De F-35 Lightning, bekend als de JSF

Al jaren wordt er gewerkt aan project dat de vervanging van de huidige militaire jachtvliegtuigen moet waarborgen. In 2001 is het contract gegund aan Lockheed. Dit is een miljarden project, maar als het straks klaar is, vliegen de meest moderne jachtvliegtuigen boven onze landen.

Algemeen

In de Verenigde Staten startte in de jaren ´90 van de vorige eeuw het project JSF, oftelwel de Joint Strike Fighter. De ontwikkeling en bouw van dit toestel c.q. project is het duurste militaire project ter wereld. De prijs is meer dan € 200.000.000.000,--.

Tegenwoordig staat de ontwikkeling van de JSF bekend, binnen Nederland, als de F-35 Lightning II.

Inmiddels heeft de Amerikaanse Rekenkamer, de GAO, door middel van een rapport van april 2006 naar buiten gebracht dat:

• De ontwikkelingskosten al 30% boven de beraming liggen
• De ontwikkeling al een achterstand heeft van 23 maanden op het schema
• Het toestel, dat bijna de productiefase ingaat, nog voor 60% moet worden uitontwikkeld

De F-35

Het contract voor de ontwikkeling van dit project is gegund aan de Lockheed Martin. Dit werd in oktober 2001 door het Amerikaanse Ministerie van Defensie bekend gemaakt. Onmiddellijk werd een aanvang genomen met het ontwikkelingsprogramma dat SDD heet. Dit is een afkorting van System Development and Demonstration. Duur van het programma: 12 jaar.

De F-35 (Lockheed Martin F-35) is een supersonisch multifunctioneel stealth gevechtsvliegtuig. Het behoort tot de 5e generatie en moet de plaats gaan innemen van:

• AV-8B Harriers
• A-10
• F-16
• F/A-18 Hornets
• Engelse Harrier GR-7
• Sea Harriers

Van de F-35 zullen drie modellen worden gemaakt±

• Standaarduitvoering; F-35A
• Een model dat verticaal kan landen; F-35B (speciaal voor de Amerikaanse en Britse marine)
• Voor vliegkampschepen; F-35C

Aan de vleugelachterzijde zijn lange kleppen geplaatst van ongeveer 3 meter lang. Dit zijn zogenaamde “Flaperons” en zijn zeer essentieel voor de besturing. Het Nederlandse Stork Aerospace participeert sinds 2003 in het Lockheed Martin ontwikkelingsteam. Dit team ontwerpt namelijk deze Flaperons. Deze selectie vertegenwoordigt een mogelijke omzet van ongeveer $ 170.000.000,-- voor de jaar 2009 t/m 2013. Met deze opdracht zal de omzetwaarde voor Stork aan JSF gelieerde opdrachten stijgen tot ruim $ 500.000.000,--.

Begin juli 2006 werd de productieversie van de JSF gepresenteerd in Fort Worth Texas. Tegelijkertijd werd de uiteindelijke naam bekend gemaakt, de F-35 Lighning II; een vernoeming naar het toestel P-38 Lightning uit de Tweede Wereldoorlog, ook een ontwerp van Lockheed.

Testvluchten

De eerste testvlucht werd gemaakt in december 2006. Het vloog met succes een half uur boven Texas, echter na een half uur staakte het de één vol uur geplande testvlucht. Diverse vluchten volgden tot er in mei 2007 een groot probleem optrad.

Het testtoestel vloog meer dan 10 km hoog met een snelheid van 800 km per uur. Het maakte een rol van 360 graden. Halverwege de rol viel het elektrische systeem uit. Door een back-up systeem wist de testpiloot de controle over het vliegtuig te houden en een noodlanding te maken. Deze moest door het uitvallen van de rechter vleugelklep met een hoge snelheid worden gemaakt, hierbij werd het onderstel, remmen en banden flink beschadigd.

En waar het eerst leek, dat in oktober weer gevlogen zou kunnen worden, trad een nieuw probleem op. Bij een proefrun van de JSF draaide de kostbare Pratt&Whitney F135 motor (waarvan er nog maar drie zijn gemaakt) in elkaar door oververhitting. Op 14 november 2007 fotografeerde een ooggetuige hoe een nieuwe motor werd aangevoerd voor inbouw. Een datum voor de twintigste vlucht is nog niet vrijgegeven.

Tot op heden zijn er geen verdere testvluchten ondernomen.

Nederland en de JSF

Ondanks dat nog moet worden besloten of Nederland gaat vliegen met de JSF neemt Nederland wel een deel van de kosten voor haar rekening (vooralsnog is Nederland van plan om de huidige F-16 te gaan vervangen door de F-35A in 2015). In ruil voor opdrachten voor Nederlandse bedrijven (o.a. Stork) doet Nederland voor ongeveer € 875.000.000,-- mee aan de ontwikkelingsfase. De opbrengst voor de Nederlanse bedrijven zou ongeveer 8x zoveel zijn. Andere landen die meedelen in dit kostenplaatje zijn:

• Amerika
• Groot Brittanië
• Australië
• Canada
• Denemarken
• Italië
• Noorwegen
• Turkije

In het najaar van 2006 echter heeft het kabinet besloten ook aan de productiefase van dit project te gaan deelnemen. Mocht het nieuwe kabinet besluiten deze fase terug te draaien, zal dat Nederland lucratieve opdrachten kosten.

Waarom Nederland en JFS

In de huidige F-16 wordt door de Koninklijke Luchtmacht als sinds 1979 gevlogen en rond 2015 zullen de MLU toestellen zodanig verouderd zijn, dat zij aan vervanging toe zijn. De toestellen zijn niet alleen operationeel verouderd, maar ook technisch en economisch. Er zal tot gefaseerde vervanging moeten worden overgegaan op een ander toestel.

De F-35A, een 5e generatie jachtvliegtuig, is een geavanceerder toestel dan de MLU modellen. Het zal voor meer taken ingezet kunnen worden.

Maart 2005
Het is de PvdA die een onderzoek wil naar de kosten van de JFS, gezien het feit dat volgens de partij de kosten hoger zullen uitkomen en de ontwikkeling al een vertraging heeft opgelopen (ruim een jaar later zal dit door de Amerikaanse rekenkamer worden bevestigd).

Mei 2006
Het is wederom de PvdA die wil dat het kabinet afziet van de aankoop van dit gevechtsvliegtuig. Het meldt dat als de partij in 2007 in de regering komt, het uit het project wil stappen. Onder de PvdA wordt niet één JSF gekocht, aldus de PvdA.

November 2006
Op 15 november wordt door Nederland een overeenkomst getekend voor de productie, instandhouding en doorontwikkeling van de JSF; de Production Sustainment & Follow-on Development (PSFD), Memorandum of Understanding (MoU).

Oktober 2007
Het eerste Nederlandse toestel voor de ontwikkeling- en testfase gaat rond de € 99.000.000,-- kosten. Nederland heeft twee toestellen gepland staan, de opdracht voor het eerste toestel wordt aan het eind van 2007 verwacht.

Week 48 2007
De Nederlandse deelname aan het JSF programma staat op de agenda van de Tweede Kamer.

Gerelateerde links

Beste Veiligheidsartikelen, Lezen Over Vliegtuigen, Werken In De Vliegtuigbranche en Veilige Vliegreizen. © 2007 - 2008 Storm, gepubliceerd in Luchtvaart (Wetenschap) op 19-11-2007, laatst gewijzigd op 19-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Storm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Vliegtuig Fabrikanten: Behalve Airbus en Fokker zijn er tientallen meer vliegtuig fabrikanten, de meeste met welke als zeer klein bedrijf begonnen. Dit artikel omschrijft andere bekende vliegtuig fabrikanten…
• Counter-Strike 1 6: Counter-Strike, wat is het? Counter-Strike is de populairste online multiplayer team-gebaseerde shooter. Dit artikel gaat over Counter-Strike 1.6 (afgekort: cs 1.6), de enigszins verouder…
• Digitale notities met WordPerfect Lightning en 200Mb extra: Bliksems, nu is niet alleen WordPerfect terug, maar heeft het ook een zusje erbij geheten WordPerfect Lightning. Corel timmert met deze online serv…
• Bowlingtermen of hoe kan ik meepraten na een avondje bowlen: Strike, spare, turkey. Waar hebben ze het over? Hier een korte uitleg over het hoe en wat van de bowlingtermen.
• Wie is wouter bos?: Wouter Jacob Bos werd op 14 Juli 1963 geboren in Vlaardingen. Hij groeide op in een "rood" gekleurd protestants gezin. Wouter Bos, bekend als fractie voorzitter van de PvdA, is na een ind…