InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Geografie Israël: gebrekkige planning Arabische dorpen

Geografie Israël: gebrekkige planning Arabische dorpen

Geografie Israël: gebrekkige planning Arabische dorpen Veel mensen hebben kritiek op de achtergestelde positie van de Arabische sector in vergelijking tot de Joodse sector in Israël. Arabische dorpen zien er veel minder verzorgd uit dan de moderne Joodse dorpen en steden. Deze mensen wijten dit aan het Israëlische overheidsbeleid dat Arabieren zou discrimineren. Maar wie de situatie nader bestudeert komt al snel tot de conclusie dat het gebrek aan openbare planning in Arabische dorpen de grootste oorzaak is van de achterstand. Dit artikel is gemaakt n.a.v. een interview dat we in de jaren '90 van de vorige eeuw hebben gehouden met de Israëlische planoloog dr. Michael Meyer-Brodnitz. Hij is gespecialiseerd in (het gebrek aan) openbare planning van traditionele Arabische dorpen. In de Arabische sector is anno 2011 nog steeds weinig sprake van openbare planning zodat de gegevens in het interview nog immer van toepassing zijn.

Chaotisch

Van grote afstand zijn Arabische en Druzische dorpen in Israël soms nauwelijks zichtbaar. Met hun overwegend grijze kleur passen ze precies in het beeld van het berglandschap alsof het rotsblokken zijn. Maar hoe dichter je bij de dorpen komt hoe chaotischer het beeld wordt: huizen met onafgebouwde etages, slecht geasfalteerde wegen en her en der verspreide werkplaatsen. Zelfs voor een leek is het duidelijk dat hier geen sprake kan zijn van zorgvuldige openbare planning. Traditie en cultuur bepalen de structuur van de nederzettingen. “Voor een planoloog kunnen die aardig frustrerend zijn,” zegt dr. Michael Meyer-Brodnitz. “Ik ben met één dorp nu al bijna 30 jaar bezig een plan te ontwerpen maar dat is nog steeds niet af. Steeds weer word ik belemmerd door allerlei tegenstellingen die in het dorp over grondbezit bestaan.”

Toch lijkt de planoloog niet onder deze frustraties gebukt te gaan. De vriendelijke Meyer-Brodnmitz komt over als iemand die met veel geduld zijn werk uitvoert. Hij is op zijn gebied een autoriteit. In zijn kantoor in het centrum van Haifa vlakbij de haven praten we met hem over de invloed van traditie en cultuur op de structuur van de Arabische en Druzische nederzettingen.

Land en huis zijn van grote betekenis voor Arabieren

De niet-Joodse bevolking heeft een sterke emotionele band met het land. Het geeft ze een gevoel van zekerheid over de toekomst. Immers wie land bezit kan dit later onder zijn kinderen verdelen. Ook heeft het land religieuze waarde wat tot uitdrukking komt in een groot aantal heilige islamitische, christelijke en Druzische plaatsen. Grond is privé eigendom en wordt van generatie op generatie overgedragen. Privégrond wordt dan ook niet of nauwelijks afgestaan aan lokale overheden of de centrale overheid voor de aanleg van wegen en de bouw van een rioleringsnetwerk in het dorp. “Maar niet alleen land is van grote betekenis. Ook het huis is belangrijk voor Arabieren en Druzen,” zo stelt Meyer-Brodnitz. “Het huis betekent in feite alles voor hen. Uiteraard is het in de eerste plaats van functioneel belang. Daarnaast speelt de Arabische cultuur een belangrijke rol. Het traditionele gezin kende een hiërarchie; de hele familie woonde onder één dak. Dat is geleidelijk veranderd. Een zoon bouwt nu het liefst zijn eigen huis. Zo klimt hij hoger op de sociale ladder. Het hebben van een eigen huis betekent bovendien een bepaalde mate van maatschappelijk succes. Het is voor een Arabier immers onmogelijk opperbevelhebber in het leger of premier van Israël te worden. Zijn succes drukt hij daarom uit in een groot en mooi huis.”

Ontwerpplannen

Planoloog Meyer-Brodnitz volgde een opleiding architectuur aan de Technische Universiteit (het Technion) in Haifa. Sinds de zomer van 1965 houdt hij zich bezig met dorpsplanning. Tijdens zijn onderzoek voor zijn master degree kwam hij voor het eerst in aanraking met de traditionele dorpen in Israël. Vanaf die periode zijn vele ontwerpplannen zijn tekentafel gepasseerd. Hij toont ons een aantal ontwerpen. Hierop staat aangegeven wat privéland is en waar eventueel gebouwd kan worden. Andere kaarten geven een wat globaler beeld. Hierop zijn duidelijk de dichte huizenbouw in de dorpskern en verspreide huizen aan de rand van het dorp te zien. “De traditionele nederzettingen zijn in de loop van deze eeuw uitgegroeid van blokken bestaande uit aaneengeschakelde boerderijen in de dorpskern tot woonwijken met vrijstaande huizen aan de rand van het dorp. De blokken zijn homogeen: in ieder blok woont één hele grote familie. De woonwijken geven een heterogeen beeld: klein, vaak jonge gezinnen van verschillende families uit de dorpskern wonen hier verspreid,” verklaart hij. “Het huis in de dorpskern functioneerde oorspronkelijk als een gebouw dat voor meerdere doeleinden geschikt was. Voor de latere generaties werden nieuwe gebouwen rondom een binnenplaats gebouwd. De nieuwere huizen staan nu vrije en tonen een functionele onderverdeling. Deze huizen zijn daarom ook groter. Er zijn kamers om te slapen, wonen, eten, enzovoort. Ze vormen niet langer één groot blok. Dit leidt tot een opvallend verschijnsel. Door de snel toenemende bevolkingsgroei en het ontbreken van migratie is het bouwgebied van de dorpen snel toegenomen. In sommige streken zijn hele dorpen naar elkaar toegegroeid. Ze vormen nu als het ware één grote stad.”

Geen openbare woningbouw

Volgens Meyer-Brodnitz bestond er oorspronkelijk geen vergunningenstelsel. Sinds de aanwezigheid van lokale raden in de meeste dorpen en de toewijzing van gemeentelijke budgetten door de Israëlische overheid zijn ze nu wel ingevoerd. Maar nog steeds ontbreekt planning van openbare woningbouw binnen de niet-Joodse dorpen. De mensen bouwen hun huizen het liefst zelf. De behuizing wordt door de familie bekostigd wat goedkoper is dan financiering door banken. “Zelfbouw van nieuwe huizen vereist echter veel grond. Flats en meerdere woningen onder één dak ontbreken. Deze bouwtraditie leidt op den duur tot een tekort aan bouwgrond.” Mocht het zover komen dan zijn er volgens de planoloog twee oplossingen mogelijk. “De mensen migreren naar een andere dorp waar wel meer land aanwezig is. Of ze gaan in Haifa of Jaffo wonen waar de werkgelegenheid groter is. Het beste zou echter zijn als de spreiding van huizen wordt geminimaliseerd en de ontwikkeling van de dorpen met behulp van ontwerpplannen wordt gestuurd. Hierbij kan je denken aan openbare planning van woonhuizen en industriezones op staatsgrond aan de rand van dorpen. Dit vermindert de druk van bouw op goede landbouwgronden. Tot op heden is er niet veel op landbouwgrond gebouwd. Maar als de mensen moeten kiezen tussen de bouw van een huis of het aanhouden van grond voor de verbouw van gewassen dan zullen ze altijd voor het eerste kiezen. Dat zie je overal in de wereld,” zo redeneert hij. Tenslotte pleit Meyer-Brodnitz voor nieuwe huistypen: compacter en hoger. Op den duur kunnen die navolging vinden bij de individuele huizenbouwer.

Meyer-Brodnitz heeft een lange staat van dienst als planoloog. Toch is hij met beide benen op de grond blijven staan. Realistisch zegt hij: “Planologen denken dat ze de wereld besturen. Maar in werkelijkheid gebeurt altijd alles anders dan ze achter hun bureau hebben bedacht. We zijn slechts professionele adviseurs. Als de mensen iets niet willen dan kunnen wij het niet uitvoeren.”

Lees verder

© 2011 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Judea en Samaria 2: Arabische dorpen - 1948-1967We zagen al eerder dat de ligging van de Arabische nederzettingen in Judea en Samaria (West Bank) in de periode 1948-196…
Boekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosrecensieBoekrecensie: Contemporary Israeli Geography – J.O. MaosIn 2004 verscheen het boek 'Contemporary Israeli Geography' met tientallen opstellen over de hedendaagse Israëlische geo…
Judea en Samaria 1: Fysische geografie en Arabische dorpenJudea en Samaria (West Bank) vormt het decor van een Joodse-Arabische strijd om soevereiniteit. In dit inleidend artikel…
Israël-steden en streken: cultuurlandschap geografieIsraël-steden en streken: cultuurlandschap geografieSinds de komst van de Joden naar Erets Jisraeel is het land enorm veranderd. Kleine nederzettingen veranderden in grote…
Judea en Samaria 4: Masterplan 1970 -niet politiek geladenIn 1949 had Israël een gebied van ongeveer 20.700 km² kilometer in bezit. Na verovering van Judea en Samaria in 1967 kwa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Interview met de Israëlische planoloog dr. Michael Meyer-Brodnitz

Reageer op het artikel "Geografie Israël: gebrekkige planning Arabische dorpen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!