhalen van inwoners die zich erover verbaasden hoe hun leefomgeving veranderd was; op plekken waar ze vroeger sledetochten konden maken, stroomt nu water.

Op de Noordpool gaat de opwarming van de aarde veel sneller dan elders op de wereld en wetenschappers vragen zich terecht af wat de gevolgen op lange termijn zullen zijn. Het aparte is namelijk dat het op bepaalde andere plekken (zoals in Siberië) de herfst van 2016 juist extreem koud was. Het een kan met het ander te maken hebben. Het hangt er maar net vanaf uit welke hoek de wind waait. Wanneer die de oosthoek opzoekt, kan het, ondanks een sterk opwarmende Noordpool, elders behoorlijk koud worden.

Conclusie

Hoewel de herfst van 2016 qua temperatuur dichtbij het langjarig gemiddelde van 10,6 graden bleef, was deze herfst er niet eentje waarvan er dertien in een dozijn gaan. Hoewel het herfst was, was de wind veelal de grote afwezige. De zon draaide overuren en het vaak windstille en zonnige weer dat we veel zagen, lokte veel mensen naar buiten. Door het rustige weer was het wel vaak mistig. Soms kon het uren duren voordat de mist was opgetrokken.

Lees verder

© 2016 - 2017 Sigrid1968, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Herfst 2015: een fris begin en herfstachtig eindeHerfst 2015: een fris begin en herfstachtig eindeMet een gemiddelde temperatuur van 11,1 graden, ging de herfst van 2015 als vrij zacht de boeken in. De meteorologische…
Het weer van 2011: extreem op elk gebiedHet jaar 2011 was op het gebied van het weer echt een jaar van extremen. Een uitzonderlijk heet voorjaar, een zomer van…
Duitse woorden: dagen, maanden, jaargetijden in het DuitsDuitse woorden: dagen, maanden, jaargetijden in het DuitsMaandag, dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag... Januari, februari, maart, april, mei... Zomer, herfst, winter en herfs…
Een kleurrijke tuin in de herfstEen kleurrijke tuin in de herfstIs het niet zonde dat de tuin in de herfst veranderd van een kleurrijk geheel naar een saaie grauwe boel? De herfst is h…
De herfst in NederlandDe herfst in NederlandDe zomer loopt in Nederland vaak nog een deel uit in de herfst waarin het nog tot ver in september lekker weer kan zijn.…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: RyanFSpack / Pixabay
  • http://nieuws.weeronline.nl/28-11-2016-herfst-was-bijzonder-zonnig-en-zeer-rustig/
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2016-12-22-herfst-2016-de-highlights/
  • http://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/lijsten/seizoensextremen/herfst
  • http://wetenschap.infonu.nl/weer/177276-past-de-koude-november-2016-in-een-opwarmend-klimaat.html
  • http://wetenschap.infonu.nl/weer/176577-herfstmaand-oktober-2016-vrij-koud-rustig-en-veelal-zonnig.html
  • http://wetenschap.infonu.nl/weer/175770-puike-nazomermaand-september-2016-breekt-diverse-weerrecords.html
  • Eigen waarnemingen

Reageer op het artikel "Herfst 2016: Veelal rustig en buitengewoon zonnig weer"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sigrid1968
Gepubliceerd: 29-12-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Special: Weerjaar 2016
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!