InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Judea en Samaria 7: agrarische en gemeenschap nederzettingen

Judea en Samaria 7: agrarische en gemeenschap nederzettingen

De Israëlische oplossing voor het bouwen van de regio's Judea en Samaria was om een netwerk van Joodse nederzettingen te bouwen in onbewoonde gebieden. Hiervoor was veel kapitaal nodig om de natuurlijke omgeving geschikt te maken voor nederzettingen. Er werd begonnen in de Jordaan Vallei met agrarische nederzettingen. Later kwam Goesh Emoeniem met de gemeenschap nederzetting, jisjoev kehillati, in dichtbevolkt Arabisch gebied in Judea en Samaria.

Agrarische nederzettingen in de Jordaan Vallei

Na de Zesdaagse oorlog begon Israël meteen plannen te maken voor de oprichting van agrarische nederzettingen. De Jordaan Vallei was tamelijk onbewoond en agrarische nederzettingen konden succesvol zijn met klimaatvoordelen in de winter en de mogelijkheden om tropische groente en fruit te verbouwen voor export naar Europa. Er was zo'n 60.000 dunams land voor de landbouw beschikbaar in de Jordaan Vallei. In het noorden kon beter landbouw bedreven worden dan in het zuiden. De nederzettingen konden alleen in de Vallei of de valleien van de Judeese bergen gevestigd worden. Op grond van de hoeveelheid land en water konden iets meer dan 30 nederzettingen worden opgericht.

Joodse nederzettingen in de Jordaan Vallei

Matar, Malkishu'a, Mehola, Shadmot Mehola, Rotem, Bitronot, Ma'ale Dorn, Peles, Hemdad, Ro'i, Beqa'ot, Hamra, Argaman, Mehora, Massu'a, Gitit, Ma'ale Efrayim, Yafit, Shlomziyyon, Paza'el, Tamar, Gilgal, Netiv Hagedud, Niran, Yitav, Na'ama, Elisha, Vered Jericho, Mitspe Jericho, Bet Haarava, Almog, Qaliya, Avenat.

Nachal nederzettingen

Nederzettingen werden opgericht waar bouwgrond beschikbaar was. Ze begonnen als Nachal nederzettingen (als onderdeel van het Israëlische leger waar soldaten van de Nachal brigade woonden en werkten) en ontwikkelden zich tot permanente nederzettingen. Het soort nederzetting werd bepaald door grond en water en de agrarische achtergrond van de pioniers. Er werden landbouwbedrijven en/of industrieën opgericht. In het zuidelijk deel van de Jordaan Vallei werden de nederzettingen gebaseerd op toerisme.

Nederzettingen in oostelijk Samaria, noordwesten van de Jeruzalem Corridor en het Etzion Blok

In oostelijk Samaria, het noordwesten van de Jeruzalem Corridor en het Etzion Blok werden nederzettingen opgericht op staatsland dat niet geschikt was voor landbouw en ver weg van bestaande wegen lagen. Dat laatste leidde tot moeilijkheden voor educatie en gezondheidsdiensten, elektriciteitsvoorzieningen, etc. Dit schrok investeerder af en koste de nationale overheid veel geld. De nederzettingen werden voornamelijk op ideologische gronden opgericht: land bezetten om te voorkomen dat dit afgestaan zou worden voor een Palestijnse staat. De nederzettingen waren economisch en sociaal zwak. Alleen stedelijke nederzettingen zouden succesvol kunnen zijn. Later veranderde dit allemaal.

Veranderende nederzettingenkaart

Nederzettingen opgericht in de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw hadden een economische achtergrond. In de jaren '70 en '80 speelde politiek een belangrijke rol.

Onder de Arbeiderspartij werden kibboetsiem, moshaviem en moshaviem shitoefiem opgericht in Judea en Samaria. Dat waren nog de klassieke nederzettingsvormen. De Goesh Emoeniem kwam later met een nieuwe nederzettingstype: de gemeenschap nederzetting jisjoev kehillati. Het zijn een soort slaapdorpen waarbij de inwoners overdag werken in Israëlische steden binnen de Groene Lijn. In 1990 woonden er al 100.000 Joden. De overige nederzettingen zijn vaak homogene dorpen/steden bijvoorbeeld Betar Illit waar voornamelijk ultra-orthodoxe Joden wonen.

Sterke overheidssteun

Volgens de Vierde Genève Conventie mag de overheid geen burgers naar bezet gebied sturen [Etsel: Judea en Samaria zijn in mijn visie geen bezet gebied]. Maar de Israëlische overheid geeft wel veel financiële steun aan bewoners om zich er te vestigen. Judea en Samaria worden beschouwd als ontwikkelingsgebieden net zoals Galilea en de Negev. Deze laatste gebieden liggen perifeer. Judea en Samaria liggen evenwel onder de rook van respectievelijk Jeruzalem en Tel Aviv en liggen dus niet perifeer.

Er zijn zes ministeries betrokken bij het scheppen van financiële voordelen voor Judea en Samaria.
  1. het ministerie van volkshuisvesting
  2. het ministerie van infrastructuur
  3. het ministerie van onderwijs
  4. het ministerie van handel en industrie
  5. het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid
  6. het ministerie van financiën

Zo zijn huizen en grond goedkoop. Leraren en sociale werkers krijgen een extra toelage als ze in de gebieden gaan werken (reiskosten e.d. worden ook vergoed). Bedrijven krijgen financiële steun en hebben belastingvoordelen. Het ministerie van financiën zorgt ervoor dat bewoners lage inkomstenbelasting hoeven te betalen. Ook krijgen lokale overheden extra geld en leningen.

Visie van Etsel

Los van het feit dat er onvoldoende landbouwgrond is om alleen maar agrarische nederzettingen op te richten, moet ook rekening gehouden worden met het feit dat intensieve landbouw langzamerhand haar tijd gehad heeft. In Israël binnen de bestandslijnen van 1967 zien we dat veel kibboetsiem en moshaviem niet meer landbouw als belangrijkste bron van inkomsten hebben maar dat (high-tech) industrie en toerisme daarvoor in de plaats zijn gekomen. Het is dan ook logisch dat er een andere vorm van nederzetting is gecreëerd: de jisjoev kehillati (gemeenschap nederzetting). Deze komt overigens niet alleen in Judea en Samaria voor maar ook in Galilea. De toekomst zal moeten uitwijzen of dit slechts woongemeenschappen blijven zonder mogelijkheden voor werk of dat er ook werk wordt gecreëerd. Overigens bevinden zich al kleine industrieën en industriezones in of in de buurt van de nederzettingen waar zowel Joden als Palestijnen werken.

Wat betreft het financiële overheidsbeleid t.a.v. Judea en Samaria is het niet vreemd dat daar veel geld wordt ingepompt. Los van politieke overwegingen speelt mee dat het van belang is om de bevolking goed te spreiden over het land. Veel Joden wonen het liefst in het centrum van Israël en willen liever niet naar het relatief veraf gelegen Galilea of de Negev verhuizen. Judea en Samaria zijn dan een redelijk alternatief: niet al te ver weg van het centrum (Tel Aviv en Jeruzalem) en toch in landelijk gebied weg van de drukte. Daar komt bij dat Tel Aviv niet naar het westen kan uitbreiden (vanwege de zee), zodat het noorden, zuiden en oosten de enige alternatieven zijn. In feite liggen veel Joodse nederzettingen in Samaria binnen het metropolitane gebied van Tel Aviv. Eigenlijk is er dus veel meer sprake van een natuurlijke uitbreiding van Tel Aviv richting Samaria dan van een sterk overheidsbeleid om deze gebieden te ontwikkelen. Hetzelfde verhaal kan verteld worden over Joodse nederzettingen in Judea en Samaria die binnen het metropolitane gebied van Jeruzalem liggen. Het overheidsbeleid moet meer gezien worden in het licht van planning om alles in goede banen te leiden. Israël is een klein land waarbij zorgvuldig omgesprongen moet worden met de ruimte en dat geldt zeker voor het centrum en haar naaste omgeving.

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Israëls nederzettingenbeleid: historisch en ruimtelijkIsraëls nederzettingenbeleid: historisch en ruimtelijkOm Israëls nederzettingenbeleid is altijd veel te doen. Het gaat hierbij niet alleen om de nederzettingen in Judea en Sa…
Geografie Israël: rurale nederzetting  jisjoev kehillatiGeografie Israël: rurale nederzetting jisjoev kehillatiTussen midden jaren '50 en 1967 kwamen er nauwelijks nieuwe rurale nederzettingen met een agrarische functie bij. Toen I…
Judea en Samaria 10: Joodse nederzettingenpatroonEr liggen ongeveer 140 Joodse nederzettingen in Judea en Samaria (West Bank). Met uitzondering van de Jordaan Vallei en…
Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling vanaf 1967Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling vanaf 1967In juni 1967 voert Israël de Zesdaagse Oorlog. Na afloop van de Zesdaagse Oorlog verkeert Israël in een staat van eufori…
Judea en Samaria 1: Fysische geografie en Arabische dorpenJudea en Samaria (West Bank) vormt het decor van een Joodse-Arabische strijd om soevereiniteit. In dit inleidend artikel…
Bronnen en referenties
  • The West Bank and Gaza Strip Elisha Efrat
  • Atlas of Israel

Reageer op het artikel "Judea en Samaria 7: agrarische en gemeenschap nederzettingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 21-10-2013
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!