InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > Zenuwstelsel; overzicht van het zenuwstelsel

Zenuwstelsel; overzicht van het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel speelt een belangrijke rol in het handhaven van de homeostase van het lichaam. Het zenuwstelsel ontvangt informatie zowel van buiten en binnen het lichaam. Vervolgens verwerkt het zenuwstelsel deze informatie en stelt processen in het lichaam bij om zo de kans op overleven van het organisme te vergroten. Het zenuwstelsel kan snel lichaamsprocessen bijstellen. Verder is het zenuwstelsel de basis van onze persoonlijkheid. Het neuron (zenuwcel) is de functionele cel van het zenuwstelsel. Het neuron ontvangt, verwerkt, integreert en verzendt informatie.

Indelingen van het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel kan op verschillende manieren ingedeeld worden. Hieronder worden bekende indelingen van het zenuwstelsel gegeven.

Centrale en perifere zenuwstelsel (CZS en PZS)

Het CZS is het deel van het zenuwstelsel wat binnen de schedel (hersenen) en wervelkolom (ruggenmerg) ligt. Het PZS is dat deel van het zenuwstelsel wat buiten de schedel en wervelkolom ligt

Afferente en efferente zenuwstelsel

Het afferente zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel wat informatie vervoert naar het CZS. Het efferente deel van het zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel wat informatie vervoert van het CZS af.

Autonome en somatische zenuwstelsel

Het efferente zenuwstelsel is verder te verdelen in het autonome en somatische zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel is het deel van het efferente zenuwstelsel wat niet onder invloed van de wil staat. Het somatische zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel wat wel onder invloed van de wil staat.

Parasympatisch en sympatisch zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel is verder te verdelen in het parasympatisch en (ottho)sympatische zenuwstelsel. Het parasympatisch zenuwstelsel zet het lichaam in een ruststand. Het sympatische zenuwstelsel zet het lichaam in een actiestand.

Bouw en functie van neuronen

Het menselijk lichaam heeft meer dan 100 miljard neuronen (zenuwcellen) en elk neuron heeft duizenden contacten (synapsen) met andere neuronen. De neuronen van het zenuwstelsel vormen het communicatienetwerk van het zenuwstelsel. Neuronen ontvangen, interpreteren, genereren en vervoeren informatie naar elkaar of naar doelcellen.
Het neuron bestaat uit een cellichaam (perikaryon), korte vertakkingen (dendrieten) en vaak een lange uitloper (axon). Het perikaryon is het stofwisselingscentrum van de neuron, het zorgt ervoor dat de impulsen worden gegenereerd en worden verwerkt en het zorgt ervoor dat het neuron in leven blijft. Via de dendrieten wordt informatie richting het perikaryon vervoerd en via het axon wordt informatie van het perikaryon af vervoerd.
Neuronen bezitten geen delingscapaciteit (postmitotisch) meer en neuronen die sterven worden niet vervangen. Wel zijn neuronen in staat om gedurende het gehele leven nieuwe contacten (synapsen) te maken met andere neuronen. Het vormen van nieuwe synapsen vormt de basis van leren.

Neurogliacellen zijn de ondersteunde cellen van het zenuwstelsel

De neurogliacellen (gliacellen, neuroglia) voeden, beschermen en isoleren de neuronen. Grofweg zijn er drie soorten neurogliacellen:
  1. Macrogliacellen van het CZS
  2. Macrogliacellen van het PZS
  3. Microgliacellen

Neuronen, actiepotentialen en impulsgeleiding

Neuronen zijn in staat tot communicatie. Vaak verloopt de communicatie tussen neuronen door afgifte van neurotransmitters. Deze neurotransmitters zorgen echter voor het opwekken van een actiepotentiaal (zenuwimpuls) in het postsynaptisch neuron. Het actiepotentiaal geleidt informatie naar het perikaryon en/of via het axon naar een ander neuron. Het actiepotentiaal is een electrisch signaal wat ontstaat door het instromen van natriumionen waardoor het electrisch potentiaal van het axolemma stijgt (depolariseert). Wanneer de zenuwimpuls aankomt op het einde van het axon zorgt het daar voor vrijkomen van een neurotransmitter.

Neuronen en neurotransmitters

Het axon komt aan op een dendriet, perikaryon of axon van een ander neuron. Het axon maakt echter net geen contact met deze structuren, maar communiceert middels neurotransmitters. De ruimte tussen het axon en het volgende neuron wordt de synpatische spleet, of kortweg synaps genoemd. De neurotransmitter komt terecht in de synaptische spleet. De neurotransmitter die vrijkomt kan ervoor zorgen dat er een volgende zenuwimpuls ontstaat. Ook kan de neurotransmitter een neuron gevoeliger (stimuleert), of juist ongevoeliger (inhibeert) maken voor neurotransmitters die een zenuwimpuls kunnen genereren. Bekende neurotransmitters zijn acetylcholine, GABA, noradrenaline, dopamine, serotonine en endorfines.

Het centrale zenuwstelsel

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. De hersenen bestaan uit de grote hersenen (cerebrum), kleine hersenen (cerebellum) en hersenstam. Elk van deze hersendelen hebben specifieke functies.

De hersenvliezen

De hersenvliezen beschermen, isoleren en zorgen voor een constante aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof naar de hersenen en ruggenmerg. Van buiten naar binnen bezien zijn er drie hersenvliezen:
  1. De dura mater (harde hersenvlies)
  2. De arachnoidea (spinnenwebvlies)
  3. Pia mater (zachte hersenvlies)

Het perifere zenuwstelsel

Het perifere zenuwstelsel omvat alle delen van het zenuwstelsel die buiten de schedel en het ruggenmerg liggen. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit de twaalf hersenzenuwen, 31 spinale zenuwen en de splanchische zenuwen die als strengen met ganglia (neuronenkernen) naast de wervelkolom liggen.

Het autonome en somatische zenuwstelsel

Het efferente deel van het zenuwstelsel bestaat uit het autonome zenuwstelsel en het somatische zenuwstelsel. Het somatische zenuwstelsel zorgt voor bewuste spiercontracties van de skeletspieren van het lichaam. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit het parasympatisch en sympatische zenuwstelsel en zorgt voor de onbewuste regulering van vitale levensfuncties. Het parasympatisch deel van het autonome zenuwstelsel zorgt ervoor dat het lichaam meer in een ruststand komt. Het sympatische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt ervoor dat het lichaam in een actiestand komt.

Lees verder

© 2014 - 2019 Wieschrijft, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het autonome zenuwstelsel: parasympatisch en orthosympatischHet autonome zenuwstelsel: parasympatisch en orthosympatischHet autonome of vegetatieve zenuwstelsel regelt samen met het hormoonstelsel het constant houden van de omstandigheden i…
Zenuwstelsel; indelingen van het zenuwstelselHet zenuwstelsel kan op verschillende manieren ingedeeld worden. Het deel van het zenuwstelsel wat binnen de schedel en…
Zenuwstelsel; het autonome zenuwstelselHet autonome zenuwstelsel zorgt voor de onbewuste regulering van de interne organen en hormoonklieren. Het autonome zenu…
Hoe kan het hart buiten het lichaam blijven kloppen?Hoe kan het dat het hart buiten het lichaam blijft samentrekken? Dit komt omdat het hart zijn eigen ritme opwekt. Het in…
Organisatie van het zenuwstelselHet zenuwstelsel ontvangt, verwerkt en integreert prikkels uit het inwendige en uitwendige milieu (prikkels van binnen e…
Bronnen en referenties
  • JE. Hall, 2013, Pocket Companion to Textbook of Medical Physiology, Elsevier Inc
  • GA Thibodeau, Patton KT 2012, Anatomy & Physiology, Mosby/Elsevier
  • EN Marieb, Hoehn K 2012, Human Anatomy & Physiology, Pearson/Benjamin Cummings

Reageer op het artikel "Zenuwstelsel; overzicht van het zenuwstelsel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wieschrijft
Gepubliceerd: 26-06-2014
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Special: Neurologie
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!