InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Weermaand januari 2017: Op de schaats of (toch) net niet?

Weermaand januari 2017: Op de schaats of (toch) net niet?

Weermaand januari 2017: Op de schaats of (toch) net niet? Januari 2017 was een koude weermaand met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 1,6 graden, waar 3,1 graden normaal is. Op twee dagen kwam de temperatuur ook overdag niet boven de nul graden uit en halverwege de maand lag er in het oosten van Nederland tien tot vijftien centimeter sneeuw. Op de eerste zaterdag van januari had Nederland bovendien te kampen met overlast door ijzel. Al liet de eerste maand van 2017 echter rustig weer zien. Op meeste dagen stond er slechts weinig wind en het was zonniger dan normaal.

De eerste koude januarimaand in jaren

Mensen waren het de laatste tijd niet meer gewend: de laatste jaren was het in januari vaak alles behalve winter. In 2014 was het in januari gemiddeld 5,7 graden en eindigde de winter zelfs met een koudegetal van 0,0. Dat betekent dat de gemiddelde dagtemperatuur van november tot eind maart nooit beneden de 0 graden uitkwam. In 2007 en 2008 was de gemiddelde januaritemperatuur met respectievelijk 7,1 en 6,5 graden, zelfs extreem hoog (3,1 graden is tegenwoordig normaal).

De kou in kaart gebracht
In 2017 leek het voor het eerst in jaren weer eens winter in Nederland. We kregen te maken met ijzel, sneeuw, nachtvorst en op twee dagen (6 en 18 januari) kwam de temperatuur in De Bilt ook overdag niet boven nul. Op 17 dagen kwam de temperatuur daar onder de 0 graden uit, wat normaal gesproken op 13 dagen gebeurt. Op 9 dagen vroor het matig (minimum temperatuur onder de -5 graden), waar dat gemiddeld slechts vier keer gebeurt in januari.

Het koudst in Twente
In 2013 telde januari maar liefst 12 ijsdagen in De Bilt. De gemiddelde januaritemperatuur was toen vergelijkbaar met die in 2017. In 2010 was het nog een stukje kouder. Toen kwam de gemiddelde maandtemperatuur voor het eerst sinds 1997, onder nul uit. Overigens is dit in 2017 in Twente ook bijna gebeurd. Daar was het toch een stuk kouder dan in het westen van Nederland, waar de invloed van het warme zeewater nog merkbaar is.

Waar het daar in januari 2017 gemiddeld 2,3 graden werd, kwam weerstation Twente niet verder dan 0,1 graad. Twente had ook twee dagen met strenge vorst (temperatuur onder de -10 graden) op 6 en 23 januari. De landelijk koudste temperatuur van -10,8 graden werd op 23 januari in Twente gemeten. In De Bilt kwam het in januari 2017 niet tot strenge vorst.

Vrij droog en zonnig

Januari 2017 was over het algemeen een rustige weermaand. In De Bilt viel 58 millimeter neerslag. Gemiddeld valt er tien millimeter meer, dus de januarimaand verliep droger dan normaal. De neerslag die er viel kon echter wel tot overlast leiden. Op zaterdag 7 januari ging de sneeuw al snel over in ijzel. Op sommige plekken werd het spiegelglad en de kranten verhaalden over ongelukken, leed en letsel. Onfortuinlijke vogels moesten worden bevrijd omdat ze waren vastgevroren. Diverse auto's raakten betrokken bij een ongeval en treinpassagiers liepen soms de nodige vertraging op, omdat treinen vanwege bevroren bovenleidingen niet verder konden.

Tussen 12 en 15 januari viel er in Oost-Nederland een flink pak sneeuw. Dit leidde, mede door opvriezing in de nachten, vaak tot gladheid.

Weinig wind
Qua wind verliep januari 2017 over het algemeen rustig. Alleen Hoek van Holland kwam het op 13 januari tot storm (windkracht 9).

Kou in Nederland stelde weinig voor

Januari 2017 gaat voor veel mensen als koud de boeken in. Toch stelde de kou in 2017 weinig voor, als je het afzet tegen de kou in eerdere januarimaanden. Het koudegetal lag eind januari nog ruim onder de 30 punten, wat niet echt veel is. Pas vanaf 40 punten wordt gesproken over een normale winter (tot 40 punten wordt een winter zacht genoemd), vanaf 100 punten krijgt een winter het predicaat koud.

Januarikou in het verleden
Januari 1940 is de koudste januari ooit gemeten in De Bilt. Daar werd het gemiddeld -5,5 graden. In Winterswijk werd het dat jaar zelfs gemiddeld -7,1 graden. Het is voor mensen, geboren rond het millennium, nauwelijks voor te stellen wat zulk een kou concreet betekent. Overdag was het toen vaak -5 graden, terwijl het 's nachts zeker 15 graden vroor.

In 1942 was het weer raak. In Winterswijk werd op 27 januari van dat jaar de koudste wintertemperatuur ooit gemeten in Nederland. Het kwik daalde onder een heldere hemel en boven een dik pak sneeuw tot -27,4 graden. De dag voorafgaand werd het niet warmer dan -12 graden! Voor vergelijkbare lage maximumtemperaturen moeten we terug naar januari 1987. Op 15 januari van dat jaar werden mensen gewaarschuwd niet de straat op te gaan, omdat de gevoelstemperatuur door de straffe oostenwind -30 graden was!

Opvallend winterweer in Zuid Europa

Lukte het in Nederland net niet: in andere delen van Europa wist de kou zeker een stempel op het weer te drukken. Op de Balkan, in Siberië en in Moskou werd het gemeen koud. Bij temperaturen van -27 graden werd daar op zondagmiddag 8 januari een fietstocht georganiseerd. Hoewel ze daar zeker koud weer gewend zijn, was het al in geen jaren zo koud geweest.

Nog opvallender was de kou in Zuid-Europa. Zo zagen veel inwoners van Kreta op zondagochtend 8 januari voor het eerst in hun leven sneeuw. Daar had het immers in 40 jaar niet meer gesneeuwd. In het vluchtelingenkamp op Lesbos bezweken tientallen tenten onder het gewicht van de sneeuwlast. De temperatuur daalde daar in de vroege ochtend van 8 januari tot 17 graden onder nul! Voor veel vluchtelingen, afkomstig uit warme landen, een ware hel. Ook in Italië was het bar en boos. In midden Italië viel langdurig sneeuw, met aardbevingen en lawines tot gevolg.

Op de schaats of toch (net) niet

Voor winterliefhebbers was het even spannend toen er winterkou voorspeld werd. Het waren vooral de liefhebbers van natuurijs, die hoopten dat ze dit jaar de ijzers konden onderbinden.

Helaas bleek dit niet zo eenvoudig als het leek. Doordat de temperatuur in januari 2017 overdag vaak boven nul kwam en het 's nachts niet extreem koud werd, duurde het lang voordat de ijsvloer aangroeide. Diverse mensen konden daar niet op wachten en waagden zich te vroeg op het ijs. In de media las en hoorde je veel over mensen, die er doorheen zakten en over het heldhaftig optreden van anderen, die een medeburger uit een wak wisten te redden. Ook stonden de kranten vol met verhalen over ijsbanen die een middagje opengingen maar na een paar uur weer moesten sluiten omdat het ijs te slecht was geworden.

Op de uiterwaarden bij de IJsselbrug te Zwolle kon echter op verschillende dagen prima geschaatst worden. Ook de traditionele marathon op natuurijs kon in 2017 weer plaatsvinden. Noordlaren had daarbij de primeur. Op woensdag 18 januari werd de eerste marathon op natuurijs daar verreden.
© 2017 Sigrid1968, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Januari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjesJanuari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjesNa de boterzachte december 2015, wilde het op veel plekken in Nederland, ook in januari 2016 niet echt winter worden. Al…
Na hoeveel dagen vorst kun je schaatsen?Na hoeveel dagen vorst kun je schaatsen?Er zijn veel sporten. Veel bekende sporten worden ook als hobby beoefend. In de winter is dat het schaatsen. Nederland w…
Het weer in januari 2010 in FrieslandJanuari 2010 gaat in Friesland de boeken in als een sneeuwrijke en koude maand. Bovendien was er nog best veel zon, name…
Winter 2016: net niet recordzachtWinter 2016: net niet recordzachtToen meteorologen van MeteoGroup en het KNMI op 1 februari 2016 de balans opmaakten van de winter 2015/2016 tot dan toe,…
Weeroverzicht februari 2015: saaiheid troef, maar wel zonnigKijkend naar het weer in februari, was februari 2015 een maand met weinig hoogte- en dieptepunten. Met een gemiddelde ma…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kruliux / Pixabay
  • http://nieuws.weeronline.nl/30-1-2017-januari-was-koud-en-zeer-zonnig/
  • http://nieuws.weeronline.nl/29-01-2017-hoe-koud-kan-het-in-januari-zijn/
  • http://www.weerplaza.nl/weerinhetnieuws/klimaat/januari-2017;-koud,-droog-en-zonnig/2945/
  • http://www.weerplaza.nl/weerinhetnieuws/rustigste-januarimaand-in-twintig-jaar/2926/
  • http://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/lijsten/maandextremen/januari
  • Stentor maandag 9 januari 2017: Spekgladde zaterdag zorgt voor leed en letsel
  • Stentor woensdag 11 januari 2017: Kou is de nieuwste vijand (over sneeuw op vluchtelingeneiland Lesbos, Griekenland)
  • Stentor van 18 januari 2017: Noordlaren krijgt primeur
  • Elke dag het weer een logboek voor 5 jaar. Uitgegeven door BBNC Amersfoort. Hierin kun je je eigen weerwaarnemingen bijhouden.

Reageer op het artikel "Weermaand januari 2017: Op de schaats of (toch) net niet?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sigrid1968
Gepubliceerd: 20-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!