InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Inspanningsfysiologie; van vertering tot energie (ATP)

Inspanningsfysiologie; van vertering tot energie (ATP)

Zowel in rust als tijdens inspanning is energie nodig in de vorm van adenosinetrifosfaat (ATP). Ongeveer 95% van deze ATP wordt geleverd door de aerobe energiesystemen die in de mitochondriën plaats vinden. Om deze energie te kunnen leveren, moeten de macronutriënten koolhydraten, eiwitten en vetten verbrand worden. Om koolhydraten, eiwitten en vetten te verbranden, moet onze voeding deze macronutriënten leveren. Echter de voeding die gegeten wordt, moet door het spijsverteringsstelsel verteerd en geabsorbeerd worden. In de vertering worden de koolhydraten, eiwitten en vetten afgebroken tot kleine opneembare moleculen. Wanneer de vertering verstoord is en dus niet goed werkt, kan de voeding niet goed verteerd worden. De voeding kan dan niet opgenomen worden. In tegenstelling van wat veel mensen denken, vallen mensen met een slechte vertering extreem af en worden juist niet dik.

Energieproductie uit koolhydraten, vetten en eiwitten

De voeding die we dagelijks eten bevat koolhydraten, vetten en eiwitten. Koolhydraten, eiwitten en vetten noemen we ook wel macronutriënten. De macronutriënten leveren energie. Koolhydraten en eiwitten leveren 4 kCal (17 kJ). Vetten leveren 9 kCal (38 kJ). Voordat de voeding energie aan het lichaam levert, moeten er echter een aantal essentiële processen plaatsvinden. Omdat 95% van alle energie door aerobe energiesystemen wordt geleverd, wordt er vanuit gegaan dat de macronutriënten in deze processen worden omgezet tot acetylCoA. AcetylCoA is het startpunt van de aerobe energiestofwisseling. De essentiële processen zijn:
  • Vertering en absorptie
  • Omzetting van aminozuren, vetzuren en koolhydraten tot acetylCoA
  • AcetylCoA afbreken tot koolstofdioxide en water
Elk van deze processen wordt hieronder toegelicht.

Vertering en absorptie van koolhydraten, eiwitten en vetten

Onze voeding bestaat uit koolhydraten, eiwitten en vetten. In onze voeding zijn de koolhydraten, eiwitten en vetten grote moleculen. Voordat het lichaam de voeding kan opnemen (absorberen), moeten deze grote moleculen worden afgebroken tot kleine opneembare moleculen. De vertering zorgt ervoor dat de grote moleculen worden afgebroken tot opneembare kleine moleculen. Koolhydraten worden afgebroken tot monosachariden en zo opgenomen. Eiwitten worden tot aminozuren afgebroken in de vertering en zo opgenomen. Vetten worden als geheel opgenomen. Als de vertering niet werkt, wordt men dus niet dik, maar valt men juist af, omdat de voeding niet opgenomen kan worden.

Omzetting van aminozuren, vetzuren en koolhydraten tot acetylCoA

Ongeveer 95% van de energie die het lichaam nodig heeft, wordt geleverd door aerobe energiesystemen. Het grootste deel van de energierijke stoffen wordt gevormd in de citroenzuurcyclus. De geabsorbeerde aminozuren worden van hun stikstofgroep ontdaan (deaminering) en verder omgevormd tot acetylCoA. De monosachariden worden deels door de lever omgezet in glucose en stromen eerst in de glycolyse. Het ontstane pyruvaat wordt omgezet in acetylCoA. Vetten worden afgebroken tot glycerol en vetzuren. Dit proces heet lipolyse. Het glycerol komt in de glycolyse terecht en wordt vervolgens omgezet in acetylCoA. De vetzuren worden in de beta-oxidatie omgezet tot acetylCoA.

AcetylCoA afbreken tot koolstofdioxide en water

In de citroenzuurcyclus, ook wel Krebscyclus genoemd, wordt acetylCoA afgebroken tot koolstofdioxide. Tijdens de citroenzuurcysclus ontstaan er de energierijke verbindingen FADH en NADH. In het electronentransportsysteem (ETS) en oxidatieve fosforylering worden FADH en NADH onder de noodzakelijke aanwezigheid van zuurstof omgevormd in water, FAD en NAD. Bij dit proces komt zeer veel energie vrij. Deze energie wordt gebruikt om uit adenosinedifosfaat (ADP) en fosfaat (P), adenosinetrifosfaat (ATP) te maken. Per NADH kan 2,5 ATP gemaakt worden. Per FADH kan 1,5 ATP gemaakt worden.
Zowel de citroenzuurcyclus, ETS als oxidatieve fosforylering vinden plaats in de mitochondriën.

Lees verder

© 2014 - 2017 Wieschrijft, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spijsvertering; vertering en opname van koolhydratenDe enterocyten zijn alleen in staat om de monosachariden glucose, fructose en galactose op te nemen (absorberen). De voe…
Dyspepsie, zware maag of een opgeblazen gevoelIedereen heeft na de maaltijd wel eens last van een zware maag of een opgeblazen gevoel. In medische termen wordt dit dy…
Leven lang fit dieetLeven lang fit dieetDieten zijn niet meer weg te denken uit ons leven. De meeste Nederlanders hebben weleens een dieet gevolgd. Sommigen lij…
Spijsvertering; vertering en opname van vettenVetten zijn een belangrijke brandstof voor het lichaam. Vetten leveren in een klein volume veel energie (1 gram vet leve…
Spijsvertering in de dikke darmSpijsvertering in de dikke darmDe dikke darm heeft vele belangrijke functies. Het speelt een belangrijke rol in de opname van belangrijke stoffen en vo…
Bronnen en referenties
  • William D. McArdle, Victor L. Katch, & Frank I. Katch (2014) Exercise Physiology, Nutrition, Energy, and Human Performance, LWW Philadelphia

Reageer op het artikel "Inspanningsfysiologie; van vertering tot energie (ATP)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Wieschrijft
Gepubliceerd: 05-11-2014
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Sport en voeding
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!