2011 en 1816: Jaren zonder zomer

2011 lijkt een jaar zonder zomer te worden. Na de winter van dit jaar werd het in april gelijk warm, zonder dat het echt lente was geweest. Het was een paar weken zomers weer. Vervolgens bleef de regen maandenlang uit. Vanaf juni werd het kouder dan normaal en begon het dagelijks erg hard te regenen. Het lijkt erop dat de zomermaanden moessonmaanden zijn geworden. Het echte jaar zonder zomer was 1816. Er was dat jaar in juni nachtvorst in Europa en Noord-Amerika. Dat leidde tot vele mislukte oogsten. Er was te weinig eten voor iedereen en het eten werd veel duurder. In verschillende steden braken er rellen uit. In Europa zijn in 1816 ongeveer 200.000 mensen van de honger omgekomen.

Rampjaar 1816

Men heeft lang gegist naar de oorzaak van het rampjaar 1816. Waarom was het slecht weer? Klimatologen dachten aan uitbarstingen van vulkanen die een aslaag over de wereld legden, waardoor er te weinig zonlicht zou zijn. Dat klopt echter niet met het feit dat de meeste dagen in de zomer van normale temperatuur waren; er waren wel plotselinge weeromslagen met grote temperatuurdalingen, tenminste in Europa. In de VS was het een extra slechte winter geweest met -32 in New York. De zomer is in 1816 in de VS nooit echt goed van de grond gekomen. In 2011 is er in Nederland een matige zomer terwijl er in Canada en de VS een hittegolf was.

Verminderde zonneactiviteit

Tegenwoordig wijten wetenschappers het jaar zonder zomer aan de sterk verminderde zonneactiviteit in 1816. Officieel valt het jaar 1816 onder de laatste jaren van de kleine ijstijd die van de 17e eeuw tot begin 19e eeuw duurde. De zon veroorzaakt klimaatveranderingen op aarde. Ook tegenwoordig zeggen veel klimatologen dat de zon de oorzaak is van de huidige grote omslagen in het weerpatroon. Het klimaat lijkt inderdaad te veranderen maar het is niet duidelijk of het nu warmer wordt; in Nederland lijkt het eerder kouder te worden. Maar dat is een eenzijdige voorstelling van zaken want Nederland is de wereld niet. In andere landen is het warmer dan voorheen. De neerslag is in vele landen anders dan normaal. In zuidelijke delen van Afrika valt veel meer regen dan normaliter. In Nederland lijkt het er sterk op dat de maanden juni, juli en augustus moessonmaanden zijn geworden; het regent veel meer dan 10 jaar terug. Daar staat tegenover dat de laatste jaren er een relatief mooie en lange nazomer is, plus een heerlijke warme lente.

De co2-mythe

Het jaar zonder zomer, 1816, maakt vooral duidelijk dat klimaatverandering niets te maken heeft met menselijke uitstoot van co2 dat verantwoordelijk zou zijn voor klimaatverandering. De co2-hypothese is in feite een verzinsel wat politiek wordt uitgebuit om belastingen te verhogen. De werkelijke schade aan het milieu die uitlaatgassen en fabrieksuitstoot veroorzaken, wordt vergeten in de co2-discussie. De industrie die de wereld ernstig vervuilt krijgt middels emissiehandel in co2 een maatschappelijk mandaat om door te gaan met het verwoesten van het milieu op aarde. Ondertussen worden burgers schuld aangepraat door te stellen dat men meer moet betalen voor benzine; dan ´zullen ze wel minder gaan auto rijden´. Als het de gezamenlijke regeringen van de wereld werkelijk ernst was geweest om vervuiling terug te dringen dan had men allang het verplicht gesteld om de elektrische auto in te voeren. In Nederland is het KNMI een instituut wat op allerlei manieren volhoudt dat co2 voor opwarming van de aarde zorgt.

Elfstedentocht in juni

Volgens sommige verhalen uit 1816 en 1817 heeft de zon 13 maanden lang niet langer dan twee dagen geschenen. Het regende vaak hevig. Vanuit Friesland kwam een verhaal dat men in juni nog kon schaatsen maar dat is waarschijnlijk flauwe kul; uit alle andere verhalen blijkt dat het niet altijd extreem koud was maar dat het alleen hard regende. Dat lijkt overigens veel op de situatie zoals we die nu kennen, alleen is er geen nachtvorst. Ook regent het niet zo hard dat er overstromingen zijn.

Vulkanische activiteit

Een andere frappante overeenkomst is dat er veel vulkaanuitbarstingen waren voor het jaar 1816. Dat is in 2011 weer het geval; er is sprake van een mondiale verhoogde vulkanische actiiviteit die logischerwijze samengaat met de toename in het aantal aardbevingen. De aardkorst is volop in beweging. Dat betekent niet dat vulkaanuitbarstingen per sé de oorzaak zijn van temperatuurswisselingen. Zonnevlammen en zonneactiviteit gaan waarschijnlijk hand in hand met extra activiteit onder de aardkorst. Hoe dit verband precies moet worden geïnterpreteerd, daar is de wetenschap nog niet over uit. Er wordt gedacht aan een verklaring van een verandering van magnetische velden van de aarde. Een andere verklaring gaat meer in de richting dat er een verandering plaats vindt in ons hele zonnestelsel omdat op alle andere planeten is de gemiddelde temperatuur verhoogd. Tenminste, dat weten we nu in 2011, in 1816 konden mensen de temperatuur op andere planeten niet meten.

Grotere extremen

De weerstypen worden de laatste jaren extremer; de verschillen worden groter. Als het droog is regent het maanden niet. Wanneer het regent, regent het maandenlang. Als het warm wordt in de lente dan zijn er gelijk dagen boven de 25 graden. Als het sneeuwt in de winter ligt er gelijk een halve meter. Ook de verschillen tussen de minima- en maximatemperaturen op één dag lijken veel groter te zijn dan 10 jaar terug; aangezien we in het midden van een periode zitten, kunnen we daar pas achteraf conclusies over trekken. De constatering van veel mensen dat de aarde opwarmt of afkoelt is het best te kwalificeren als: een overhaaste conclusie.

Jaar zonder lente

We hadden tot nu toe in 2011 een flinke winter, een droge, warme lente en een stevige herfst. De zomer is uitgebleven maar het kan nog zo zijn dat na de vroege herfst van juni tot augustus de nazomer gaat vallen. Hierna zal de winter waarschijnlijk plotseling intreden. Zo zijn de seizoenen verschoven. Eigenlijk is het geen jaar zonder zomer maar jaar zonder lente. De volgorde is immers: winter, zomer, herfst, nazomer, winter.