InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > Zintuigen; smaakzin en waarnemen van smaken

Zintuigen; smaakzin en waarnemen van smaken

Er bestaan zes primaire basissmaken. Deze primaire basissmaken zijn zoet, zout, zuur, bitter, vet en umami. De meeste smaakreceptoren zitten op de tong, maar er zitten ook smaakreceptoren achter in de mond en keelholte. De smaakreceptoren op de tong zijn verenigd in smaakpapillen. Om smaken waar te nemen moet de concentratie van een bepaalde smaakstof hoog genoeg zijn om een impuls te generen van een sensorisch neuron. De axonen van deze sensorische neuronen verenigen zich in de hersenzenuwen nervus facialis, glossopharyngeus en nervus vagus en synapteren in de insula anterior en operculum frontalis. In de insula anterior zijn smaken sterk verbonden aan emoties en herinneringen. In de operculum anterior vindt de feitelijke waarneming van smaken plaats.

Soorten smaken

Hoewel letterlijk smaken tot in alle nuances kunnen verschillen, zijn er zes basissmaken. Deze zes primaire basissmaken zijn:
  1. Zoet
  2. Zout
  3. Zuur
  4. Bitter
  5. Vet
  6. Umami
Aanvankelijk bestonden er vier primaire basissmaken. De primaire basissmaken vet en umami zijn later toegevoegd. De smaak van een product wordt bepaald door de combinatie en concentratie van stoffen die een bepaalde smaak uitlokken. Echter niet alleen de primaire basissmaken bepalen de smaak van een product, maar ook de temperatuur, geur, uiterlijk en consistentie van voedingsmiddelen.

De smaakreceptoren

De smaakreceptoren van de smaak zitten op de tong en gehemelte achter in de mond en de keelholte. Op de tong zijn de smaakreceptoren gegroepeerd in de smaakpapillen. De smaakreceptoren achter in de mond en de keelholte zijn niet gegroepeerd in papillen.
Er zijn verschillende soorten smaakpapillen die op verschillende posities van de tong voorkomen. De verschillende soorten smaakpapillen en de posities op de tong zijn:
  • Papillae circumvallatae die V-vormig achter op de tong voorkomen
  • Papillae foliatae die achter en op de zijkant van de tong voorkomen
  • Papillae fungiformis en filiformis die verspreid over de tong voorkomen

Waarneming van smaken

Smaakstoffen binden aan smaakreceptoren

De smaakreceptoren kunnen verschillende moleculen aan zich binden. Wanneer moleculen binden aan de smaakreceptoren zorgen deze smaakreceptoren voor de totstandkoming van een impuls van een sensorisch neuron.

Bittere smaak betekent gevaar

De concentratie van smaakstoffen moet hoog genoeg zijn, voordat het sensorisch neuron een impuls genereert. Van de verschillende primaire basissmaken hoeft de concentratie niet even hoog te zijn om een impuls door het sensorisch neuron te genereren. Zo leidt de basissmaak bitter veel eerder tot de totstandkoming van een impuls en dus smaakwaarneming, dan de basissmaak zoet. Dit komt omdat gifstoffen vaak een bittere smaak hebben en dus eerder opgemerkt moeten worden.

Speeksel zorgt voor het oplossen van smaakstoffen

Voordat de smaakmoleculen echter kunnen binden aan de smaakreceptoren moeten zij eerst opgelost worden in een waterig medium. Hier zorgen de speekselklieren voor. De speekselklieren scheiden speeksel uit. Speeksel bestaat voor meer dan 90% uit water. In dit water lossen de smaakstoffen op en binden vervolgens aan de smaakreceptoren.

De axonen van de sensorische neuronen synapteren in verschillende hersengebieden

Verschillende sensorische neuronen generen een impuls op basis van stimuli van verschillende smaakreceptoren op de tong. Sensorische neuronen wiens axonen samen komen tot de chorda tympani van de nervus facialis (een hersenzenuw) genereren een impuls door stimuli van smaakreceptoren van het voorste tweederde deel van de tong.
In de nervus glossopharyngeus (andere hersenzenuw) komen axonen samen van sensorische neuronen die een impuls genereren door stimuli van smaakreceptoren van het achterste deel van de tong. In de nervus nervus vagus (andere hersenzenuw) komen axonen samen van sensorische neuronen die een impuls genereren door stimuli van smaakreceptoren van de mond en keelholte.
De axonen van de verschillende sensorische neuronen synapteren in de insula anterior en operculum frontalis. In de insula anterior worden emoties en herinneringen gegenereerd na blootstelling aan bepaalde smaken. Zo kunnen bepaalde gerechten en voedingsmiddelen tot fijne emoties en herinneringen oproepen. In de operculum frontalis (deel van de frontale kwab) komt het feitelijke waarnemen van smaken tot stand.

Lees verder

© 2014 - 2019 Wieschrijft, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De smaakzin (zintuigen)De smaakzin (zintuigen)Ook de smaakzin behoort net zoals horen,ruiken,zien en de tastzin tot de 5 zintuigen. Wij kunnen smaken waarnemen door m…
Proeven, waarmee doet u dat?Er zijn vele lekkere producten op de markt verkrijgbaar maar hoe komt het dat iets zo lekker smaakt? Smaken verschillen…
Hoe proef je, en wat proef jeHoe proef je nou? En wat zorgt ervoor dat je het proeft. Hieronder staat besschreven hoe je kunt proeven en wat je neus…
Is het waar dat katten geen smaakzin hebben?Is het waar dat katten geen smaakzin hebben?Er wordt vaak gezegd dat een kat het verschil tussen verschillende etenswaren niet kan proeven. Dit is niet helemaal cor…
Smaakpapillen van de tong: geen specifieke plaatsenSmaakpapillen van de tong: geen specifieke plaatsenNog altijd wordt geloofd dat de vier smaken (zoet, zuur, zout en bitter) die we met de tong kunnen waarnemen vast zitten…
Bronnen en referenties
  • JE. Hall, 2013, Pocket Companion to Textbook of Medical Physiology, Elsevier Inc
  • GA Thibodeau, Patton KT 2012, Anatomy & Physiology, Mosby/Elsevier
  • EN Marieb, Hoehn K 2012, Human Anatomy & Physiology, Pearson/Benjamin Cummings

Reageer op het artikel "Zintuigen; smaakzin en waarnemen van smaken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wieschrijft
Gepubliceerd: 27-08-2014
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Special: Zintuigen
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!