InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Beleefdheid in het taalgebruik

Beleefdheid in het taalgebruik

Beleefdheid in het taalgebruik Een aantal taalwetenschappers heeft zich in de laatste eeuw bezig gehouden met het begrip 'beleefdheid'. Gerelateerde termen die hiervoor in Engelse wetenschappelijke artikelen werden gebruikt zijn 'face-work' en 'politeness'. Drie onderzoekers Erving Goffman, Brown & Levinson en Richard Watts hebben zo hun eigen ideeën over het begrip beleefdheid geformuleerd.

Erving Goffman: de grondlegger van de Politeness Theory

Goffman wordt de 'founding father' genoemd van de Politeness Theory (beleefdheidtheorie). Zijn theorie is geformuleerd van 1955 tot 1967. Hij heeft de term 'facework' bedacht. Zijn definitie van facework is:
Alles wat je doet, talig en niet talig, waarmee je sociale relaties opdoet en bevestigt.

Facework kan volgens hem worden bijgesteld door bepaalde rituelen. Bij de presentational rituals laat je zien dat je iemand apprecieert, hierdoor stijgt als het ware de 'ego' van de ander. Het is niet dat dit dan meteen een compliment is, alleen al praten tegen de ander betekent dat je de ander apprecieert. Dit is beleefd. Ook beschrijft hij de avoidance rituals, hierbij hou je afstand tot de ander om niet in elkaar persoonlijke ruimte te komen. Dit ritueel kan ook corrigerend werken, met dat je de oorzaak van een bepaalde overtreding wegneemt.

Ritual Equilibrium

Volgens hem moet het facework tussen beide gesprekspartners als het ware in balans zijn. Hiervoor heeft hij het Ritual Equilibrium bedacht. Dit betekent dat er een balans is tussen de spreker en de hoorder. Het gaat erom dat de spreker en hoorder allebei in dezelfde waarde worden gelaten. Dit kan bijvoorbeeld door de hoeveelheid van spreken, of het soort facework dat door beiden wordt gebruikt door beiden in de interactie.

Brown & Levinson: theory of politeness (1978, 1987)

Brown & Levinson hebben hun theorie over beleefdheid afgeleid van die van Goffman. Waar de theorie van Goffman eigenlijk over alles gaat, zowel talig als niet talig, als indicator van beleefdheid, gaat het bij Brown & Levinson slechts om taal. Brown & Levinson kijken enkel naar talig handelen en beleefdheidsstrategieën. Deze theorie is puur op taal gericht, en er wordt niet gekeken naar interacties.

In hun theorie onderscheiden ze positive en negative 'face'. (Positief en negatief gezicht)
  • Positive face: de menselijke behoefte aan erkenning en affectie.
  • Negative face: de menselijke behoefte aan privacy.

Interactional balance

Ook Brown & Levinson hebben zo hun eigen term voor de balans in interacties tussen mensen. De term die zij gebruik is 'Interactional balance'.

Locher & Watts

Watts heeft in zijn artikel meer een aantal kritiekpunten geleverd op de theorie van Brown & Levinson. De kritiek van Watts op hun beleefdheidstheorie zijn de volgende punten:
  • Brown & Levinson kijken te veel naar uitingen zonder te kijken waar de uitingen worden gebruikt. De context moet dus worden meegenomen in de beoordeling of iets negatief of positief taalgebruik is.
  • Gebruikelijk directief taalgebruik wordt gezien als politic behavior, omdat het normaal taalgebruik is. Vaak kun je het niet zo makkelijk beoordelen.
  • Watts vindt dat je eerst naar de afwijkingen van normen in taalgebruik moet kijken, en vervolgens kun je pas beoordelen of het negatieve of positieve beleefdheid is. Dit doen Brown & Levinson niet.

Overzicht van de criteria die worden meegenomen bij het beoordelen van beleefdheid

Naam van de taalwetenschapperGegevens waarnaar wordt gekeken bij het beoordelen van beleefdheid
GoffmanAlles wat je doet, talig en niet talig.
Brown & Levinson Er wordt enkel gekeken naar talig handelen en beleefdheidsstrategieën
Locher & Watts Er wordt eerst gekeken naar de afwijkingen van normen op het taalgebruik, vervolgens worden er past uitspraken gedaan over de beleefdheid. Er wordt hier meer gekeken naar de context.
© 2013 - 2019 Shiny, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Een ERP-pakket automatiseert de waardekringloopOver wat een ERP-pakket nu precies is en doet, wordt verschillend gedacht. Sommigen zien het als een logistiek pakket da…
Grondwerk met je paard: Voedsel beleefdheidAls je werkt met voedsel beloningen, dan is het heel belangrijk dat er respectvol om gegaan wordt met het voer. Elk paar…
Filmrecensie DisclosurerecensieFilmrecensie DisclosureDisclosure is een speelfilm uit 1994 werd werd geregisseerd door Barry Levinson en geproduceerd door schrijver Michael C…
Dan Brown: Robert Langdon keert terugDan Brown: Robert Langdon keert terugNegen jaar na de uitgave van zijn eerste boek met professor Robert Langdon in de hoofdrol, ´Het Bernini Mysterie´, komt…
Biografie Dan BrownDan Brown kan het beste worden omschreven als een auteur van detective-thrillers die behoren tot het genre van de Fact f…
Bronnen en referenties
  • Locher & Watts - Politeness theory and relational work
  • Pragmatiek collegemateriaal

Reageer op het artikel "Beleefdheid in het taalgebruik"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Shiny
Gepubliceerd: 03-01-2013
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!