InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > Het perifere zenuwstelsel (PZS) onderdelen en neuronen

Het perifere zenuwstelsel (PZS) onderdelen en neuronen

Het zenuwstelsel bestaat uit een centraal gelegen deel en een perifeer gelegen deel. Het centrale zenuwstelsel bestaat uit die delen van het zenuwstelsel die binnen de schedel en wervelkolom liggen inclusief neuronen van de netvliezen (retina’s). Het perifere zenuwstelsel bestaat uit die delen van het zenuwstelsel die buiten de schedel en wervelkolom liggen. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit 12 paren motorische, sensorische en gemengde hersenzenuwen en 31 paren spinale zenuwen. Het perifere zenuwstelsel geleidt informatie van (efferente) en naar (afferente) het centrale zenuwstelsel. Van het efferente zenuwstelsel is het somatische en autonome zenuwstelsel te onderscheiden. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel. Het sympatisch zenuwstelsel zet het lichaam in de actiestand. Het parasympatisch zenuwstelsel zet het lichaam in een rust- en herstelstand.

Onderdelen van het perifere zenuwstelsel

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit craniale en spinale zenuwen

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit 12 paren van craniale zenuwen (hersenzenuwen) en 31 paren van spinale zenuwen. Er zijn in totaal 8 paren van cervicale zenuwen, 12 paren van thoracale zenuwen, 5 paren van lumbale, 5 paren van sacrale en 1 paar van coccygeale zenuwen.

Craniale zenuwen worden ook wel hersenzenuwen genoemd

De craniale zenuwen zijn zenuwen die impulsen van het centrale zenuwstelsel (CZS) naar de periferie geleiden (motorische, of efferente zenuwen), zenuwen die impulsen van de periferie naar het CZS geleiden (sensorische, of afferente zenuwen), of gemengde zenuwen.

Spinale zenuwen

De spinale zenuwen zijn bijna allemaal gemengde zenuwen. Dat betekent dat de spinale zenuwen zowel sensorische (afferente) als motorische (efferente) impulsen geleiden.

Neuronen van het perifere zenuwstelsel

Afferente en efferente neuronen

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit verschillende neuronen. Zo zijn er de afferente neuronen die impulsen naar het CZS geleiden en de efferente neuronen die impulsen van het CZS af geleiden. De efferente neuronen zijn weer verder te verdelen in somatische en autonome neuronen. De verschillende neuronen communiceren met elkaar via neurotransmitters. Er zijn vele verschillende neurotransmitters.

Somatische neuronen

De somatische neuronen geleiden impulsen naar de skeletspieren om deze bewust aan te sturen. Het somatische zenuwstelsel stuurt de spieren bewust aan.

Autonome neuronen

De autonome neuronen versturen impulsen naar delen van het lichaam, exclusief de skeletspieren om deze onbewust aan te sturen. Deze sturing kan bestaan uit activering, of juist remming van een bepaald deel van het lichaam.
Het autonome zenuwstelsel bestaat uit het parasympatisch zenuwstelsel en sympatisch zenuwstelsel.

Het sympatische en parasympatisch zenuwstelsel

Zoals eerder beschreven bestaat het autonome zenuwstelsel uit neuronen die de functie van delen van het lichaam onbewust beïnvloeden. Het autonome zenuwstelsel staat onder invloed van het diencephalon (tussenhersenen; bestaande uit thalamus, subthalamus, hypothalamus en epithalamus), medulla en pons.
Het autonome zenuwstelsel is te verdelen in een parasympatisch en sympatisch zenuwstelsel.

Parasympatisch zenuwstelsel

Het parasympatisch zenuwstelsel bestaat uit craniale en spinale lumbale zenuwen. Daarom wordt dit deel van het autonome zenuwstelsel ook wel craniolumbale zenuwstelsel genoemd. Het parasympatisch zenuwstelsel zet het lichaam in een rust- en herstelstand. De belangrijkste neurotransmitter van het parasympatische zenuwstelsel is acetylcholine. Een van de bekendste zenuwen van het parasympatische zenuwstelsel is de hersenzenuw nervus vagus.

Sympatisch zenuwstelsel

Het sympatisch zenuwstelsel bestaat uit spinale thoracale en lumbale zenuwen. Daarom wordt dit deel van het autonome zenuwstelsel ook wel thoracolumbale zenuwstelsel genoemd. De belangrijkste neurotransmitter van het sympatische zenuwstelsel is noradrenaline. Het sympatische zenuwstelsel innerveert de bijnieren. De bijnieren produceren adrenaline (80%) en noradrenaline (20%) beide ook hormonen die het lichaam in een actiestand zetten.

Lees verder

© 2015 - 2017 Wieschrijft, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zenuwstelsel; het autonome zenuwstelselHet autonome zenuwstelsel zorgt voor de onbewuste regulering van de interne organen en hormoonklieren. Het autonome zenu…
Zenuwstelsel; overzicht van het zenuwstelselHet zenuwstelsel speelt een belangrijke rol in het handhaven van de homeostase van het lichaam. Het zenuwstelsel ontvang…
Het hart; regelmechanismen van het hartHet hart heeft in rust een ander hartminuutvolume (HMV), dan bijvoorbeeld wanneer iemand sport. Het HMV neemt toe tijden…
Weefsels; bouw en functie zenuwweefselHet zenuwweefsel bestaat grofweg uit twee soorten cellen; de neuronen (zenuwcellen) en de gliacellen. De functies van de…
Perifere neuropathiePerifere neuropathiePerifere neuropathie is een vervelende aandoening aan de zenuwen. Lees hieronder meer over deze aandoening.
Bronnen en referenties
  • William D. McArdle, Victor L. Katch, & Frank I. Katch (2014) Exercise Physiology, Nutrition, Energy, and Human Performance, LWW Philadelphia

Reageer op het artikel "Het perifere zenuwstelsel (PZS) onderdelen en neuronen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Wieschrijft
Laatste update: 12-11-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!