Economie: groei en conjunctuur / het Harrod-Domargroeimodel

De vraag naar goederen bepaalt in welke mate de productiecapaciteit wordt benut. De productiecapaciteit is afhankelijk van de hoeveelheid en kwaliteit van de productiefactoren. Veranderingen in de kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren leiden tot veranderingen in de maximaal mogelijke productie. Met behulp van groeimodellen wordt bestudeerde op welke wijze veranderingen in de productiefactoren leiden tot veranderingen in het aanbod.

Het Harrod-Domargroeimodel

Eén van de eenvoudigste groeimodellen is ontwikkeld door R. Harrod en E. Domar. In dit groeimodel hangt de groei van de nationale productie uitsluitend af van de groei van de kapitaalgoederenvoorraad.

In het Harrod-Domarmodel wordt onder meer van de volgende veronderstellingen uitgegaan:

• de hoeveelheid en kwaliteit van arbeid en natuur is gegeven;
• er doet zich geen technische ontwikkeling voor; met andere woorden de productiefactoren worden in vaste verhoudingen benut;
• er is sprake van constant returns to scale; dit houdt in dat een toename van de hoeveelheid productiefactoren leidt tot een evenredige toename van de productie.

Het Harrod-Domarmodel kan als volgt worden beschreven:
(1) St = sYt (O<s<1)
(2) St = It
(3) It = Kt+1 - Kt
(4) Yt = (1 ÷ k)Kt (k>1)

Vergelijking (1) is de spaarvergelijking.
Vergelijking (2) is de evenwichtsvoorwaarde.
Vergelijking (3) geeft het capaciteitseffect van de investeringen weer: de toename van de kapitaalgoederenvoorraad.
Vergelijking (4) is een technische vergelijking, welke verband legt tussen de voorraad kapitaalgoederen en de productie.

Met behulp van dit model kan de ontwikkeling van het nationale inkomen (de nationale productie) in de loop van de tijd worden afgeleid.

gY = (Yt+1 - Yt) ÷ Yt = s ÷ k

Hieruit blijkt dat de groeivoet van het nationale inkomen bepaald wordt door: de marginale spaarquote (s) en de marginale kapitaalcoëfficiënt (k).

De conjunctuur

De totale effectieve vraag kan in de loop van de tijd zeer sterk veranderen. Dan eens zijn er perioden met een zeer grote vraag, dan weer blijft de vraag achter bij de productiemogelijkheden.


We geven de belangrijkste kenmerken van de hoogconjunctuur (de kenmerken van een laag conjunctuur zijn vaak tegengesteld).

In een hoogconjunctuur stijgt de productie, de geldomloop neemt toe, de winsten worden steeds groter, er ontstaat (nagenoeg) volledige werkgelegenheid, of zelfs een overspannen arbeidsmarkt, er vinden zowel diepte- als breedte-investeringen plaats, demand pull en cost push inflatie spelen haasje over.

Werkloosheid

In de jaren 1970 waren gemiddeld 210.000 mannen en vrouwen in Nederland werkeloos (circa 5% van de beroepsbevolking). Sinds 1980 is de werkloosheid explosief gestegen tot ongeveer 850.000 personen eind 1983 (ongeveer 18% van de beroepsbevolking).

Naar de oorzaken kunnen de volgende vormen van werkloosheid worden onderscheiden:

1. conjuncturele werkloosheid: is de werkloosheid die veroorzaakt wordt door een vermindering van de vraag naar goederen.
2. structurele werkloosheid: is de werkloosheid die wordt veroorzaakt door veranderingen aan de aanbodzijde van het economisch proces. Vormen van structurele werkloosheid zijn:
• kwalitatieve structurelewerkloosheid (gebrek aan mobiliteit of opleiding)
• kwantitatieve structurele werkloosheid (onvoldoende groei arbeidsplaatsen)
3. seizoenswerkloosheid: wordt veroorzaakt doordat bij sommige producties seizoenmatige schommelingen in de bedrijvigheid optreden.
4. frictiewerkloosheid: is de werkloosheid die veroorzaakt wordt door de duur van het sollicitatieproces.
5. werkloosheid van mindergeschikten: is de werkloosheid onder degenen die wegens een lichamelijke of geestelijke handicap niet in staat zijn om op dezelfde wijze werk te verrichten als anderen.

Maatregelen om werkloosheid tegen te gaan

Van de vele maatregelen die aanbevolen worden ten einde werkloosheid te bestrijden noemen we - naast het toepassen van het Keynesiaanse recept:

• stimuleren van innovatie
• vervroegde uittreding (hoewel dat nu juist wordt afgeraden)
• herverdeling van werk
• verlenging van de arbeidstijd

Meer over economie is te lezen in mijn special De economische wetenschap - Wat houdt economie in? © 2008 Etsel, gepubliceerd in Economie (Wetenschap) op 24-09-2008, laatst gewijzigd op 24-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Beleggen: economisch zwaar weer opkomst volgens Kondratieff: De Kondratieff-golven worden de laatste jaren weer vaker te voorschijn gehaald, omdat men kennelijk begint aan te voelen dat het huidige draagvlak…
• Economische groei, inflatie en wisselkoers: Wat wordt verstaan onder economische groei, inflatie en wisselkoers? En wat is hun invloed op de rendementen in de beleggingswereld?
• Economie: de Keynesiaanse theorie: J.M. Keynes was één van de eerste economen die op systematische wijze verband legde tussen het te kort schieten van de totale vraag naar goederen en de werkloosheid. Volgen…
• Economie: economische politiek: Economische politiek omvat alle gedragingen van de overheid om bepaalde economische doeleinden te bereiken. In Nederland zijn de volgende doeleinden van economische politiek a…
• Nectar biologie 2 deel 2: 14. Grenzen aan groei: Dit is de samenvatting van Nectar vwo bovenbouw biologie 2 deel 2. Dit boek wordt gebruikt in 6 vwo in het voortgezet onderwijs. Hoofdstuk 14: Grenzen aan gro…