Fysische Geografie: het klimaat in Nederland

Het klimaat is het totaal van alle lucht- en weergesteldheden die plaatsvinden over een zekere periode in een bepaald gebied. Voor Nederland geldt het koel gematigde maritieme klimaat van West-Europa op de grens van de pool en subtropische luchtmassa's waarbij depressies vooral van west naar oost trekken. Er zijn grote variaties aanwezig van luchtbewegingen, weersgesteldheden en luchtmassa's. Kaartje hierboven geeft de ligging van het KNMI weer in De Bilt.

Nederland kent 29 circulatietypen – westcirculatie meest frequent in Nederland

Nederland kent 29 circulatietypen. De frequenties daarvan verschillen aanzienlijk. De westcirculatie komt het vaakst voor. De ligging van de hoge- en lage drukgebieden liggen dan zo dat er westenwinden waaien.

Neerslag

In Nederland valt gemiddeld per jaar tussen de ca. 500 mm en ca. 1000 mm neerslag. Het jaargemiddelde is 750 mm. In alle seizoenen valt regen. Maar in juli-augustus valt er meer dan in april-mei.

Temperaturen

In januari ligt de gemiddelde temperatuur op 1,7 graden Celsius. Voor juli geldt een gemiddelde temperatuur van 17 graden Celsius.

Klimaatsysteem Köppen

Het klimaat van Nederland is een Cfb type in het klimaatsysteem van Köppen.

• C = humide klimaat – koudste maand temperatuur tussen 3 en 18 graden Celsius; warmste maand boven de 10 graden Celsius.
• F = geen bepaalde droge tijd
• b = tamelijk warm, tamelijk lange zomer

In het klimaatbeeld van Nederland treedt steeds veranderingen op bij de overgang van de seizoenen. De veranderingen betreffen: neerslag, luchttemperatuur, aantal uren zon per dag, de verdamping, luchtvochtigheid, windrichting en windkracht, nachtvorst, sneeuw, dagvariatie.

Groeiseizoen, zomerse dagen, tropische dagen, ijsdagen, vorstdagen, sneeuwdagen, zonnige dagen

groeiseizoen
In De Bilt ca. 270 dagen boven de 5 graden Celsius voor het groeiseizoen.

zomerse dagen
Een temperatuur boven de 25 graden Celsius – Nederland heeft een gemiddelde van 23,2 zomerse dagen per jaar.

tropische dagen
Een temperatuur van minstens 30 graden Celsius. Nederland heeft 3 tot 4 tropische dagen per jaar gemiddeld.

ijsdagen
Een temperatuur van niet hoger dan 0 graden Celsius. Nederland heeft er gemiddeld soms 12 dagen per jaar in een bepaalde periode, maar in andere perioden weer minder.

vorstdagen
Een bepaalde periode van de dag onder de 0 graden Celsius. Nederland heeft een gemiddelde van ongeveer 62 dagen per jaar. Maar vaak is dat ook minder.

sneeuwdagen
Het gemiddelde aantal dagen dat er sneeuw op de grond ligt. Nederland heeft een gemiddelde van 24 dagen per jaar.

zonnige dagen
Dit betreft de periode van de dag dat de zon schijnt (meer dan 80%). In Nederland is er een gemiddelde van 25 dagen per jaar. In De Bilt schijnt de zon gemiddeld 1572 uur per jaar (aan de kust 1600 uur en in het oosten 1400 uur).

Inversie

Soms zijn er gevallen dat de lucht op bepaalde hoogte niet kouder wordt maar juist warmer. Dit kan veroorzaakt worden door de uitstraling van de aarde. De grond koelt af en deze wordt afgegeven aan de onderste luchtlagen zodat de lagen daarboven warmer zijn. Ook kan bij geringe windsnelheden koele luchtmassa's onder warmere dringen. Gevolg van inversie is dat verticale luchtbewegingen worden belemmerd. Zo kan vervuilde lucht niet worden weggevoerd.

Humide klimaat

De totale neerslag overtreft hierbij de verdamping. In de maanden september tot en met februari is er meer neerslag dan verdamping. In de maanden mei, juni en juli is het omgekeerde het geval. Zo ontstaat een watertekort in deze drie maanden en kán de plantengroei daar hinder van ondervinden.

Neerslag kan men meten met regenmeters. Verdamping kan men meten met lysimeters. Penman heeft een benaderingsmethode ontworpen waarbij de verdamping gemeten kan worden. Er wordt dan gekeken naar de volgende factoren: instraling zon, temperatuur, vochtigheid lucht, en windsnelheid.

Mist, nevel, heiig, luchtvochtigheid, luchtdruk

mist
Lucht bevat boven de grond veel microscopische fine waterdeeltjes waardoor het zicht minder is dan 1 kilometer.

nevel
Het zicht ligt tussen de 1 en 2 kilometer.

heiig
Lucht bevat zeer fijne deeltjes zodat het zicht op grotere afstand belemmerd wordt.

luchtvochtigheid
De relatieve luchtvochtigheid van de lucht:

• f = 100 e/E
• f = relatieve vochtigheid in percenten
• E = maximale dampdruk in millibar
• e = werkelijke optreden dampdruk

luchtdruk
In gemiddeld het hoogst in mei en het laagst in november.

Meer informatie: Informatie over het weer en Geografische verkenningen.

Lees verder

• Weerrecords: wereld en Nederlandse weerrecords
• Weerspreuken - weerkundige waarnemingen - weersverwachtingen