InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Judea en Samaria 1: Fysische geografie en Arabische dorpen

Judea en Samaria 1: Fysische geografie en Arabische dorpen

Judea en Samaria (West Bank) vormt het decor van een Joodse-Arabische strijd om soevereiniteit. In dit inleidend artikel geven we u informatie over de invloed van de fysische geografie van het Bijbelse landschap op het Arabische nederzettingenpatroon. Het gebied werd in 1948-1967 door Jordanië bezet. Tijdens de bezetting was het een geïsoleerd gebied met nederzettingen in het westen die, zonder veel succes, waren gericht op het oosten (East Bank van Jordanië).
Dit artikel bevat twee onderdelen: een neutrale fysische geografische beschrijving van de regio's Judea en Samaria en de invloed daarvan op het Arabische nederzettingenpatroon + een (politiek) geografische visie van Etsel

West Bank (Judea en Samaria) – de periode 1948-1967

De naam West Bank (Westelijke Jordaanoever) bestaat nog niet zo lang. Het is een politiek geografische benaming. Het wordt zo genoemd vanaf 1948 toen Jordanië het gebied bezette. De oorspronkelijke en enige juiste benaming is Judea en Samaria. In dit gedeelte hanteren we echter de naam West Bank omdat het gebied toen nog onder Jordaans bestuur viel en Israël het nog niet bevrijd had. Dat gebeurde pas in 1967.

De West Bank onderscheidt zich van de East Bank waarmee Jordanië bedoeld wordt. Beide gebieden worden van elkaar gescheiden door de rivier de Jordaan. Ten noorden van de West Bank liggen de Gilbo'a heuvels en de Jisraeel Vallei. In het westen grenst de West Bank aan de Sharon Vlakte, de Jeruzalem Corridor en de Judeese Laaglanden. In het zuiden grenst de West Bank aan de Arad regio.

In de periode 1948-1967 bestond een militaire bestandslijn (dus geen officiële grenzen) tussen Jordanië en Israël. De West Bank had geen enkele fysiek contact met Israël, daarvoor wel. Dit betekent dat sinds 1948 het gebied afgesloten was van de Middellandse Zee, de Kustvlakte in Israël en de Gaza-strook. Het enige contact met de buitenwereld verliep via Jordanië. Dit zorgde ervoor dat de Arabische steden en dorpen in de West Bank zich op het oosten gingen richten en niet meer op het westen. Het Arabische nederzettingenpatroon ging veranderingen tonen als gevolg van onnatuurlijke politieke condities die invloed hadden op fysische, economische en sociale factoren. De steden en dorpen waren afgesneden van de dichtbevolkte gebieden in de inmiddels nieuw gevormde Joodse staat Israël.

Judea – fysische geografie

Het zuidelijke deel van de West Bank heet formeel Judea. De westelijke heuvels horen al sinds 1948 bij de staat Israël die toen werd opgericht. Dit geldt ook voor de zuidelijke hellingen die deel uitmaken van de Arad regio.

De berg van Hebron scheidt het laagland in het westen en de woestijn in het oosten. Het heeft een hoogte van 1000 meter en loopt van noordoost naar zuidwest. Naar het westen vormt een tektonische plooi een daling tot 300-500 meter. In het oosten ligt een andere plooi die de overgang vormt van de bergkam naar de Woestijn van Judea.

Samaria – fysische geografie

In Samaria liggen heuvels die afdalen naar het zuiden. De heuvels van Samaria lopen vanaf de bergen van Jeruzalem naar de Jisraeel Vallei in het noorden. De heuvels bereiken een hoogte tot 500 meter. Ze worden gescheiden door kloven en valleien. Samaria ligt hierdoor minder geïsoleerd dan Judea en onderhield nauwere contacten met de East Bank.

Judea en Samaria vormen een eenheid

Kenmerken van Judea en Samaria

  • oppervlakte: 5.878 km2 (21% van heel Israël)
  • afstand noord-zuid: 120 km
  • afstand oost-west (gemiddeld): 40 km
  • grens oosten: de rivier de Jordaanoever
  • militaire bestandslijn westen: na afloop van de oorlog in 1949

patroon van Arabische nederzettingen in Hebron regio (Judea) in de periode 1947-1967

Het patroon is lineair en geconcentreerd. In het oosten is de invloed van de woestijn goed merkbaar (100-300 mm regen per jaar). De vegetatie is gering vanwege een tekort aan waterbronnen en weidegrond. Dus er zijn weinig Arabische dorpen naar het oosten toe.

De meeste dorpen liggen dus ten westen van de stad Hebron. In 1947 waren dit 20 dorpen; in 1967 waren dat er 66. Ze liggen langs een parallelle lijn langs de waterscheiding op enige afstand ervan. Ook zijn de dorpen niet op vruchtbare plateaus gebouwd. Een aantal Arabische dorpen bevinden zich op de rand van de bergrug waar ze voordeel hebben van geografische kenmerken zoals bronwater. De grotere dorpen (meer dan 3000 inwoners) liggen in het zuidwesten; de kleinere in het centrale deel van de regio. De zuidwestelijke richting van de grotere dorpen komt door de noodzaak dit gebied te beschermen tegen nomaden. In de loop der jaren zijn boeren- en nomadennederzettingen steeds meer met elkaar verweven geraakt.

Tabel: Aantal Arabische dorpen in Judea in de periode 1947-1967
regio19471967
Hebron regio2066

Conclusie: het patroon van Arabische nederzettingen in de Hebron regio wordt bepaald door de heuvels en de agrarische mogelijkheden. Tevens speelt de stad Hebron een belangrijke rol dat als kern fungeert voor de omliggende dorpen. Er zijn geen andere grote steden in de omgeving.

Patroon Arabische nederzettingen in Samaria in de periode 1947-1967

Hier liggen de dorpen meer verspreid. Er zijn dan ook meer grote steden aanwezig waarom heen de dorpen liggen: Nabloes, Jenin, Tulkarm en Ramalla. Er ligt een netwerk van dorpen op de heuveltoppen die de omgeving domineren. In de valleien zijn weinig Arabische nederzettingen vanwege de aanwezigheid van vruchtbare grond. Ook liggen de Arabische nederzettingen meer verspreid omdat er meer waterbronnen aanwezig zijn. Slechts weinig dorpen hebben meer dan 3000 inwoners.

Tabel: Aantal Arabische dorpen in Samaria in de periode 1947-1967
regio19471967
Nabloes regio9197
Jenin regio2955
Tulkarm regio3442
Ramalla regio5670

Visie van Etsel

Over de West Bank c.q. Judea en Samaria is heel veel te doen. Veel mensen zijn van mening dat Israël dit gebied moet afstaan ten faveure van een Palestijnse Staat. Hieronder wil ik betogen dat op grond van de geografische ontwikkeling die Judea en Samaria heeft gekend gedurende de periode 1947-1967, dus zonder aanwezigheid van Joodse nederzettingen, er geen toekomst is voor een levensvatbare Palestijnse staat zelfs al zou Israël het hele gebied totaal verlaten en er geen enkele Jood meer wonen.

Wanneer we kijken naar de fysische geografie van het gebied en welke gevolgen dit gehad heeft voor het Arabische nederzettingenpatroon dat zien we een opvallend verschijnsel. De fysische kenmerken van het gebied hebben ervoor gezorgd dat Arabische nederzettingen voornamelijk in het westen liggen. Vóór de bezetting door Jordanië waren deze nederzettingen ook sterk met de nederzettingen in de Kuststreek verbonden. Toen Jordanië het gebied ging bezetten raakten de Arabische nederzettingen min of meer geïsoleerd; er werd weinig in oostelijke richting gebouwd.

Bovenstaand proces zou zich opnieuw kunnen gaan voordoen wanneer de West Bank geheel in Palestijnse handen zou komen en afgesneden wordt van Israël. Er ontstaat dan een geïsoleerde Palestijnse staat waarbij rekening gehouden moet worden dat Israël in de Jordaan Vallei aanwezig blijft om wapensmokkel vanuit Jordanië tegen te houden. Dit bemoeilijkt het contact met het Arabische achterland. De enige oplossing is dus goede banden onderhouden met Israël, maar gelet op het fiasco van Gaza zal het aannemelijk zijn dat een Palestijnse staat op de West Bank evenmin hartelijke contacten met Israël zal onderhouden. Alleen al om die reden is de vorming van een Palestijnse staat in dit gebied niet levensvatbaar en zal constant afhankelijk zijn van de internationale gemeenschap. Tevens is de kans groot dat een Palestijnse Staat zich vijandig gaat gedragen tegenover Israël (zie ook Gaza). Dit heeft een enorme impact op de economische ontwikkeling van het gebied dat zal stagneren. Dus dit zal de isolatie alleen maar verder versterken.

Overigens voert de Israëlische overheid sinds 2009 een beleid uit waarbij de Palestijnse economie gepusht wordt door Israëlische Arabieren toestemming te verlenen de Palestijnse steden te bezoeken en er inkopen te doen. Ook mogen Palestijnen opnieuw mondjesmaat in Israël werken. Dit beleid begint vruchten af te werpen. En daarmee wordt opnieuw het bewijs geleverd dat de Arabische nederzettingen van nature meer gericht zijn op westelijk Palestina c.q. Israël dan op het oosten (Jordanië). Tevens moet in ogenschouw worden genomen dat de West Bank onder Jordaanse bezetting een achtergebleven gebied bleef en niet kon profiteren van de economie van de East bank die zelf toch al niet zo sterk is (zeker als je dat vergelijkt met de Israëlische economie). Dus zelfs al zou het Israëlische leger niet actief zijn in de Jordaan Vallei dan nog zal de Palestijnse staat geïsoleerd blijven en weinig levensvatbaar zijn. Judea en Samaria horen nu eenmaal bij westelijk Palestina c.q. Israël: in historisch, religieus, geografisch en economisch opzicht.

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Judea en Samaria 14: Joods-Palestijnse demografieJudea en Samaria 14: Joods-Palestijnse demografieMocht er ooit een vredesregeling komen tussen Israël en de Palestijnen dan zullen bepaalde delen van Judea en Samaria ge…
Geografie Israël: demografie Joodse bevolking IsraëlGeografie Israël: demografie Joodse bevolking IsraëlDe strijd tussen Joden en Palestijnen/Arabieren hangt sterk samen met demografische cijfers. Volgens geograaf professor…
Israëls nederzettingenbeleid: historisch en ruimtelijkIsraëls nederzettingenbeleid: historisch en ruimtelijkOm Israëls nederzettingenbeleid is altijd veel te doen. Het gaat hierbij niet alleen om de nederzettingen in Judea en Sa…
Judea en Samaria 9: Toekomst “Groene Lijn” van 1949De Groene Lijn is een bestandslijn tussen Israël en Jordanië na Israëls Onafhankelijkheidsoorlog in 1949. Het scheidt Ju…
Grenzen van Israël: Vanaf de Romeinen tot modern IsraëlVanaf de Romeinen tot aan de moderne staat Israël zijn er verschillende grenzen en districten geweest van het Land Israë…
Bronnen en referenties
  • The West Bank and Gaza Strip – Elisha Efrat
  • Atlas of Israel
  • IDF

Reageer op het artikel "Judea en Samaria 1: Fysische geografie en Arabische dorpen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-03-2013
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!