InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Geloven in de wetenschap

Geloven in de wetenschap

Vrijwel iedereen op aarde heeft een levensvisie. Op school leren we dat de kennis van de mens steeds meer vooruit gaat. Dit vooruitgangsdenken wordt door de meeste mensen aangehangen. Maar het hoeft helemaal niet zo te zijn dat het waar is dat de mensheid steeds slimmer wordt. Misschien zijn alle technologische apparaten wel substituten voor verloren menselijke eigenschappen.

Inhoud:


Is technologische verandering vooruitgang?

We bellen elkaar per telefoon, eerst 'vaste' telefoon dat wil zeggen: met draadverbinding, nu gsm's. Eerst waren de schermpjes op de gsm's zwart-wit. Nu hebben we een kleurentelefoon. Is dat allemaal vooruitgang? Het is bekend dat mensen meer via apparaten communiceren in plaats van direct. Is dat vooruitgang? Is het een teken van vooruitgang om apparaten met sterke straling te gebruiken zonder te weten wat voor gevolgen dat heeft?

Telepathie

Misschien konden mensen vroeger wel boodschappen overbrengen zonder telefoon maar door middel van telepathie en zijn de mensen in de loop der tijden gedegenereerd. Zulke gedachten worden natuurlijk al snel door de lezer als absurd verworpen want ze passen niet in ons denkbeeld. Wie bepaalt jouw gedachten? Waarom zou het woord telepathie bestaan als niemand telepathisch is?

Wetenschap is geloof

Eerst was het de kerk die de gedachten van de mensen wilden bepalen. Nu hebben wetenschappers de rol van de kerk overgenomen. Wetenschap is het nieuwe geloof. Men doet net alsof wetenschappelijke feiten onomstotelijk vast staan omdat uit experimenten steeds dezelfde uitkomst blijkt. Toch is dat niet waar want elke uitkomst van een experiment is vantevoren vaststelbaar door de aard van de te onderzoeken hypothese die men opstelt. De denkrichting waarin een wetenschapper is opgevoed bepaalt de uitkomst. Popper, een wetenschapsfilosoof zag in dat de opdrachtgever van een wetenschappelijk onderzoek de uitkomst mede bepaalt. Dat houdt in dat als eenzelfde verschijnsel door een academisch team wordt onderzocht alsmede door een militair onderzoeksteam en door een farmaceutisch onderzoeksteam je dan 3 verschillende 'wetenschappelijke' resultaten krijgt die elkaar makkelijk tegen kunnen spreken.

Nieuwe hersencellen

Maar de invalshoek waarmee wetenschap bedreven wordt is niet de enige reden dat de huidige wetenschap veelal onware zaken verkondigt. De tijd is ook een factor. Neem bijvoorbeeld de hersenen. Tot ver in de jaren 90 van de vorige eeuw wisten veel mensen het zeker: de hersencellen kunnen nooit vernieuwd worden in tegenstelling tot overige lichaamscellen die om de zeven jaar vernieuwd worden. Hersencellen sterven alleen maar af. Het was namelijk nog nooit wetenschappelijk aangetoond dat nieuwe hersencellen konden worden ontstaan. Allereerst is het al vrij ridicuul dat als iets niet aangetoond kan worden mensen geloven dat het ook niet kan. Daar verschuilt zich een diep geloof in de wetenschap; deze heeft blijkbaar het altijd aan het rechte eind voor veel mensen. Maar enfin, eind jaren 90 ontdekten wetenschappers dat hersencellen wel degelijk vernieuwd konden worden. De wetenschap verandert voortdurend van inzichten. Alleen daarom is het al gevaarlijk iets wat uit wetenschappelijke hoek komt voor waarheid aan te nemen.

De wetenschap is een momentopname

Toch geloven veel mensen heilig in de wetenschap. Vooral als er berichten in de kranten staan over een wetenschappelijk onderzoek dan denken veel mensen: wat knap dat deze wetenschappers nu meer weten dan eerst. Een wetenschappelijk onderzoeksverslag is vaak een dik boekwerk en een krantenartikel heel kort. Als een wetenschapper die aan het onderzoeksverslag heeft meegewerkt wordt geïnterviewd zal hij 9 van de 10 keer zeggen dat wat in de krant staat niet helemaal een juiste voorstelling van zaken is. Daarnaast is een wetenschappelijk onderzoeksverslag hooguit een indicatie van de stand van wetenschap op dat moment. Aangezien er meerdere wetenschappelijke onderzoeksgroepen zijn is het niet alleen een momentopname maar ook een lokaal vastgesteld standpunt door een selectieve groep mensen.

Richtingenstrijd binnen de wetenschap

Iedereen kent wel het feit dat wetenschappers elkaar vaak in de haren vliegen en ruzie maken over hoe feiten, resultaten of metingen moeten worden geïnterpreteerd. Binnen de wetenschap is er over vrijwel elk wetenschappelijk feit een groep 'tegenstanders'. Wat als wetenschappelijke concensus wordt geaccepteerd, blijkt vaak later toch weer helemaal niet waar te zijn. Bedenk bijvoorbeeld dat 25 jaar geleden de wetenschap heel anders dacht over vrijwel alle wetenschappelijke onderwerpen. 50 jaar geleden dacht men weer heel anders dan 25 jaar geleden. Het zou wel heel gek zijn als de wetenschap over 25 jaar de huidige wetenschappelijke werkelijkheid niet anders interpreteert. De geschiedenis van de wetenschappen is de geschiedenis van richtingenstrijd binnen de wetenschap. Daar komt nog eens bij dat wetenschappelijk onderzoek gefinancierd moet worden. Als de financiers geen heil in een theorie of onderzoek zien dan stopt de wetenschappelijke ontwikkeling op dat terrein. Niet zelden wordt een eeuw later toch weer de draad opgepakt door een nieuwe groep wetenschappers omdat men van inzicht is veranderd en er nu wel financiën beschikbaar zijn om het onderzoek uit te voeren.

Wetenschappelijk Paradigma verandert om de 25 jaar

Het wetenschappelijk paradigma verandert met de regelmaat van de klok. Men neemt een nieuwe theorie aan en gaat de wereld bekijken vanuit de nieuwe theorie. Degene die de mooiste en meest aannemelijkste theorie verzint krijgt gelijk. Dat is eigenlijk geen wetenschap te noemen; dat is geloven in een theorie. Wie een theorie aanhangt en op zoek gaat naar bewijzen voor die theorie zal die altijd vinden. De wereld om ons heen is op meerdere manieren te interpreteren. In de wetenschap zoekt men juist naar bewijzen voor een bepaalde theorie. Men poneert een hypothese en gaat deze onderzoeken. Daar ligt de grote zwakte van de wetenschap want ze zullen altijd iets vinden wat een theorie bewijst. Als je niet op zoek bent naar bewijzen van het tegendeel dan zul je als wetenschapper die ook niet vinden. Wetenschappers denken vanuit een theorie waarmee bepaalde delen van de werkelijkheid verklaard lijken te worden maar beseffen vaak niet dat ze een tunnelvisie er op na houden. Pas wanneer het wetenschappelijk paradigma na verloop van tijd veranderd dan verdwijnt deze tunnelvisie en doet een andere theorie haar intrede.

Toch vooruitgang?

Soms moeten theorieën naast elkaar blijven bestaan. Al 60 jaar lang filosoferen wetenschappers over de vraag of licht een golf is of een deeltje. Einstein en Bohr zijn begonnen met deze discussie. In wetenschappelijke experimenten kunnen beide zaken worden aangetoond. Het ene experiment toont aan dat licht een golf is en het andere dat licht een deeltje is. Een deeltje is iets anders dan een golf. Zo spreken de onderzoeken elkaar tegen. Hopelijk staat er ooit een wetenschapper op die dit probleem oplost. Gelukkig heeft de factor tijd hier een voordeel. De westerse wetenschap is nog maar 400 jaar oud en het kan best zo zijn dat over 400 jaar de wetenschap dermate is gevorderd dat veel theorieën tegen die tijd wel onomstotelijke waarheden zijn. Voor een mensenleven is dat te lang want we leven over het algemeen korter dan 400 jaar. Wie in dit leven achter de waarheid wilt komen moet oude overtuigingen los laten en zelf op zoek gaan naar de waarheid. Uiteindelijk is dat wat je denkt de enige wetenschap waar je vanuit kunt gaan.
© 2010 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kuhn: Paradigma’s, Normale en Revolutionaire wetenschapKuhn: Paradigma’s, Normale en Revolutionaire wetenschapThomas Kuhn leefde van 1922 tot 1996. Als wetenschapsfilosoof was hij vooral bekend om zijn boek The structure of Scient…
Wetenschappelijke kennis als afspiegeling van paradigma’sIn ‘The Structure of Scientific Revolutions’(1962/1970) ontwikkelde Thomas Samuel Kuhn een argument wat vaak wordt gezie…
De filosoof Karl PopperDe filosoof Karl PopperKarl Raimund Popper wordt gezien als één van de grootste wetenschapsfilosofen van de 20e eeuw. Om u een beetje een beeld…
Paradigmaverschuiving; nieuw wetenschappelijk wereldbeeldParadigma komt uit het Grieks. Para betekent naast en digma betekent voorbeeld. Door middel van een paradigma wordt een…
Falsificationisme en PopperFalsificationisme en PopperHoe verkrijg je ware kennis? Over deze vraag verschillen de meningen, vooral die van wetenschappers en filosofen. Popper…
Bronnen en referenties
  • De ontwikkeling van wetenschap, boek van De Vries

Reageer op het artikel "Geloven in de wetenschap"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Laatste update: 24-05-2012
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!