Geografie Israël: Tel Aviv – hard core regio Israël

Geografie Israël: Tel Aviv – hard core regio Israël Tel Aviv is een wereldstad. Metropool Tel Aviv vormt de hard core regio van Israël wat betreft economie, maatschappelijk leven en cultuur. Tel Aviv is de motor die de nationale periferie nieuw leven in moet blazen (althans dat is de bedoeling). De metropool is seculier, kosmopolitisch, jong en heeft een groeiende economie. Jaffo is de moederstad van Tel Aviv. Hier begon het allemaal begin 20ste eeuw. Vanuit Jaffo ontwikkelde zich Tel Aviv en later zijn ze samengegaan. Eind 2019 hadden 107 multinationals buitenposten in Tel Aviv, volgens de stad, een stijging van 17% ten opzichte van 2018.

Tel Aviv in 1909 gesticht

In 1909 werd het tuindorp Tel Aviv opgericht ten noorden van het Arabische Jaffo. Binnen twee decennia overtrof Tel Aviv Jaffo qua bevolking en economische activiteit. In 1948 toen veel Arabieren uit Jaffo vluchtten zijn beide steden weer samengegaan. Tel Aviv-Jaffo vormt de centrale stad van Groter Tel Aviv.

Voordat Groter Tel Aviv het centrum van Israël werd, vervulde Jaffo in zekere zin ook al de rol als centrum van Palestina (vooral de zuidelijke Kustvlakte). Het was een kosmopolitisch centrum waar vele immigranten zich vestigden die de Ottomaanse pogingen stimuleerden om er een economische basis en een ondernemingsklimaat te ontwikkelen. Jaffo's gemengde etnische groepen, economie en architectuur werd de thuisbasis van veel culturele activiteiten zoals theater, muziek, kranten en uitgevers. Na de Tweede Wereldoorlog nam Tel Aviv die rol over en werden de Joden de belangrijkste bevolkingsgroep. Veel Joodse immigranten kwamen via Jaffo naar Tel Aviv. Ze brachten een goede opleiding en materiële rijkdom mee. Ondanks het spreidingsbeleid van de Israëlische overheid na 1948 bleef Tel Aviv de hard core regio van Israël.

Tel Aviv als dienstencentrum – veel hoofdkantoren

De dienstensector is altijd een belangrijke en dynamische activiteit van de stad Tel Aviv geweest. Tegenwoordig verrijzen er veel wolkenkrabbers aan de skyline. Een voorbeeld is Yizraeli Center aan de Ayalon Snelweg, en moderne 'post-industrieel' kantoortoren structuur. De twee belangrijkste diensten zijn:
  1. financiën, verzekering en zakelijke diensten (12,3% van de totale werkgelegenheid in Tel Aviv in 2004 – 7,3% in heel Israël);
  2. openbare, gemeenschap en persoonlijke diensten (8,6% werkgelegenheid in Tel Aviv in 2004).

Tel Aviv is Israëls financiële hoofdstad. De banken hebben hun hoofdkantoren in het historische CBD.

Voor 2020 verwacht men 3,3 miljoen m2 aan ruimte voor kantoren:
  • oostelijke kern van de CBD, binnen de gemeentegrenzen;
  • twee noordwaartse uitbreidingen van de CBD langs de Ayalon Snelweg (bij Herzlyia en Ramat Gan).

Ayalon Snelweg biedt een goede toegang tot Groter Tel Aviv, de rest van Israël en de rest van de wereldeconomie (via vliegveld Ben Goerion).

Meer dan de helft van de hoofdkantoren van Israël liggen in de metropool Tel Aviv (veelal buiten de stad zelf, maar ook in de CBD en de suburbs Herzlyia en Ramat Gan (Bursa – diamantbeurs). Er zijn veel binnenlandse en buitenlandse investeerder waardoor het de basis is van Israëls post-industriële economie samen met onroerend goed ontwikkeling (hightech industriële parken met veel start-up bedrijven: communicatie, informatietechnologie en het internet – ruim 80% van de hightech bedrijven zit in Tel Aviv). Ook is Tel Aviv het centrum van de 'creatieve industrie' wat betreft muziek, theater, dans, kunst, etc.

Het stedelijk landschap van Tel Aviv is sterk veranderd de laatste jaren. Er is veel meer hoogbouw bijgekomen (zowel kantoren als woningen).

Tel Aviv als stad met jonge inwoners en forenzen

Het aanbod van werkgelegenheid in Tel Aviv trekt veel jongeren en forenzen aan. Tel Aviv wordt een steeds jongere stad. In 1990 was 19% van de bevolking 65+; in 2005 was dit nog maar 15%. De groep jongeren tussen de 25-44 jaar oud nam tussen 1990 en 2005 sterk toe. Dit gold vooral voor de leeftijdsklasse van 35-44 (in de stad tot 56% en in de suburbs 51%).

Het aantal forenzen steeg ook enorm vooral dankzij verbeterde Israëlische spoorwegen. In 2009 gebruikten 35 miljoen passagiers de trein; in 1990 was dat nog slechts 5 miljoen. Veel van de passagiers zijn forenzen naar Tel Aviv. In 2019 is hierbij de sneltrein gekomen tussen Jeruzalem en Tel Aviv die nog meer forenzen zal trekken.

Hoe kan Tel Aviv een motor zijn voor de periferie?

Als iedereen naar Tel Aviv toetrekt dan is Tel Aviv het 'hoofd zonder lichaam' en profiteert de periferie niet van Tel Aviv. In het Nationale Master Plan 31 dat door de regering in 1992 werd aangenomen is sprake van een ruimtelijke ontwikkeling dat gebaseerd is op het geconcentreerde distributie principe: Beer Sheva als ontwikkelingskern voor de Negev; Haifa als ontwikkelingskern voor Galilea; Groter Tel Aviv en Jeruzalem bedienen het nationale kerngebied. Maar dit beleid heeft nog geen vruchten afgeworpen anno 2011. Alles is nog steeds gericht op Groter Tel Aviv. De perifere gebieden Galilea en Negev zijn Israëls 'bed and breakfast land', zo typeert geograaf Baruch Kipnis de gebieden.

Hoe kan de geconcentreerde planningsstrategie voor de ontwikkeling van een 'netwerk van steden' een remedie vormen voor de Negev en Galilea en voorkomen dat Haifa en Beer Sheva in 'edge metropolis' veranderen?

Haifa en Beer Sheva functioneren als 'tweede bakens' in Israëls steden netwerk. Daarvoor zijn financiële steun, belastingvoordelen en een gunstig investeringsklimaat nodig. Dit moet voor een lange termijn gelden ongeacht welke regering aan de macht is. “Het functionele spreidingsproces is een vitaal proces in het bijzonder van productieve functies en en het concentratie proces van het produceren van diensten als een proces dat hun werking faciliteert als een enkele dienstensysteem dat opereert vanuit de belangrijkste stedelijke kern op haar positie in de nederzettingen hiërarchie.”

Zo kan Tel Aviv als een groot 'hoofd' functioneren en tevens als een motor voor de perifere gebieden.
© 2011 - 2022 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: ontwikkeling Tel Aviv tot wereldstadGeografie Israël: ontwikkeling Tel Aviv tot wereldstadIn 1993 noemde de Israëlische geograaf Aharon Kellerman Tel Aviv voor het eerst een wereldstad vanwege leidende economis…
Geografie Israël: stadsgeografie Tel Aviv, Jeruzalem, IsraëlStadsgeografie Israël: Arie Shachar (1935-2006) was een groot stadsgeograaf in Israël. Hij hield zich o.a. bezig met met…
Geografie Israël: Wat maakt Tel Aviv aantrekkelijk wonen?Geografie Israël: Wat maakt Tel Aviv aantrekkelijk wonen?De huizencrisis in Israël in 2011 waarbij vooral studenten demonstreren tegen hoge huizenprijzen doet de vraag rijzen wa…

Windturbines als energiewinningMeestal wordt er met windturbines de grotere windmolen bedoeld, die men tegenwoordig overal in het land ziet staan. Maar…
De Paro: de robotknuffel vermindert stress bij dementerendenDe Paro is een robotzeehond die ouderen die dementeren en mensen met een autistische stoornis heel goed kan helpen. De p…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PublicDomainPictures, Pixabay
  • Tel Aviv, Israel – A world city in evolution: urban development at a deadend of the global economy (2004) – in Dela 21 - Baruch Kipnis (artikel)
  • Greater Tel Aviv als a Global City – A vehicle for reviving the national periphery (2010) - Baruch Kipnis (artikel)
  • https://www.calcalistech.com/ctech/articles/0,7340,L-3797216,00.html
Jehoeda (1.536 artikelen)
Laatste update: 30-05-2021
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 4
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.