InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Geografie Israël: Golan en Negev veiligheidslandschappen

Geografie Israël: Golan en Negev veiligheidslandschappen

Geografie Israël: Golan en Negev veiligheidslandschappen De Israëlische geograaf Arnon Soffer heeft samen met zijn Amerikaanse collega Julian Minghi in 1986 een artikel geschreven over Israëls veiligheidslandschappen: de invloed van militaire beschouwingen over landgebruik. Als casestudies zijn de Golan Hoogvlakten en de Negev genomen. Er wordt gekeken naar onderscheidende veiligheidselementen op macro-, meso-, en micro-niveaus. Het landschap intensiveert vanaf het centrum naar de periferie. Sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 en de Iraanse aanwezigheid in Syrië is de Golan meer dan ooit een veiligheidslandschap. Dit artikel is een samenvatting van het artikel 'Israel's security landscapes: the impact of military considerations on land uses.' Tevens vindt u de visie van Etsel over de huidige situatie (2018) waarbij het centrum van Israël weer meer een veiligheidslandschap is geworden door zelfmoordaanslagen en door raketaanvallen.

Inleiding

Het culturele landschap wordt bepaald door economische, urbaan-rurale, politieke of militaire elementen. Omdat Israël sinds haar bestaan in continue staat van oorlog is spelen militaire elementen de hoofdrol in het culturele landschap.

Elementen van het veiligheidslandschap

Soffer en Minghi definiëren het veiligheidslandschap als “het resultaat van de noodzaak een staat (een gebied) te verdedigen onder bepaalde politieke processen, ideeën en technologische niveaus in de loop der tijd binnen een erg specifiek natuurlijk en cultureel regionaal raamwerk.”

Er zijn drie niveaus te onderscheiden:
  1. macro-niveau: de staat
  2. meso-niveau: gebied/regio
  3. micro-niveau: feitelijke nederzettingen of interne delen

Alle drie de niveaus hebben drie soorten elementen:
  • militaire elementen
  • veiligheid en defensieve elementen
  • uitkomsten oorlog

Macro-niveau

militaire elementen – macro-niveau

vliegvelden, havens, legerkampen, militaire industrie, grensversterkingen, etc.

veiligheid en defensieve elementen – macro-niveau

transportnetwerk, nederzettingen netwerk, openbare diensten, etc.

uitkomsten oorlog – macro-niveau

nationale begraafplaatsen, monumenten, herdenkingsdagen, programma's op radio en televisie, etc.

Meso-niveau

militaire elementen – meso-niveau

legerkampen, oefenterreinen, versterkingen, industrieën, etc.

veiligheid en defensieve elementen – meso-niveau

regionaal transportnetwerk, parkeerterreinen voor tanks, infrastructurele elementen, etc.

uitkomsten oorlog – meso-niveau

monumenten, parken, versterkingen, verlaten dorpen, etc.

Micro-niveau

militaire elementen – micro-niveau

legerkampen, industrieën in steden, etc.

veiligheid en defensieve elementen – micro-niveau

klinieken, schuilkelders, hekwerken rond nederzettingen, etc.

uitkomsten oorlog – micro-niveau

monumenten, begraafplaatsen, straten en parken vernoemd naar gesneuvelden, folklore, ruïnes, etc.

Veiligheidslandschappen in Israël

In bepaalde delen van het Israëlische landschap kan meer dan 50% als veiligheidslandschap worden beschouwd: de Negev, de Jordaan Vallei en de Golan Hoogvlakten. Eigenlijk kan daar ook de grens met Libanon worden bij gerekend en het gebied rondom Gaza.

De ontwikkeling van het veiligheidslandschap in Israël in tijd en ruimte

Vóór de oprichting van de staat lag de nadruk op micro-niveau: de beveiliging van de nederzettingen. Landbouw en socio-economische functies waren ondergeschikt aan veiligheidsbelangen.

Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog initieerden de Britten veiligheidsprojecten op meso-niveau (wegen, hekken langs de grens met Libanon). Op macro-niveau waren er politiebureaus, vliegvelden, transportnetwerken en veel legerkampen.

Na de oprichting van de staat Israël is het veiligheidsaspect toegenomen op macro-niveau. Door gebrek aan ruimte werden veel veiligheidselementen richting de marginale regio's in het noorden en zuiden geduwd: de Golan, Jordaan Vallei en de Negev (later de Sinaï toen die in 1967 werd veroverd). Maar later nam het veiligheidsaspect ook in het binnenland weer toe: groei leger, 1974 een akkoord met Syrië waardoor militaire faciliteiten van de Golan in Israël werden verplaatst, groei onrust met Libanon, terroristische activiteiten langs de kust, groei (para-militaire) Nachal nederzettingen in Judea en Samaria, terugtrekking uit de Sinaï.

De Golan

De Golan is een extreem geval van een veiligheidslandschap: in vele delen van het gebied is dit zichtbaar. Factoren die dit verklaren:
  • In 1948 viel Syrië Israël binnen en bezette enkele maanden gebieden vlakbij de grens.
  • Ruïnes van Mishmar-HaYarden zijn zichtbaar.
  • Israël ontwikkelde een defensiesysteem in reactie op artillerie aanvallen.
  • In 1973 bezette het Syrische leger 3 dagen de Golan.
  • Israël heroverde het gebied en bezette een deel van Syrië.
  • In 1974 kwam er een akkoord wat leidde tot nieuwe versterkingen.
  • Het gebied langs de grens ligt vol met mijnen, er loopt een hek langs de grens.
  • Israël gebruikt de Golan als trainingsgebied, er zijn tanks gestald, er liggen voorraad centra, en er is een uitgebreid wegen netwerk.
  • Civiele sector is sterk op defensie gericht: nederzettingen, wegen, communicatie, elektriciteit- en watersystemen, hekwerken, schuilkelders, etc.
  • Andere elementen zijn militaire begraafplaatsen, parken ter herinnering aan gesneuvelden.

De Negev

De Negev is een ander extreem geval van een veiligheidslandschap. Hier is sprake van een frictie tussen civiele en militaire belangen. Toch verspreiden veiligheidselementen zich over het landschap: civiele industrie gericht op militaire activiteiten, para-militaire Nachal nederzettingen. Tussen 1948-1967 werd slechts een klein gedeelte van de Negev door het leger gebruikt. De groei vond plaats tussen 1967-1978 en vooral na 1982 toe Israël zich uit de Sinaï terugtrok en het leger de Negev intensief ging gebruiken. De Natuur Reservaat Autoriteit wilde bepaalde gebieden beschermen. Dit is ook gelukt. Toch blijven er fricties bestaan. Die bestaan ook tussen het leger en wat economisch slecht lopende nederzettingen. Er is weinig ruimte voor industriële uitbreiding. De nederzettingen profiteren ook niet echt van de legerkampen die ver weg liggen. Toch vormt het leger een mogelijke bron van ontwikkeling (werkgelegenheid, bevolken van geïsoleerde gebieden en veiligheid voor de verspreide bevolking). Er bestaat ook frictie tussen verschillende legeronderdelen. Tanks veroorzaken veel stofdeeltjes in de lucht die een probleem vormen voor de legervliegtuigen ( de piloten en de mechaniek). Zo moeten trainingstijden op elkaar worden afgestemd.

Conclusie

De modernisering van het leger vereist uitbreiding van het veiligheidslandschap. Met de opkomst van het terrorisme komt een nieuw tijdperk. De belangrijkste activiteit verschuift naar binnenste defensie en haar invloed op lokaal niveau. Met het afschieten van raketten vanuit Libanon en Gaza en de zelfmoordaanslagen is het veiligheidslandschap richting het centrum gegaan.

Visie van Etsel

Het artikel van Soffer en Minghi dateert al weer van 1986. We zijn nu in 2018 al weer 32 jaar verder en er is heel wat gebeurd.

Vanaf de jaren '90 van de vorige eeuw werd Israël geteisterd door zelfmoordaanslagen in het hele land. Het land veranderde zo geheel in een veiligheidslandschap wat o.a. tot uiting kwam in veel controles van mensen die openbare gebouwen en bussen binnen stapten en herdenkingsplekken van aanslagen. Ook moesten Gaza en de West Bank regelmatig afgesloten worden om Palestijnse terroristen tegen te houden. Met de bouw van het veiligheidshek zien we een heel duidelijk veiligheidselement in het landschap opdoemen. Ook zijn in Judea en Samaria aparte veiligheidswegen aangelegd voor de Joodse bevolking om veilig te kunnen reizen.

Een nieuw fenomeen sinds het begin van deze eeuw is het afschieten van raketten vanuit Libanon (dat gebeurde overigens ook al eerder) en Gaza. Vooral Gaza vormt een probleem. Het omliggende Israëlische gebied is praktisch een oorlogszone geworden waar mensen regelmatig naar de schuilkelders moeten om bescherming te zoeken. Palestijnse raketten uit Gaza zijn zelfs in staat om Tel Aviv te bereiken zo bleek uit de Gaza-oorlog van 2014. Ook tijdens de Tweede Libanonoorlog in 2006 is gebleken dat Hezbollah niet schroomde om raketten op Haifa af te schieten dat zo een front werd.

Sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 is de Golan doelwit geweest van afzwaaiende raketten vanuit Syrië. Ook is het gebied doelbewust met raketten beschoten door het Iraanse leger. Dit alles maakt dat Israël meer dan ooit de Golan in eigen bezit wil houden.

Het weggeven van land in het kader van een vredesregeling in de toekomst zal grote problemen voor Israël opleveren. Het was al een grote aderlating dat destijds de Sinaï aan Egypte werd weggegeven omdat Israël zo gedwongen werd de Negev als oefenterrein te gebruiken. Het weggeven van de Golan en de Jordaanvallei zal een nieuwe grote aderlating vormen en de druk op de Negev alleen maar doen toenemen.

Lees verder

© 2011 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Water in Israël: vechten om elke druppel waterWater in Israël: vechten om elke druppel waterIsraël bevindt zich aan de rand van de woestijn. Daardoor vormt het tekort aan water een belangrijk probleem voor Israël…
Toerisme Israël: een paradijs voor vogels en vogelspottersToerisme Israël: een paradijs voor vogels en vogelspottersElke herfst is de lucht van Israël gevuld met zo'n 500 miljoen vogels die vanuit Zuid-Europa naar warme klimaten in Azië…
Grenzen van Israël: vanaf Abraham tot rijk van SalomoDe klassieke Joodse bronnen (de Joodse Bijbel en de Talmoed) onderscheiden drie grenzen. (1) De grenzen van de Aartsvade…
Toerisme Israël: De Golan Hoogvlakte – de GolanDe Golan Hoogvlakte is sinds 1967 in handen van Israël. Het werd veroverd op Syrië die het hooggelegen gebied gebruikte…
Fysische geografie van Israël: een introductieFysische geografie van Israël: een introductieErets Jisraeel ligt tussen de Middellandse Zee in het westen en de Syrische en Arabische woestijnen in het oosten en zui…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Israel's security landscapes: the impact of military considerations on land uses - Arnon Soffer en Julian Minghi

Reageer op het artikel "Geografie Israël: Golan en Negev veiligheidslandschappen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 06-06-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!