Beroemde wetenschappers: Gregor Mendel

Charles Darwin dacht dat het nageslacht van twee dieren bestond uit een mengeling van de helft van beide ouders. Hij wist echter ook dat natuurlijke selectie niet zou werken als dit erfelijkheidspatroon, vermenging genaamd, waar was. Een volwassen dier zou dan maar de helft van een nuttige eigenschap aan zijn jongen doorgeven, die op hun beurt slechts een kwart zouden doorgeven. Darwin loste deze puzzel nooit op, maar de Oostenrijkse monnik Gregor Mendel wel.

Mendels experiment met erwtenplanten

In 1856 begon Gregor Mendel te experimenteren met het kweken van planten in de tuin van het klooster in Brünn. Hij wilde aantonen hoe verschillende kenmerken van planten van generatie op generatie worden overgedragen. Hij besloot dat hij dat het beste kon doen door een aantal afzonderlijke kruisingsproeven uit te voeren, waarbij hij telkens één kenmerk bestudeerde. Mendel koos erwtenplanten voor zijn experimenten en tot de zeven kenmerken die hij onderzocht, behoorden de lengte, de kleur van de peul en de vorm van de erwt. In de eerste experimenten kruiste Mendel lange en korte erwtenplanten. Tot zijn verbazing leverde dat geen planten met een tussenliggen de lengte op: ze waren allemaal lang! Dit resultaat bewees meteen dat de vermengingstheorie onjuist was. Maar toen hij de nieuwe lange planten met elkaar kruiste, leverde dat een korte plant op tegenover drie lange (zie schema rechts). Deze verhouding herhaalde zich in experimenten voor andere kenmerken. Mendel voerde acht jaar lang dit soort proeven uit en schreef zijn resultaten steeds nauwkeurig op. Toen kwam hij tot een paar belangrijke conclusies.

De Wetten van Mendel

Erfelijkheid, zo zei Mendel, wordt beheerst door 'factoren'. Elk ouderplant draagt voor elk kenmerk één factor over, zodat de nakomelingen er in totaal twee hebben. Deze combinatie bepaalt welke vorm van een kenmerk de nieuwe plant erft. Als de twee factoren hetzelfde zijn -als beide factoren bijvoorbeeld zorgen voor een grote lengte- dan erft de plant dat kenmerk. Maar als de twee verschillend zijn, heft de één (de dominante factor) de ander (de recessieve factor) op. Deze theorie verklaarde de resultaten van de experimenten met de erwtenplanten. De wetmatigheden die Gregor Mendel ontdekte bij de bestudering van de overerving, worden nu nog de Wetten van Mendel genoemd.

Mendel: de vader van de genetica

Mendel hield in 1865 een lezing over zijn vondsten voor het Natuurhistorisch Genootschap van Brünn en publiceerde ze in hun tijdschrift. Helaas werd er niet veel aandacht aan besteed. Pas na zij dood in 1884 werd duidelijk hoe belangrijk zijn ontdekking was. In 1900 werd zijn werk herontdekt door biologen als de Nederlander Hugo de Vries. De Amerikaanse bioloog Thomas Morgan Hunten trok Mendels experimenten in eerste instantie in twijfel tot hij fruitvliegjes begon te kweken. De resultaten van zijn eigen experimenten bewezen dat Mendel gelijk had. Sinds die tijd is Mendels naam een begrip geworden in de genetica en de biologie. 'Factoren' worden door de wetenschappers nu genen genoemd. Mendel had de basis gelegd voor de revolutionaire wetenschap van de genetica en wordt daarom ook wel de 'vader van de genetica' genoemd.