Weerspreuken - weerkundige waarnemingen - weersverwachtingen

Het weer heeft vele mensen geïnspireerd om er verschillende uitspraken over te doen. Alle weerkundige waarnemingen uit het verleden hebben tot fantastische en meestal juiste weerspreuken geleid. Elke maand kent zijn eigen weerspreuken: januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november en december. Hoewel de weerspreuken niet per definitie goede weersverwachtingen zijn, zijn er spreuken bij die niet ver van de waarheid liggen. Kaartje hierboven geeft de ligging van het KNMI in De Bilt aan.

Weerspreuken

Weerspreuken zijn boerenwijsheden die soms kloppen, maar er soms ook faliekant naast zitten. De natuur laat zich nu eenmaal niet de wet voorschrijven. Toch stonden onze voorouders dichter bij de natuur en konden zo aardig voorspellingen doen. Veel spreuken zijn geënt of beïnvloed door (bij)geloof, sterrenwichelarij of een smeltkroes van een mengelmoes met wat van alles wat.

Het weer in de Tenach

De Tenach maakt ons duidelijk dat het weer (de natuur) onder controle van God staat. Dit komt in verschillende Bijbelverzen naar voren.

Job 37:6
Hij spreekt tot de sneeuw: Val op aarde neer;
Tot de regenstromen: Weest hevig.

Job 37:9-11
Uit zijn kamer komt de wervelwind,
Uit zijn voorraadschuren de koude,
Door de adem Gods wordt het ijs gesmolten,
De watervlakte in de boeien gelegd;
Het zwerk belaadt hij met dampen,
En spreidt zijn lichtende wolken uit.

Psalm 135:6-7
Jahweh doet wat hij wil,
In de hemel en aarde, in zeeën en diepten.
Hij laat de wolken verrijzen
Aan de kimmen der aarde;
Hij smeedt de bliksem tot regen,
Haalt de wind uit zijn schuren.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over januari

Geeft januari een sneeuwtapijt,
dan zijn we gauw de winter kwijt.

Januari zonder regen,
is voor de boerenstand een zegen.

Draagt januari een sneeuwwit kleed,
wordt de zomer zeer heet.

Als de dagen lengen,
begint de winter te strengen.

Als de kat in januari in de zon ligt,
ligt ze in februari achter de kachel.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over februari

In februari ziet de boer liever een hongerige wolf
dan een man in hemdsmouwen.

Februari muggendans,
geeft voor maart een slechte kan.

Lichtmis donker maakt de boer tot jonker
lichtmis helder en klaar maakt de boer tot bedelaar.

Als in februari de muggen zwermen,
moet ge in maart uw oren wermen.

Sprokkelmaands is grasmaands zegen.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over maart

Donder in maart,
vorst in april

Brengt maart storm en wind,
de sikkel is de boer gezind.

Danst het lammetje in maart,
april pakt het bij de staart

Niet te droog, niet te nat,
dan vult maart een duchtig vat

Lentemaands ruwheid geeft zomersmaands luwheid.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over april

Al doet april ons mooi weer aanschouwen,
't is evenals fortuin, we kunnen hem niet vertrouwen.

De vrouwen en aprillen
ze hebben beide hun grillen.

De heren en aprillen,
bedriegen wie ze willen.

Aprilvlokjes brengen meiklokjes

April veel regen brengt grote zegen.

Grasmaands gril is hooimaands wil.

Het groen des velds het oog bekoort
doch zelden houdt april haar woord.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over mei

Een koude mei, gouden mei.

Is mei nat, een droge juni volgt zijn pad.

Als het onweert in mei, valt er vaak hagel bij.

Meikeverjaar, goed jaar.

Onweer in mei, maakt de boeren blij.

In mei een warme regen,
betekent vruchtenzegen.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over juni

Juniweer meer droog dan nat,
vult met goede wijn het vat.

Vliegen de vleermuizen 's avonds rond,
dan komt er mooi weer in de vroege stond.

Blaast juni uit de noorderkant,
verwacht veel koren op het land.

In juni veel regen,
komt wijngaard en bijen ongelegen.

Donderweer in juni maakt het koren dik.

Juniregen is Gods zegen; komt zonneschijn daarbij,
dan maakt hij boer en stadslui blij.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over juli

Is in juli de morgen rood,
's avonds verkeert het weer in nood.

Regent het op Sint Margriet,
krijgen we zes weken een natte tied.

Brengt juli hete gloed,
zo gedijt september goed.

Is de eerste juli regenachtig,
gans de maand is twijfelachtig.

Slechts in juli-gloed
wordt vrucht en wijn eerst goed.
Juli zonnebrand, wenst de man op 't land.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over augustus

Wat in augustus niet kookt,
laat september ongebraden.

Is de eerste week augustus heet,
zorg voor goed warm winterkleed.

Noordenwind in augustus opgestaan,
brengt bestendig weder aan.

Geeft augustus zonneschijn,
zekere krijgen we gouden wijn.

Wanneer de leeuwerik hoog in de lucht zingt,
zo brengt het ons mooi weer.

Zo d'eerste oogstweek is heet,
een lange winter staat gereed.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over september

Vallen de bladeren vroeg
dan wordt de herfst niet oud.

Vorst in september - een zachte december

Als in september de donder knalt,
met kerstmis sneeuw met hopen valt.

Trekvogels in septembernacht,
zij maken de kersttijd zacht.

Schijnt herfstmaands zon met zomerkracht,
maakt veelal wintermaand ook zacht.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over oktober

Oktober met groende blaân
duidt een strenge winter aan.

Regen met St. Denijs
voorspelt een natte winter en weinig ijs.

In de wijnmaand zon,
winter kent geen pardon.

Oktober geeft ons wijn en zonnige dagen,
maar ook jicht en andere plagen.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over november

Maakt de spin in 't web een scheur,
dan klopt weldra de stormwind aan de deur.

Als het met Allerheiligen sneeuwt,
leg dan vast uw pels gereed.

Als in november het water stijgt,
gedurende de winter gij 't nog vaker krijgt.

Als 't in november 's morgens broeit,
wis dat de storm dan 's avonds loeit.

Is er met St. Maarten nog loof aan de bomen,
dan mag men van een strenge winter dromen.

Weerkundige waarnemingen (weerspreuken) over december

Met de decembermaand is het jaar weer uit,
gelukkig wiens balans goed sluit.

Donder in decembermaand,
belooft veel wind in 't jaar aanstaand.

December vol met mist,
goud in de kist.

December zacht en dikwijls regen,
geeft weinig hoop op rijke zegen.

Zijn er eind december veel mollen,
dan laat de winter met zich sollen.

Veel sneeuw op oudjaar,
veel hooi in 't nieuwe jaar.

Meer informatie: Informatie over het weer.

Lees verder

• Weersverwachting - weersvoorspelling 2012: het weer
• Weerrecords: wereld en Nederlandse weerrecords
• Fysische Geografie: het klimaat in Nederland
• Elfstedentocht 2013: "It giet oan!" Of toch niet?
• I'm dreaming of a white Christmas: een witte kerst in 2012?