InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Geografie Israël: Geografie als wetenschappelijke discipline

Geografie Israël: Geografie als wetenschappelijke discipline

Geografie Israël: Geografie als wetenschappelijke discipline Hoewel Israëlische geografen veel gepubliceerd hebben in de vorm van wetenschappelijke artikelen en boeken zijn er tussen 1948 en 2011 niet veel meer dan 60 sociaal geografen actief geweest op academisch niveau. De Israëlische geografie werd opgezet door David Amiran in 1949 aan de Hebreeuwse Universiteit te Jeruzalem. Later kwamen er geografische departementen aan andere universiteiten. Geografie in Israël is meer toegepast en kritisch dan zuiver wetenschappelijk.

Inleiding: geografie als wetenschappelijke discipline

Geografie gaat voornamelijk over ruimte en plaats, over hun creatie en karakter, gebruik en transformatie, de verbondenheid van elementen binnenin en onderling. Traditionele geografie was de regionale geografie die holistisch van aard was.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen fysische en sociale geografie alhoewel er veel overlap is. Fysische geografie is nauw gerelateerd aan vakken als geologie, meteorologie en ecologie. Sociale geografie is gerelateerd aan sociale wetenschappen. Beide disciplines kennen weer subdisciplines. De onderwerpen van sociale geografie zijn breed en reflecteren belangen variërend van zuiver wetenschappelijk tot politiek gemotiveerd. Het gebruikt kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden.

Geografie in Israël

Israël kent vijf universitaire departementen geografie. Daarnaast zijn er andere academische instituten en quasi-academische instituten. Er zijn ook geografen werkzaam in andere universitaire departementen. Veel geografen werken buiten de universitaire wereld: overheid, planologie en educatie.

Geografie in Israël is populair vanwege veldwerk en bijdrage aan de opbouw van het land. Het werd in 1949 wetenschappelijk door het vak te doceren aan de Hebreeuwse Universiteit te Jeruzalem. Drijvende kracht hier achter was David Amiran die in 1935 vanuit Centraal Europa naar Palestina was gekomen. Het werd terzijde gestaan door Jitschak Schattner (een geomorfoloog) en Jehoeda Karmon (een sociaal geograaf). In 1960 werden aan de andere universiteiten geografie departementen opgericht.

De invloed van Amiran op de geografie is groot geweest. Hij had studenten zoals Jehoeda Karmon, Yehoshua Ben-Arieh, Arie Shachar en Amiram Gonen. Ook had hij invloed op geografen die van buiten kwamen zoals Shalom Reichman en Dov Nir. Hij beïnvloedde tevens de nieuwe docenten van de andere departementen zoals Arnon Sofer, Baruch Kipnis en Yoram Bar-Gal in Haifa en Yossi Shilhav aan de Bar-Ilan universiteit, die in Jeruzalem hadden gestudeerd. Andere studenten waren Nurit Kliot, Yehuda Hayuth, Aharon Kellerman, Yehuda Gradus, Avinoam Meir, Avi Degania die later in het buitenland hun doctoraal behaalden.

Amiran stimuleerde toegepaste geografie. In Israël is een subtiele strijd gaande tussen zuiver wetenschappelijke geografie en geografie gebruikt als instrument van het Zionisme of juist als kritische geografie. Ahavat HaAretz (liefde van het land) moedigde de bloei van Yediat HaAretz (kennis van het land) aan. Veel academische geografen zijn gewillige partners in de liefdesaffaire tussen volk en land.

Geografie in Israël moet gezien worden tegen de achtergrond van de Israëlische geschiedenis en maatschappij. In het begin speelde Zionisme een belangrijke rol (socialistisch Zionisme), later werd het economisch beleid geleid door de vrije markt. Ook speelt het conflict met de Arabieren een belangrijke rol.

Het bereik van de geografie in Israël

De belangrijkste Israëlische geografische disciplines zijn:
  1. historische geografie: nadruk op eind 19de eeuw en begin 20ste eeuw;
  2. urbane studies: nadruk op bevolkingsspreiding en perifere steden ten koste van metropolitane gebieden;
  3. rurale nederzettingen: nadruk op eerste Joodse kolonies, de veranderende aard van de kibboets, de immigranten moshav, en veranderingen van Arabische dorpen en Bedoeïenen nederzettingen;
  4. sociale geografie: nadruk op segregatie, arbeidsongelijkheden en sociale bewegingen;
  5. economische en industriële geografie en methoden;
  6. politieke geografie.

historisch geografen

  • Yehoshua Ben-Arieh (Jeruzalem)
  • Ruth Kark (Jeruzalem) – eind 19de en begin 20ste eeuw
  • Rahav Rubin (Jeruzalem) – vroege landkaarten en landbouw
  • Ron Aaronsohn (Jeruzalem) – eind 19de, begin 20ste eeuw
  • Ron Ellenblum (Jeruzalem) – kruisvaarders periode
  • Yossi Katz (Bar-Ilan) – eind 19de, begin 20ste eeuw; stedelijke planning
  • Yossi ben-Artzi (Haifa) – eind 19de, begin 20ste eeuw
  • Arnon Golan (Haifa) – bevolkingsverschuiving na 1948
  • Haim Goren (Haifa)

Er is onder historisch geografen geen aandacht besteed aan land en vastgoed. Alleen Ruth Kark heeft aandacht besteed aan landaankoop in de jaren vóór de oprichting van de staat Israël.

economisch geografen

  • Yehuda Hayuth – industriële locatie en transport
  • Eliahu Stern – industriële locatie en transport
  • Ilan Salomon – telecommunicatie
  • Aharon Kellerman – telecommunicatie
  • Yoel Mansfeld – toerisme
  • Noga Collins-Kreiner – toerisme
  • Shaul Krakover – toerisme
  • Yehuda Gradus – toerisme
  • Avraham Pizam – toerisme

politiek geografen

  • David Newman – politiek-geografische grenzen, Arabieren conflict
  • Nurit Kliot – maritieme grenzen, conflict waterbronnen
  • Stanley Waterman – verkiezingen
  • Arnon Soffer – conflict waterbronnen
  • Shlomo Hasson – gemeentelijke grenzen
  • Eran Razin – gemeentelijke grenzen
  • Livia Applebaum – lokale overheid
  • Debora Shmueli – waterconflict
  • Eran Feitelson – waterconflict
  • Juval Portugali – Arabieren
  • Itzhak Schnell – Arabisch ondernemerschap
  • Rasem Khamaisi – Arabisch land
  • Ghazi Falah – Arabisch land

Alles is politiek

Alle sociale en planning onderwerpen kunnen in Israël politiek opgevat worden. Er zijn vele groepen die zich gediscrimineerd voelen: vrouwen, Mizrachi Joden, orthodoxe Joden, Arabieren, Druzen. Ook de liberalisering van de economie heeft geleid tot groeiende sociale en economische kloven.

Shlomo Hasson heeft zijn geografisch werk afgestemd op de huizenproblematiek (sociale protesten en buurtorganisaties). Oren Yiftachel richt zich op minderheden en Itzhak Schnell heeft zich tot nu toe als enige gestort op buitenlandse werknemers in Tel Aviv.

planologen

Planologie neemt een belangrijke plaats in binnen de Israëlische geografie, vooral de sociale en politieke facetten. Geografen die zich hiermee bezighouden zijn:
  • Arieh Shachar – beschrijvend en later reflecterend
  • Haim Yacobi – kritische planning
  • Oren Yiftachel – kritische planning
  • Baruch Kipnis – stadsplanning
  • Yehuda Gradus – regionale ongelijkheid

rurale geografen

  • David Grossman
  • Michael Sofer

culturele geografen

  • Maoz Azaryahu
  • Nurit Kliot
  • Saul Cohen
  • Yoram Bar-Gal
  • Stanley Waterman
  • Yossi Shilhav
  • Amiram Gonen

Conclusie

Israëlische geografie is sterk beïnvloed door planning (sociaal en politiek kritische planning). Het is meer probleemgericht dan zuiver wetenschappelijk. De toegepaste geografie is dus het populairst in Israël. Stanley Waterman pleit voor een meer wetenschappelijke benadering.

Visie van Etsel

Wanneer we de Israëlische academische geografie vergelijken met de Nederlandse academische geografie dan valt inderdaad op dat de Israëlische geografie veel meer toegepast is dan de Nederlandse geografie die het vooral van theorie moet hebben. Wat het beste is is waarschijnlijk gevoelsmatig. Persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar toegepaste geografie. Geografie moet maatschappelijke betrokkenheid uitstralen. Zuiver wetenschappelijk onderzoek staat mijns inziens te ver af van de maatschappij. Deze geografen zitten in een ivoren toren. Zij trachten hun domein te beschermen tegen druk van buitenaf. Ze bepalen binnenskamers hoe geografie er behoort uit te zien. Toch moet zuiver wetenschappelijk onderzoek niet geheel als afgesloten gezien worden van de buitenwereld. Er speelt immers eigenbelang een rol en de behoefte aan invloed binnen de wetenschap.

In Israël is het logisch dat toegepaste geografie de boventoon voerde en nog steeds voert. In de beginjaren van de staat had dit uiteraard met de opbouw van de staat te maken en was geografisch onderzoek erg Zionistisch ingesteld. Later, vanaf de jaren '90 van de vorige eeuw, is de toegepaste geografie veel maatschappij kritischer geworden (radicale en marxistische geografie). En dat laatst is niet altijd positief. Ik heb sterk de indruk dan nu de wereld het maatschappelijke referentiekader is van de Israëlische geografie. Er wordt zeer pro-Palestijns onderzoek verricht en de kritiek op Israël is niet van de lucht. Ik heb sterk het vermoeden dat dit als doel heeft om de (wetenschappelijke) wereld gunstig te stemmen. Hou hierbij ook rekening met het feit dat Israëlische wetenschappers nog al eens geboycot worden door het buitenland. Wanneer een Israëlische geograaf een anti-Israëlisch artikel of boek schrijft kan hij op meer sympathie rekenen vanuit het buitenland. Nadeel is wel dat hierdoor zaken enorm verdraaid worden en er dus foutieve informatie wordt verstrekt. De wetenschap wordt zo het kind van de rekening.

Lees verder

© 2011 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningGeografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningWanneer we het hebben over stadsgeografie en stedelijke planning in Israël dan is geograaf Arie Shachar de meest promine…
Boekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosrecensieBoekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosIn 2004 verscheen het boek 'Contemporary Israeli Geography' met tientallen opstellen over de hedendaagse Israëlische geo…
Boekrecensie: Israel, a regional geography – Yehuda KarmonrecensieBoekrecensie: Israel, a regional geography – Yehuda KarmonAlweer een behoorlijk oud boek uit 1971 over de regionale geografie van Israël: Israel, a regional geography van profess…
Geografie Israël: de regionale context van IsraëlGeografie Israël: de regionale context van IsraëlIsraël maakt deel uit van een groter regionaal gebied (regionale context) -de Vruchtbare Halve Maan- dat in het noorden…
Boekrecensie: Israël (regionale geografie) – drs. W. SmitrecensieBoekrecensie: Israël (regionale geografie) – drs. W. SmitIn het Nederlands zijn weinig boeken geschreven over de geografie van Israël, terwijl het land zich juist uitstekend lee…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Constructing spatial knowledge: Geography as a Discipline: A Critical Overview of the Evolution of Israeli Human Geography in Israel Studies - Volume 13, Number 1, Spring 2008, pp. 20-43 - Stanley Waterman
  • Het geografisch huis – Ben de Pater/ Herman van der Wusten

Reageer op het artikel "Geografie Israël: Geografie als wetenschappelijke discipline"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!